Sağlık teknolojilerinde yerli üretim hamlesi: Aşıdan kanser tanı kitine yeni destekler

2027 Yılı Cumhurbaşkanlığı Yıllık Programı kapsamında Türkiye'nin ilaç ve tıbbi cihaz sektöründeki üretim, araştırma-geliştirme (AR-GE) ve klinik araştırma kapasitesinin güçlendirilmesi planlanıyor. Bu doğrultuda aşı ve ilaç teknolojilerinin geliştirilmesine yönelik yeni çağrılar açılacak, biyobenzer ilaçların üretimi ve ticarileştirilmesi desteklenecek.

Programla kamu alımlarının sektör için kaldıraç etkisi oluşturması, küresel pazardaki rekabet gücünün artırılması, ithalat bağımlılığının azaltılması ve sağlık ürünlerinde arz güvenliğinin sağlanması amaçlanıyor.

YERLİ AŞI VE BİYOTEKNOLOJİK İLAÇLARA DESTEK

Aşı ve alt bileşenlerinin geliştirilmesi amacıyla sanayi, kamu ve özel sektör ortaklığında yeni aşı adayı projeleri desteklenecek. Bağışıklık kazandırma programı kapsamında kullanılan aşıların Türkiye'de üretilebilmesi için kamu, özel sektör ve AR-GE ekosistemi arasındaki işbirlikleri güçlendirilecek.

Biyobenzer ilaçların geliştirilmesi ve üretimine yönelik faaliyetlerin desteklenmesinin yanı sıra öncelikli ilaç teknolojileri ve biyoteknolojik ilaçlar için de yeni çağrılar açılacak.

Patent kuralları dikkate alınarak koruma süresi yeni dolan veya yakın zamanda dolacak biyoteknolojik ilaçların Türkiye'de üretilebilmesi için mali ve altyapı destek mekanizmaları oluşturulacak. Ayrıca deney hayvanlarının kullanımına yönelik sertifika programları düzenlenecek.

YERLİ KANSER TANI KİTLERİ GELİŞTİRİLECEK

Yerli kanser tanı kitlerinin geliştirilmesi ve prototiplerinin üretilmesi için özel sektörle stratejik işbirlikleri ve proje ortaklıkları kurulacak.

Aşı, ilaç, tıbbi cihaz, tanı kiti ve yapay zeka tabanlı sağlık teknolojileri geliştiren girişimlere klinik araştırma süreçlerinde bilimsel danışmanlık sağlanacak. Bu kapsamda klinik araştırma protokollerinin hazırlanması, araştırma merkezlerinin seçilmesi, gönüllü katılımı, etik kurul ve düzenleyici süreçlerde girişimlere rehberlik edilecek.

Sağlık ve biyoteknoloji alanındaki teknoloji girişimlerinin gelişimini hızlandırmak amacıyla bir merkez modeli tasarlanacak ve pilot hızlandırma programı uygulanacak.

TIBBİ CİHAZLARDA TEKNOLOJİ TRANSFERİ

Kamu desteğiyle geliştirilen yenilikçi tıbbi cihazların ticarileştirilmesini kolaylaştırmak için kamu alımlarından etkin şekilde yararlanılacak.

Türkiye'nin biyoteknolojik ilaç üreticisi ve ihracatçısı olma hedefine katkı sağlamak amacıyla ilaç, tıbbi cihaz ve biyoteknolojik ürünlerin test, sertifikasyon ve ruhsatlandırma süreçlerine yönelik uluslararası akreditasyona sahip altyapı oluşturulacak.

Bu kapsamda Aziz Sancar Araştırma Merkezi bünyesindeki laboratuvarın ISO 15189, ISO 20387 ve ISO 27001 standartlarına yönelik hazırlıkları yürütülecek.

Başta savunma sanayisi olmak üzere farklı sektörlerden tıbbi cihaz sektörüne teknoloji transferi sağlayan projeler de desteklenecek. TÜBİTAK Sanayi AR-GE Destek Programı ve KOBİ AR-GE Başlangıç Destek Programı çağrılarına sunulan askeri ve sivil amaçlı yenilikçi teknoloji projelerine öncelik verilecek.

Ayrıca Sağlık Vadisi'nin kurulmasına yönelik yöntemler belirlenecek ve gerekli mevzuat çalışmaları yapılacak.

YURT DIŞINDAKİ SAĞLIK TESİSLERİNE YERLİ TEDARİK

Türkiye tarafından yurt dışında kurulan veya desteklenen sağlık tesislerinin ihtiyaç duyduğu ilaç, tıbbi cihaz ve sarf malzemelerinin yerli üreticilerden temin edilmesi için dijital tedarik ve izleme sistemi oluşturulacak.

İlaç ihracatındaki kısıtlamaların kaldırılması ve Avrupa Birliği (AB) ile karşılıklı tanıma anlaşmalarının hayata geçirilmesi hedefi doğrultusunda Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumuna bağlı ihracat kontrolörlük birimleri kurulacak.

İLAÇ ÜRETİMİ YÜZDE 12,2 ARTTI

Programda ilaç ve tıbbi cihaz sektörlerinin mevcut durumuna ilişkin veriler de paylaşıldı. İlaç sanayisinde üretim, bu yılın ocak-temmuz döneminde geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 12,2 artış gösterdi.

Türkiye ilaç pazarında yılın ilk 8 ayında 1,74 milyar kutu ilaç satılırken satışların toplam değeri 418,4 milyar liraya ulaştı. Yılın ilk 7 ayında Türkiye'de üretilen ilaçların pazar payı kutu bazında yüzde 92, değer bazında ise yüzde 52,5 olarak kaydedildi.

Tıbbi cihaz sektöründe 2025 yılında dış ticaret hacmi yaklaşık 4,5 milyar dolar olurken ihracat 1,3 milyar dolar seviyesinde gerçekleşti. Sektörde ihracatın ithalatı karşılama oranı ise bu yılın ilk 5 ayında yüzde 46 olarak açıklandı.