Dünya'da bir ilkti: İzmirli Ahmet Ali Çelikten'in ailesi adının yaşatılmasını istiyor

Dünyanın ilk siyahi askeri pilotu olarak kabul edilen, Birinci Dünya Savaşı ve Kurtuluş Savaşı'nda görev alarak İstiklal Madalyası ile onurlandırılan Ahmet Ali Çelikten'in ailesi, önemli ismin doğup büyüdüğü İzmir'de adının yaşatılmasını talep ediyor.

Nijerya kökenli bir ailenin çocuğu olarak 1883 yılında İzmir'de dünyaya gelen Ahmet Ali Çelikten, deniz subayı olma hedefiyle 1904 yılında Haddehane Mektebi'ne kaydoldu. Eğitimini başarıyla tamamlayan Çelikten, 1908 yılında mülazım-ı evvel (üsteğmen) rütbesiyle mezun olarak Osmanlı Donanması'nda göreve başladı. Havacılığa duyduğu ilgi ve yeteneği sayesinde 1914 yılında Yeşilköy'de kurulan Deniz Tayyare Mektebi'nde eğitim almaya başlayan Çelikten, 1916 yılında pilotluk diplomasını alarak askeri pilot unvanını kazandı. Böylece dünya havacılık tarihinin bilinen ilk erkek siyahi pilotu olarak kayıtlara geçti. Birinci Dünya Savaşı sırasında Çanakkale, Konya ve İstanbul hatlarında önemli görevler üstlenen Çelikten, gösterdiği başarıların ardından 1917 yılında havacılık teknolojileri konusunda eğitim görmek üzere Almanya'ya gönderildi. Savaşın ardından Gazi Mustafa Kemal Atatürk önderliğinde başlatılan Milli Mücadele'ye gönüllü olarak katılan Ahmet Ali Çelikten, Amasya'dan havalanarak Ankara'daki Milli Mücadele saflarına geçti. Konya Askeri Hava Üssü'nde görev yapan deneyimli pilot, Kurtuluş Savaşı boyunca vatan savunmasına katkı sundu.

İSTİKLAL MADALYASI İLE ÖDÜLLENDİRİLDİ

Cumhuriyet'in ilanından sonra 1924 yılında İzmir Hava Okulu'nda uçuş öğretmeni olarak görevlendirilen Çelikten, 1928 yılında ise Hava Müsteşarlığı görevine getirildi. Kurtuluş Savaşı'ndaki üstün hizmetleri nedeniyle İstiklal Madalyası ile ödüllendirilen Ahmet Ali Çelikten, 1948 yılında albay rütbesiyle emekliye ayrıldı. Çelikten, 24 Haziran 1969 tarihinde İzmir'de yaşamını yitirdi. İzmir'de yaşamını sürdüren 91 yaşındaki oğlu, emekli hava astsubayı Yılmaz Çelikten, babasının aile yaşamında disiplinli ve otoriter bir asker olduğunu anlattı. Görev yaptığı her yerde sevilen bir isim olduğunu belirten Çelikten, babasının mütevazı kişiliği nedeniyle ön plana çıkmayı hiçbir zaman istemediğini ifade etti. Babasının Türk milletine ve vatanına büyük bağlılık duyduğunu söyleyen Yılmaz Çelikten, onun havacılığa olan sevgisini ve Almanya'daki başarılarını her zaman gururla hatırladığını dile getirdi.

AİLESİ ADININ YAŞATILMASINI İSTİYOR

Anne ve babasının evlilik hikayesinin de Ahmet Ali Çelikten'in kahramanlığı sayesinde mümkün olduğunu anlatan Yılmaz Çelikten, şunları söyledi: "O dönem subayların evlenmesi rütbe şartına bağlıydı. Preveze göçmeni olan annem Hatice Hanım'la evlenmek istiyor ancak babamın rütbesi yeterli olmadığı için bu gerçekleşmiyor. Ahmet Ali Bey o dönem İzmir semalarında tacizde bulunan bir Yunan tayyaresini düşürünce halkın sevgisine mazhar oluyor. Halk tarafından omuzlarda taşınıyor. Halkın da desteğiyle bu engel kaldırılıyor ve annemle evleniyor. Babamın adının şehirde yaşatılmasını arzu ediyoruz."

Ahmet Ali Çelikten'in torunu Anda Ülkü Çelikten de dedesiyle gurur duyduklarını belirterek, onun Türk havacılık tarihindeki yerinin daha fazla bilinmesi gerektiğini vurguladı.  "Bizden sonraki nesiller de bilsin. Bir sokağa ismi verilsin veya büstü dikilsin, anılmasını çok isterim" diyen Çelikten, dedesinin adının gelecek kuşaklara aktarılmasının önemine dikkat çekti.

DÜNYA ASKERİ HAVACILIK TARİHİ AÇISINDAN BÜYÜK ÖNEM TAŞIYOR

Ahmet Ali Çelikten üzerine akademik çalışmalar yürüten Güney Afrika'daki Witwatersrand Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi Öğretim Üyesi Doç. Dr. Halim Gençoğlu ise Çelikten'in yalnızca Türkiye için değil, dünya askeri havacılık tarihi açısından da büyük önem taşıdığını söyledi. Sömürgecilik tarihi üzerine yaptığı araştırmalar sırasında Ahmet Ali Çelikten'in yaşam öyküsüne ulaştığını belirten Gençoğlu, Osmanlı ordusunda siyahi bir pilotun görev yapmasının Türkiye'nin ayrımcılıktan uzak yaklaşımını gösterdiğini ifade etti.

İZMİR’E HEYKEL DİKİLMELİ

Gençoğlu, değerlendirmesinde şu ifadeleri kullandı: "Güney Afrika'da öğrenciler, son Osmanlı ordusunda yetişen bir siyahi pilotun varlığını idrak edemiyor. 1940'larda Afrikalı siyahi bir pilot mu vardı, Güney Afrika üniversitelerinde bunu anlayamıyor öğrenci. Öncelikle kendi şehri İzmir'de ve Türkiye'de, Afrika'daki büyükelçiliklerde ve değişik türlü diplomatik programlarda anlatılmalı, İzmir'de kesinlikle heykeli dikilmelidir."