Acıbadem Kent Hastanesi’nden Klinik Psikolog Doğancan Dursun, günümüz dijital dünyasında çocukların giderek daha yoğun bir uyaran bombardımanına maruz kaldığını belirterek ailelere önemli uyarılarda bulundu. Psikolog Dursun, özellikle kısa ve hızlı içeriklerin yer aldığı sosyal medya formatlarının çocukların dikkat gelişimini olumsuz etkilediğini ifade etti. “Reels” gibi içeriklerin “gürültü etkisi” yarattığını söyleyen Dursun, bu durumun Attention Deficit Hyperactivity Disorder, dürtü kontrol sorunları ve bağımlılık riskini artırabileceğini vurguladı. Ayrıca ebeveynlerin çocukları oyalamak için “dijital bakıcı”lara yönelmesinin uzun vadede gelişimsel sorunlara yol açabileceğine dikkat çekti.
“EKRAN KARŞISINDA ADETA DONUKLAŞIRLAR”
İnsan beyninin anne karnından itibaren gelişmeye başlayan ve doğum sonrası ilk yıllarda en hızlı dönemini yaşayan kümülatif bir sistem olduğunu dile getiren Psikolog Dursun, bakım verenle kurulan tutarlı bağın beyin gelişimi açısından kritik öneme sahip olduğunu söyledi. Günümüzde bu bağın yerini telefon ve tabletlerin aldığını ifade eden Dursun, “Tablet ve telefon gibi dijital cihazlarla oyalanan çocuklar aşırı uyarana maruz kalırlar ve ekran karşısında adeta donuklaşırlar. Bu sağlıklı bir durum değildir.” diye konuştu. Yemek sırasında eline tablet verilen bir çocuğun yediği besinin tadını ve o anın hazzını deneyimleyemediğini kaydeden Dursun, doğal yollarla elde edilmeyen bu hazzın ilerleyen yaşlarda daha fazla tüketim isteği, obezite ve bağımlılıklara yönelik riskleri artırabileceğini belirtti. Dursun, çaba sarf etmeden ulaşılan “aşırı dopaminin” beynin ön bölgesinde duyarsızlaşmaya yol açabileceğini ifade etti.
“ÇOCUKLARIN SIKILMASINA İZİN VERİN”
Çocukların sıkılmasına izin verilmesi gerektiğini ifade eden Dursun, geçmişte sıkça duyulan “Anne canım sıkıldı” sözünün bugün bilimsel araştırmalarla desteklendiğini belirtti. Sıkılmanın yaratıcılığı, içsel motivasyonu ve odaklanmayı artıran önemli bir eşik olduğunu belirten Dursun, hazırlanmış bir çevrede kum, çamur ve sokak oyunları gibi doğal etkinliklerin çocuk gelişimine katkı sağladığını ifade etti. Haftalık “ekransız sürelerin” beynin doğal dengesini korumaya yardımcı olacağını dile getirdi.
“20 OYUNCAK KURALI”
Güncel araştırmaların, çok fazla oyuncağa sahip çocukların da odaklanma süresinin kısaldığını; daha az oyuncağı olan çocukların ise daha uzun süreli ve yaratıcı oyunlar kurabildiğini gösterdiğini söylen Dursun, ebeveynlerin nicelik yerine niteliğe odaklanması gerektiğini belirtti. “20 oyuncak kuralı”nın yeterli olabileceğini kaydeden Dursun, “20’den fazla oyuncak çocuğa yarar yerine zarar getirir, doyumsuzluğu yol açar. Her istenen oyuncağın hemen alınmaması ve mahrumiyetin de gelişimin bir parçası olduğunun bilinmesi gerekir” dedi.
UZMANDAN AİLELERE ÖNERİLER
Çocukluk döneminde başlayan bağımlılıkların yaşam boyu sürebilecek ciddi ve yıkıcı sonuçlara yol açabileceğine dikkat çeken Doğancan Dursun, “Bugün yavaşlamaya ve çocukların sıkılmasına izin vermeliyiz” dedi. Ebeveynlere de önerilerde bulunan Dursun, haftada en az iki gün “ekransız detoks” uygulanması gerektiğini belirterek, hafta içi sanal oyunlara ara verilmesini tavsiye etti. Çocuklarla dijitalden uzak ortamlarda düzenli ve gerçek iletişim kurulmasının önemine değinen Dursun, takım sporları ve fiziksel aktivite içeren sokak oyunlarına yönlendirilmesi gerektiğini vurguladı.