Ankara'nın Çubuk ilçesinde bulunan ve yaklaşık 2 bin yıllık geçmişe sahip Roma dönemine ait Melikşah Hamamı, üç yıldır sürdürülen kazı çalışmalarıyla yeniden gün yüzüne çıkarıldı. Kazılarda Geç Roma, Selçuklu ve Osmanlı dönemlerine ait seramikler ile çeşitli tarihi buluntulara ulaşılırken,933 yılında Gazi Mustafa Kemal Atatürk ile İsmet İnönü'nün de ziyaret ettiği tarihi yapının restore edilerek turizme kazandırılması hedefleniyor.
YAKLAŞIK 2 BİN YILLIK HAMAM
Çubuk ilçesinde bulunan Melikşah Hamamı, Roma döneminde inşa edildi ve yaklaşık 2 bin yıl boyunca farklı medeniyetler tarafından kullanılmaya devam etti.974 yılına kadar bölge halkının kullandığı tarihi hamam, sıcak su kaynağının çekilmesinin ardından kaderine terk edildi. Üç yıl önce Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi ile Çubuk Belediyesi iş birliğinde, Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü izniyle başlatılan kazı çalışmaları sayesinde tarihi yapı yeniden ortaya çıkarıldı.
KAZILARDA ROMA, SELÇUKLU VE OSMANLI İZLERİ BULUNDU
Kazı çalışmalarının ilk yılında hamamın altıgen havuz bölümü ve diğer yapısal alanlar temizlendi. Geçen yıl yapılan çalışmalarda Osmanlı dönemine ait seramikler gün yüzüne çıkarılırken, bu yıl gerçekleştirilen kazılarda ise Geç Roma, Selçuklu ve Erken İslami döneme tarihlenen seramiklerin yanı sıra yüzük ve çivi gibi tarihi eserler bulundu.
ATATÜRK VE İSMET İNÖNÜ DE HAMAMI ZİYARET ETMİŞTİ
Tarihi yapı, Gazi Mustafa Kemal Atatürk tarafından da ziyaret edilen önemli kültür varlıkları arasında yer alıyor. Atatürk'ün,933 yılında İsmet İnönü ile birlikte Melikşah Köyü'nü ziyaret ettiği sırada hamamı da gezdiği, o ziyarete ait fotoğrafların TRT arşivinde bulunduğu öğrenildi. Kazı çalışmalarının tamamlanmasının ardından, söz konusu fotoğrafların kazılarda ortaya çıkarılan eserlerle birlikte sergilenmesi hedefleniyor.
“ROMA DÖNEMİ MİMARİ ÖZELLİKLERİ TAŞIYOR"
Kazı Başkanı Doç. Dr. Yusuf Albayrak, yapının uzun yıllar köylüler tarafından kullanıldığını belirterek şunları söyledi: "Köyün ileri gelenleri, yaşlı amcalar bizimle sohbetlerinde974 yılına kadar burada yüzdüklerini, sıcak suyun çıktığını ve kanallar aracılığıyla eğlendiklerini anlatmaktadır. Fakat974 yılında daha aşağı bir alanda sondaj açılması nedeniyle sıcak su buradan çekilmiş ve hamam kaderine bırakılmış. Yaklaşık 50 yıl boyunca çalı çırpı içinde kalan, yan duvarları çöken yapı tamamen görünmez hale gelmişti. Çalışmalara ilk başladığımızda öncelikle hamamın altıgen havuz kısmını temizledik. Çıkan büyük blokları tasnif ettiğimizde buranın net bir şekilde Roma dönemi mimari özellikleri taşıdığını gördük."
"ARKEOLOJİK VERİ YÖNÜNDEN ZAYIF"
Yapının yaklaşık iki bin yıl boyunca kesintisiz kullanılmasının arkeolojik açıdan bazı zorluklar oluşturduğunu ifade eden Kazı Başkanı Doç. Dr. Yusuf Albayrak, şu değerlendirmede bulundu: "Bizim dezavantajımız şu; eğer bu hamam Roma döneminden sonra terk edilip üzeri toprakla kapansaydı, o döneme ait çok daha fazla buluntu elde edebilirdik. Ancak 2000 yıl boyunca hiç terk edilmeden, aralıksız974'e kadar kullanıldığı için maalesef arkeolojik veri yönünden zayıf kalmaktadır. Ama yine İslami döneme ait Erken Osmanlı diyebileceğimiz seramiklerimiz, yine yüzük buluntularımız, çivi buluntularımız vardı. Özellikle Geç Roma dönemine ait, üzerinde bezemenin olduğu bir seramik bizim tarihlendirmemize oldukça yardımcı olmuştur. Hamam ilk yapıldığında tek kubbeli, üzeri örtülü ve etrafı kapalı bir hamam olmalıydı. Ama maalesef geçen yıllarda çatı çöktü, yan duvarlar çöktü ve hamam işlevini kaybettikten sonra zaten kaderine terk edildi."
"AMACIMIZ TİCARİ DEĞİL, TURİSTİK"
Kazı çalışmalarının devamı için daha fazla ödeneğe ihtiyaç duyduklarını belirten Kazı Başkanı Doç. Dr. Yusuf Albayrak, gelecek planlarını şu sözlerle anlattı: "Ödeneğimiz az olduğu için çalışmalarımız sınırlı ve yavaş gidiyor. Umarım burayla ilgilenen biri olup ödeneğimiz arttığı zaman bizim amacımız fazla iş gücüyle hamamın diğer bölümlerinin olup olmadığını, o dönemde buraya tedaviye gelen insanların nerede konakladığını ya da günübirlik bir turizm merkezi olduğunu bunları ispatlamak istiyoruz. Tabii bunun için de ödenek bekliyoruz. Amacımız ticari değil, turistik amaçlı. Burada sıcak suyun akışını sağlayarak, ışıklandırma ve bir çatı projesiyle hamamımızı koruma altına almak amacımız. Ayrıca köy içindeki bahçe duvarlarında hamamdan gittiğini düşündüğümüz bloklar da var. Köyde bir bina yaparak tüm buluntuları orada sergilemek ve turizme katkı sağlamak istiyoruz."
"ATATÜRK'ÜN BURAYI ZİYARET ETMESİ TERMAL TEDAVİNİN ÖNEMİNİ GÖSTERİYOR"
Kazı Başkanı Doç. Dr. Yusuf Albayrak, Gazi Mustafa Kemal Atatürk'ün933 yılında İsmet İnönü ile birlikte tarihi hamamı ziyaret ettiğini hatırlatarak şu ifadeleri kullandı: "Hamamın havuz kısmında çekilmiş fotoğrafları bulunmakta, ziyaret etmişler. Termal ve sıcak su tedavilerinin önemini, o dönemde Atatürk’ün burayı bizzat ziyaret etmesiyle bir kez daha görmekteyiz."