Yürümek, günlük yaşamın en temel fiziksel aktivitelerinden biri olmasının yanı sıra vücudun genel sağlık durumunu gösteren önemli bir ölçüt olarak da öne çıkıyor. Bilimsel araştırmalar, kişinin yürüme hızının yalnızca fiziksel performansını değil, kalp-damar sağlığından kas gücüne ve sinir sistemi işleyişine kadar pek çok alandaki durumu yansıtabildiğini ortaya koyuyor.
Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Uzmanı Uzm. Dr. Şeyma Büyükkömürcü, özellikle yaş ilerledikçe veya herhangi bir belirgin neden olmaksızın yürüyüş temposunda görülen düşüşlerin dikkate alınması gerektiğini belirtti. Yürüme hızının sağlık durumunu değerlendirmede önemli bir gösterge haline geldiğini ifade eden Büyükkömürcü, “Yürüme hızı artık vücudun ‘altıncı yaşamsal bulgusu’ olarak kabul ediliyor. Nasıl ki tansiyon ya da vücut ısısı sağlık durumu hakkında anlık ipucu verebiliyorsa, yürüme hızı da kalp kaslarından, sinir sistemine kadar genel vücut direnci hakkında tüm sistemin durumunu ele veriyor” dedi.
Uzun süreli bilimsel araştırmaların da bu yaklaşımı desteklediğini aktaran Büyükkömürcü, Whitehall II kohort çalışması gibi araştırmalara işaret ederek yürüme hızının kişinin biyolojik yaşına ve vücut sistemlerinin işleyişine ilişkin önemli bilgiler sunduğunu kaydetti.
ADIM SAYISINDAN ÇOK YÜRÜYÜŞ TEMPOSU ÖNEMLİ
Yürüyüş sırasında atılan adımların zaman içerisinde ağırlaşmasının vücudun verdiği bir uyarı olabileceğine dikkat çeken Büyükkömürcü, bu durumun arkasında farklı fizyolojik nedenlerin bulunabileceğini söyledi.
Büyükkömürcü, “Eğer adımlar ağırlaşmaya başladıysa, bu durum vücudun alarm mekanizması olabilir. Arka planda; kardiyovasküler rezerv kaybı, Sarkopeni, beyin ile kaslar arasındaki uyumda aksama ve benzeri fizyolojik süreçler yatıyor olabilir” ifadelerini kullandı. Akıllı saatler ve telefonlar aracılığıyla günlük adım sayısının kolaylıkla takip edilebildiğini belirten Büyükkömürcü, toplam adım miktarının yanı sıra yürüyüş temposunun da değerlendirilmesi gerektiğini vurguladı.
Konuyla ilgili değerlendirmesinde Büyükkömürcü, “Bu harika bir motivasyon aracıdır; ancak güncel bilimsel veriler temponun (dakikadaki adım hızının), toplam adım miktarından çok daha kritik bir gösterge olduğunu ortaya koyuyor. Gün içine yayılmış yavaş, dur-kalk dolu binlerce adımdan ziyade; kardiyovasküler sistemi ve kasları belli bir eşiğin üzerinde çalıştıran canlı ve tempolu yürüyüşler fizyolojik olarak çok daha değerlidir. Önemli olan ne kadar çok adım atıldığı değil, o adımları atarken yakalanılan dinamik ritimdir” diye konuştu.
ANİ YAVAŞLAMA VE DENGE KAYBI GÖZ ARDI EDİLMEMELİ
Yaşlanmayla birlikte yürüme hızında belirli ölçüde azalma görülebileceğini ancak bu değişimin ani ve belirgin olmaması gerektiğini belirten Büyükkömürcü, bazı belirtilerin yalnızca yaşlanmaya bağlanmasının doğru olmadığını ifade etti. Normal yürüyüş hızında kısa sürede belirgin düşüş yaşanması, yürürken dengenin bozulması, sağa sola savrulma ve düşme endişesi gibi durumların değerlendirilmesi gerektiğini kaydeden Büyükkömürcü, kalça, diz ve bel ağrılarının yanı sıra yürüyüş sırasında ortaya çıkan nefes darlığı ve aşırı yorgunluğun da önemli işaretler olabileceğini söyledi.
Bu şikayetlerin eklem kireçlenmelerinden nörolojik ve kalp-damar sistemiyle ilgili rahatsızlıklara kadar farklı sağlık sorunlarıyla bağlantılı olabileceğini belirten Büyükkömürcü, özellikle ani değişimlerin ihmal edilmemesi gerektiğini dile getirdi.
“YÜRÜME YAVAŞLIĞI KADER OLARAK KABULLENİLMEMELİ”
Yürüme hızındaki azalmanın doğru değerlendirme ve rehabilitasyon uygulamalarıyla ele alınabileceğini vurgulayan Büyükkömürcü, yürümekte zorlanan kişilerin fizik tedavi uzmanlarına başvurmasının önemine dikkat çekti.
Klinik değerlendirmede kas zayıflıkları, eklem hareketlerindeki kısıtlılıklar ve denge sorunlarının belirlenerek kişiye özel rehabilitasyon programı oluşturulduğunu aktaran Büyükkömürcü, “Yürüme hızında düşüş yaşayan veya adım atmakta zorlanan bireyler fizik tedavi uzmanları tarafından klinik değerlendirmeden geçirilir. Hangi kas grubunun zayıfladı, eklem kısıtlılıkları ya da denge problemleri saptanarak kişiye özel bir plan oluşturulur. Hedefe yönelik güçlendirme programlarıyla alt ekstremite kasları yeniden aktive edilere, eklemlerdeki hareket kabiliyetinin artması hedeflenir. Böylece kişi güvenle adım atmasını desteklemiş, denge ve postür rehabilitasyonu ile düşme riskini en aza indirerek bireyin bağımsız hareket etmesini sağlanmış olur” dedi.
HAFTADA 3-5 GÜN TEMPOLU YÜRÜYÜŞ ÖNERİSİ
Yürüyüşün sağlığı koruyucu bir alışkanlığa dönüştürülmesi için temponun kontrollü ve aşamalı şekilde artırılması gerektiğini belirten Büyükkömürcü, yürüyüş öncesinde 5 dakikalık ısınma yapılmasını önerdi. Isınmanın ardından kişinin konuşmasını hafifçe zorlaştıran ancak nefes nefese kalmasına neden olmayan bir tempoda yürüyüşe devam etmesi gerektiğini ifade eden Büyükkömürcü, doğru duruşun da önem taşıdığını kaydetti. Yürüyüş sırasında başın dik, omuzların rahat ve karnın hafif içeride tutulmasını öneren Büyükkömürcü, adımların topuktan başlayarak parmak uçlarına doğru tamamlanmasının eklemlere binen yükün dengelenmesine yardımcı olacağını belirtti.
Büyükkömürcü, haftada 3 ila 5 gün, günde en az 30 dakika yürüyüş yapılmasını tavsiye ederek bu sürenin tek seferde tamamlanabileceği gibi 10-15 dakikalık bölümlere ayrılarak da gerçekleştirilebileceğini söyledi.