Yeni eğitim-öğretim yılı öncesinde velilere uyarılarda bulunan Ankara Bilkent Şehir Hastanesi Çocuk Ortopedi Servisi Sorumlu Hekimi Prof. Dr. Yalçın Turhan, ağır okul çantalarının çocuklarda boyun, omuz ve sırt kaslarında yorgunluk ile duruş bozukluklarına yol açtığını belirtti. Prof. Dr. Yalçın Turhan, “Çocukların her gün taşıdığı okul çantalarının ağırlığı, sırt ve omurga sağlığını olumsuz etkileyebiliyor. Bu konuda ağır bir okul çantası çocuğun yükünü dengelemek ve gövdesine doğru eğmesine neden olabileceği için bu tür durumlarda boyun, omuz ve sırt kaslarında yorgunluk, ağrı ayrıca yürüyüş ve duruşta geçici değişikliklere yol açabilmekte. Çanta ağırlaştıkça ve taşıma süresi uzadıkça bu mekanik yük de artabiliyor. Güncel çalışmalar özellikle vücut ağırlığının yüzde5’ini aşan yüklerde ağrı yakınmalarının daha sık görülebildiğini göstermekte. Ailelere pratik olarak çocuğun ağırlığının yüzde0’unu geçmeyecek şekilde kullandığı çantanın ağırlığını hesaplamalarını söyleyebiliriz. Örneğin 30 kilogramlık bir çocuk için ideal olarak yaklaşık 3 kilogram ağırlığında bir çanta olması gerekiyor. Özel durumlarda 4,5 kiloya kadar çıkabileceğimizi bilmemiz lazım. Yani yüzde5’i geçmemekte fayda var" dedi.
"TEKERLEKLİ ÇANTALAR SAĞLAM BİR ALTERNATİF DEĞİL"
Çantanın ağırlığı kadar nasıl taşındığının da kritik bir rol oynadığını ifade eden Prof. Dr. Yalçın Turhan, doğru çanta kullanımı ve tekerlekli çantaların dezavantajlarına ilişkin şunları söyledi: "Çanta iki omuz askısı birlikte kullanılarak ve vücuda yakın taşınmalı. Tek omuzla taşındığında yük asimetrik hale gelebilir ve çocuk bunu dengelemek için gövdesini yana doğru eğebilir. Bu da omuz ve sırt kaslarında yükü artırabilir. Askıların çok uzun bırakılması da çantayı vücuttan uzaklaştırarak kaldıraç etkisini ve kasların harcadığı enerjiyi artırabilir. Hafif ve çocuğun gövdesine uygun büyüklükte çantaların tercih edilmesi gerekiyor. İki adet geniş ayarlanabilir ve tercihen dolgulu omuz askısı olan, destekli bir sırt yüzeyi olan ve yükü dengeli dağıtacak bölmeleri bulunan çantaları tercih etmekte fayda var. Eğer mümkünse bel veya göğüs kemeri olan çantalar da özellikle uzun süre çanta taşıması gereken çocuklarda yardımcı olabiliyor. Tekerlekli okul çantaları ise bizim sırt çantalarına çok sağlam, güzel bir alternatif değil. Çünkü tek elle çocuğun bu çantayı taşıması gerektiği için ve okul yollarında bazen kaldırıma inip çıkması, merdivenleri kullanması gerektiğinde bu tür durumlarda kullanımı oldukça zor olabiliyor. O yüzden sevdiğimiz bir alternatif değil."
'AĞIR ÇANTA SKOLYOZ YAPAR' İDDİASI GERÇEĞİ YANSITMIYOR
Ağır çanta kullanımı ile kalıcı omurga deformitelerinin karıştırılmaması gerektiğini vurgulayan Prof. Dr. Yalçın Turhan, masa başı oturma alışkanlıklarına ve fiziksel aktiviteye dikkat çekerek şu değerlendirmelerde bulundu: “Ağır çanta çocuğun duruşunu geçici olarak değiştirebilir, öne eğilmesine ve kas ağrısına neden olabilir. Ancak bunu yapısal skolyoz veya kalıcı omurga deformitesiyle eş anlamlı kabul etmemeliyiz. Özellikle büyüme çağındaki çocukların omurgası açısından çanta taşınması oldukça önemli. Sadece okul çantasına indirgememek lazım omurga pozisyonunu. Masa başında uzun süre oturmak, yanlış oturma pozisyonu da omurga sağlığını etkileyebiliyor. Özellikle çocukların okullarındaki sıra ve masa konumları, aynı şekilde evde kullandıkları masalar, yine günümüzde ellerinde sürekli telefon, tablet olan çocukların sürekli öne eğilerek sabit pozisyonda bu hareketleri yapması, sabit pozisyonda kitap okuması da omurga sağlığına ciddi zararlar verebiliyor. Dünya Sağlık Örgütü önerisine göre; 5-17 yaş aralığındaki çocukların günde en az ortalama 60 dakika fiziksel aktivite yapması gerektiğini belirtiyor. Bu konuda ailelerin uyanık olmasında fayda var.”
AĞIR KİTAPLAR SIRTA YAKIN BÖLGEYE YERLEŞTİRİLMELİ
Çanta düzeninin omurga yükünü azaltmada etkili olduğunu belirten Prof. Dr. Yalçın Turhan, ailelerin çocuklarını uzaktan gözlemlemesi gerektiğini ifade ederek sözlerini şöyle tamamladı: "Ağır kitapların sırta en yakın bölgeye konumlandırılması, gereksiz eşyaların çıkartılması ve çantanın aşırı derecede aşağı sarkmaması önemli. Bu da ciddi bel ağrılarına sebep olabiliyor. Çocuğun duruşunu ailelerin gözlemlemesi gerekiyor uzaktan özellikle. Çocuk çantayı taşırken özellikle öne doğru eğilme gibi hareketler yapıyorsa burada bir sıkıntı olduğunun farkına varmak lazım. Son olarak sadece çantaya odaklanmamak gerekiyor. ‘Ağır çanta skolyoz yapar’ demek doğru değil ancak ağrı, kas yorgunluğu ve geçici duruş değişikliklerine yol açabileceğini bilmek lazım. Günlük hareketlilik ve doğru oturma alışkanlıkları da omurga sağlığı için oldukça önemlidir.”