Türkiye'nin deprem, sel, yangın ve heyelan gibi farklı afet riskleriyle karşı karşıya olması, afetlere hazırlık çalışmalarının önemini bir kez daha gündeme taşıyor. 12 Kasım Afet Eğitimi Hazırlık Günü dolayısıyla değerlendirmelerde bulunan Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksekokulu (SHMYO) Müdür Yardımcısı ve Acil Durum ve Afet Yönetimi Program Başkanı Öğr. Gör. Esad Sadık Demirtaş, Türkiye'nin afet yönetimindeki mevcut durumundan bireysel hazırlığa, kurumsal sorumluluklardan gönüllülük faaliyetlerine kadar birçok konuda önemli açıklamalarda bulundu.
Afetlerle mücadelede hazırlık, müdahale ve iyileştirme süreçlerinin bir bütün olarak değerlendirilmesi gerektiğini belirten Demirtaş, özellikle afet öncesinde alınacak önlemlerin can ve mal kayıplarının azaltılmasında kritik rol oynadığını ifade etti.
AFET ÖNCESİ YATIRIMLAR KAYIPLARI AZALTIYOR
Türkiye'nin afet yönetimi konusunda kurumsal bir yapıya ve müdahale planlarına sahip olduğunu belirten Demirtaş, hazırlık düzeyinin yalnızca mevcut planlar üzerinden değerlendirilmesinin yeterli olmayacağını söyledi. Binaların güvenliği, yerel müdahale imkânları ve kurumlar arasındaki koordinasyonun da dikkate alınması gerektiğini vurguladı.
Son büyük depremlerin ardından hazırlanan resmî raporların güvenli yapılaşma, denetim mekanizmaları ve yerel müdahale kapasitesinin güçlendirilmesi ihtiyacını ortaya koyduğunu kaydeden Demirtaş, “Buradan çıkaracağım temel ders şu: Afet sonrasında müdahale edebilmek kadar, öncesinde kayıpları azaltacak yatırımları yapmak da belirleyicidir. Deprem, sel, yangın ve heyelan için bulunduğumuz yerin tehlikelerine uygun hazırlık yapmalıyız.” ifadelerini kullandı.
AFET BİLİNCİ EVDE BAŞLIYOR
Afet eğitimlerinin yalnızca deprem sırasında yapılması gerekenleri öğrenmekle sınırlandırılmaması gerektiğini belirten Demirtaş, bireylerin yaşadıkları çevredeki riskleri önceden tanımasının ve aileleriyle birlikte hazırlık planı oluşturmasının önemine dikkat çekti.
Ailelerin afet durumunda buluşma noktalarını, haberleşme yöntemlerini ve güvenli çıkış güzergâhlarını önceden belirlemesi gerektiğini ifade eden Demirtaş, evlerdeki dolapların sabitlenmesi ve acil durum çantalarının hazırlanmasının da temel önlemler arasında bulunduğunu söyledi.
Demirtaş, “Afet farkındalığı, yaşadığımız çevrenin tehlikelerini tanımayı, evdeki riskleri azaltmayı ve ailece ne yapacağımızı önceden kararlaştırmayı kapsar. Aileler buluşma yerlerini, birbirlerine nasıl ulaşacaklarını ve güvenli çıkış yollarını belirlemeli; dolapları sabitlemeli, acil durum çantalarını hazırlamalıdır. Çocukların, yaşlıların, engelli bireylerin ve düzenli ilaç kullananların ihtiyaçları ayrıca planlanmalıdır.” diye konuştu.
HER AFETTE DOĞRU DAVRANIŞ FARKLI
Afet türlerine göre alınması gereken önlemlerin değiştiğini belirten Demirtaş, eğitimlerin teorik bilgilerle sınırlı kalmaması ve uygulamalı çalışmalarla desteklenmesi gerektiğini dile getirdi.
Deprem sırasında çök-kapan-tutun hareketinin uygulanması ve sarsıntı devam ederken merdivenlere yönelinmemesi gerektiğini hatırlatan Demirtaş, yangınlarda ise güvenli tahliye yollarının önceden bilinmesinin önemine işaret etti.
Demirtaş, “Afet sırasında doğru davranış, olayın türüne göre değişir. Depremde sarsıntı sürerken merdivenlere koşmamak ve çök-kapan-tutun hareketi ile hedef küçültmek, yangında güvenli çıkış yolunu bilmek önemlidir. Sonrasında ise kendi güvenliğimizi kontrol etmek, hasarlı yapılardan uzak durmak ve yetkililerin yönlendirmelerini izlemek gerekir. İlk yardım da uygulamalı eğitimle öğrenilmelidir. Eğitimler; yaşa ve ihtiyaca uygun, kısa aralıklarla tekrarlanan ve uygulamayla pekiştirilen bir yapıda olmalıdır.” dedi.
AFET YÖNETİMİNDE KURUMLARIN SORUMLULUĞU BÜYÜK
Afet zararlarının azaltılmasında bireysel hazırlığın tek başına yeterli olmayacağını vurgulayan Demirtaş, güvenli yerleşim alanlarının oluşturulması, altyapının güçlendirilmesi ve denetim mekanizmalarının etkin biçimde işletilmesinin kurumsal sorumluluk kapsamında değerlendirilmesi gerektiğini belirtti.
Vatandaşların evlerinde alabilecekleri önlemler bulunduğunu ancak yapı güvenliği ve kamu hizmetlerinin devamlılığı gibi konuların doğrudan kurumların sorumluluğunda olduğunu ifade eden Demirtaş, “Bu sorumluluklar birbirini tamamlar; ancak aynı imkânlara ve etkiye sahip değildir. Vatandaş eşyasını sabitleyebilir, aile planını hazırlayabilir. Güvenli yapılaşma, altyapı, dere yataklarının korunması, denetim ve kesintisiz kamu hizmetleri ise kurumsal sorumluluk gerektirir. Benim değerlendirmem, büyük kayıpları azaltmanın temelinin güvenli yerleşimler ve işleyen kurumlar olduğudur. Bireysel hazırlık bu temeli güçlendirir. Vatandaştan hazırlıklı olmasını isterken kurumların sorumluluklarını da açıkça konuşmalıyız.” ifadelerini kullandı.
AFET ANINDA YANLIŞ BİLGİ HAYATİ RİSK OLUŞTURABİLİR
Afet dönemlerinde yaşanan panik ve bilgi kirliliğinin müdahale süreçlerini olumsuz etkileyebileceğini belirten Demirtaş, özellikle sosyal medyada kaynağı doğrulanmamış paylaşımlara karşı dikkatli olunması gerektiğini söyledi.
Eski görüntülerin yeniden paylaşılması, yanlış konum bilgilerinin yayılması ve doğrulanmamış tahliye çağrılarının vatandaşları tehlikeli durumlara sürükleyebileceğini belirten Demirtaş, afet iletişiminde resmî kaynakların takip edilmesinin önemini vurguladı.
Demirtaş, “Korku anlaşılabilir bir tepkidir. Önceden çalışılmış davranışlar, belirsizlik anında daha kontrollü hareket etmeye yardımcı olur. Doğrulanmamış tahliye çağrıları, eski görüntüler ve yanlış konum bilgileri ise insanları tehlikeye yönlendirebilir, yardımın doğru yere ulaşmasını zorlaştırabilir.” dedi. Afet sırasında kurumların açık, tutarlı ve zaman bilgisi içeren açıklamalar yapması gerektiğini kaydeden Demirtaş, vatandaşların da paylaşım yapmadan önce bilgilerin kaynağını, tarihini ve konumunu kontrol etmesini önerdi. AFAD, valilik ve ilgili kurumların duyurularının takip edilmesi, haberleşmede ise kısa mesaj ve internet tabanlı iletişim yöntemlerinin tercih edilmesi gerektiğini ifade etti.
TATBİKATLAR EKSİKLİKLERİ ÖNCEDEN ORTAYA ÇIKARIYOR
Okullar, üniversiteler, hastaneler ve iş yerlerinin afet hazırlıklarının düzenli olarak değerlendirilmesi gerektiğini belirten Demirtaş, her kurumun kendi faaliyet alanına ve ihtiyaçlarına uygun planlar geliştirmesinin önemine dikkat çekti.
Bina güvenliği, tahliye güzergâhları, personelin görev dağılımı ve hizmetlerin kesintisiz sürdürülmesi gibi konuların ayrı ayrı incelenmesi gerektiğini söyleyen Demirtaş, tatbikatların hazırlık planlarının işlerliğini ölçmek açısından önemli olduğunu kaydetti.
Demirtaş, “Tahliye sırasında nerede yığılma yaşandığı, desteğe ihtiyaç duyan kişilere kimin yardım edeceği ve toplanma alanında sayımın nasıl yapılacağı uygulamada görülür. Hastanelerde hastaların güvenliği ve sağlık hizmetinin sürdürülmesi ayrıca planlanmalıdır. Tatbikatın ardından eksikler belirlenmeli, sorumluları atanmalı ve düzeltmeler takip edilmelidir.” ifadelerini kullandı.
AFET HAZIRLIĞI YIL BOYUNCA SÜRDÜRÜLMELİ
12 Kasım Afet Eğitimi Hazırlık Günü'nün yalnızca belirli bir tarihte gerçekleştirilen etkinliklerle sınırlı tutulmaması gerektiğini belirten Demirtaş, afet bilincinin eğitim kurumlarından ailelere, mahallelerden iş yerlerine kadar toplumun bütün kesimlerine yayılması gerektiğini söyledi.
Afet eğitimlerinin düzenli aralıklarla tekrarlanması ve uygulamalı tatbikatlarla desteklenmesi gerektiğini vurgulayan Demirtaş, “Afet Eğitimi Hazırlık Günü’nü, yıl boyunca sürdürülecek çalışmaların hatırlatıcısı olarak değerlendirmeliyiz. Okulda öğrenilen bilgi eve taşınmalı; mahallelerde, üniversitelerde ve iş yerlerinde düzenli eğitim ve tatbikatlarla pekiştirilmelidir. Afet sonrasında yükselen duyarlılığı kalıcı kılmak için hazırlığı günlük yaşamın bir parçası hâline getirmeliyiz.” dedi.
AFAD GÖNÜLLÜLÜĞÜ EĞİTİM VE SORUMLULUK GEREKTİRİYOR
Toplumsal afet dayanıklılığının artırılmasında gönüllülerin önemli bir rol üstlendiğini belirten Demirtaş, AFAD gönüllülük programlarının yardım etme isteğini bilgi ve beceriyle desteklediğini ifade etti.
Destek AFAD Gönüllüsü eğitimlerinin arama kurtarma, yangın, ilk yardım ve insani yardım gibi alanlarda profesyonel ekiplere destek verebilecek gönüllüler yetiştirilmesine katkı sağladığını kaydeden Demirtaş, gönüllülerin kendi güvenliklerini gözetmelerinin ve yetkinlik sınırları içerisinde hareket etmelerinin önemini vurguladı.
Demirtaş, “Destek AFAD Gönüllüsü eğitimlerini bu açıdan çok önemsiyorum. Bu eğitimler, yardım etme isteğini bilgi, beceri ve sorumlulukla buluşturuyor. Gönüllülerin arama kurtarma, yangın, ilk yardım ve insani yardım gibi alanlarda profesyonel ekiplere destek olabilecek şekilde yetişmesini sağlıyor. Kendi güvenliğini gözetmek, yetkinlik sınırlarını bilmek ve koordinasyon içinde hareket etmek, gönüllülüğün temelini oluşturuyor.” diye konuştu.
ÜNİVERSİTELERDE ORTAK AFET BİLİNCİ OLUŞTURULMALI
Üniversitelerin afet farkındalığının geliştirilmesi ve topluma yayılmasında önemli bir sorumluluğu bulunduğunu belirten Demirtaş, öğrencilerle akademisyenlerin birlikte eğitimlere katılmasının ortak hazırlık kültürünü güçlendireceğini söyledi.
Eğitimlerin ardından gerçekleştirilecek tatbikatlarla kazanılan becerilerin güncel tutulması gerektiğini ifade eden Demirtaş, başarı değerlendirmesinin yalnızca katılım belgeleri üzerinden değil, öğrenilen bilgilerin uygulamaya ne ölçüde aktarılabildiğine göre yapılması gerektiğini vurguladı.
“HERKESİ AFAD GÖNÜLLÜSÜ OLMAYA DAVET EDİYORUM”
Afetlere hazırlığın toplumun bütün kesimlerinin katılımıyla güçlenebileceğini belirten Öğr. Gör. Esad Sadık Demirtaş, vatandaşları AFAD gönüllülük çalışmalarına katılmaya çağırdı.
Demirtaş, sözlerini şu ifadelerle tamamladı:
“AFAD’ın belirlediği şartları sağlayan ve eğitimlere zaman ayırabilecek herkese AFAD gönüllüsü olmasını tavsiye ediyorum. Gönüllülük, yardım etme isteğini eğitim ve sorumlulukla buluşturmanın önemli bir yoludur. Özellikle Destek AFAD Gönüllüsü eğitimlerine katılarak bilgi ve becerilerimizi geliştirebilir, ihtiyaç duyulduğunda yetkinliklerimiz doğrultusunda ve görevli ekiplerin koordinasyonunda topluma katkı sunabiliriz. Öğrencilerimizi, öğretim elemanlarımızı ve vatandaşlarımızı bu sürecin bir parçası olmaya davet ediyorum.”