Türkiye'de insansız hava araçlarının kullanım alanlarını genişletecek yeni bir uygulama için hazırlıklar sürüyor. Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Abdulkadir Uraloğlu, Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü (SHGM) tarafından 30 Temmuz 2026 tarihinde yayımlanan İnsansız Hava Aracı Sistemleri Talimatı (SHT-İHA) kapsamında, dronların kullanabileceği özel hava koridorlarının oluşturulacağını bildirdi.
Yeni düzenlemeyle insansız hava araçlarının uzun mesafeli, görüş hattı dışı ve otonom uçuşlarının belirlenmiş hava sahası güzergâhlarında gerçekleştirilmesinin önünün açılacağını belirten Uraloğlu, uygulamanın yeni bir taşımacılık modeline zemin hazırlayacağını ifade etti.
Bakan Uraloğlu, konuya ilişkin değerlendirmesinde, "Gökyüzünde dijital olarak tanımlanmış hava yolları oluşturacağız. Böylece insansız hava araçları, belirlenen güzergahlarda emniyetli ve kontrollü şekilde uçabilecek. Kara yolu trafiğinden bağımsız yeni bir taşımacılık imkanının önünü açacağız" dedi.
DRON OTOYOLLARININ TÜM GÜZERGÂHLARI DİJİTAL ORTAMDA BELİRLENECEK
Dron otoyolları olarak adlandırılan İHA koridorlarının, SHGM koordinasyonunda ilgili kurum ve kuruluşların katkısıyla hayata geçirileceğini aktaran Uraloğlu, uçuş güvenliğini sağlayacak teknik ayrıntıların dijital sistem üzerinden tanımlanacağını kaydetti. Bu kapsamda koridorların sınırları, giriş ve çıkış noktaları, uçuş istikametleri, kapasite bilgileri ve hava araçları arasında korunması gereken asgari mesafeler dijital ortama aktarılacak.
Belirlenen tüm bilgilerin Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü'nün merkezi dijital sistemi olan İnsansız Hava Aracı Takip ve Trafik Yönetim Sistemi (İHATTYS) aracılığıyla yayımlanacağını belirten Uraloğlu, insansız hava araçlarının yazılımlarının bu verileri doğrudan okuyabileceğini bildirdi.
Bakan Uraloğlu, sistemin işleyişine ilişkin şu açıklamada bulundu:
"Tüm bu bilgiler, Sivil Havacılık Genel Müdürlüğümüzün merkezi dijital platformu İnsansız Hava Aracı Takip ve Trafik Yönetim Sistemi (İHATTYS) üzerinden yayımlanacak. İnsansız hava araçlarının yazılımları bu verileri doğrudan okuyabilecek ve uçuşlar belirlenen kurallar çerçevesinde gerçekleştirilecek. Koridorları yasak, tahditli ve tehlikeli bölgeler ile NOTAM yayımlanan sahaları kesmeyecek şekilde planlayacağız"
UÇUŞ PLANLAMASINDA YAPAY ZEKÂ DESTEĞİ KULLANILACAK
Yeni sistemle birlikte İHA koridorlarında uzun mesafeli ve görüş hattı dışındaki otonom uçuşların yapılabilmesi hedefleniyor. Uçuş rotalarının belirlenmesinde ise yapay zekâ teknolojisinden yararlanılacak.
Uraloğlu, güzergâhların en kısa mesafe ve faz farkı esas alınarak yapay zekâ desteğiyle oluşturulacağını, uçuşların da İHATTYS üzerinden takip ve kontrol edileceğini belirtti.
Olası risklere karşı sistem üzerinden uçuş sınırlarının daraltılması, güzergâhların değiştirilmesi, insansız hava araçlarının inişe yönlendirilmesi veya uçuşlarının tamamen durdurulmasının mümkün olacağını aktaran Uraloğlu, bağlantının kesilmesi durumunda uygulanacak güvenlik prosedürlerine de dikkat çekti.
Bakan Uraloğlu, konuya ilişkin, "Otonom uçuşların rotaları, en kısa yol ve faz farkı esas alınarak yapay zeka desteğiyle belirlenecek. Uçuşların kontrolü ise İHATTYS üzerinden sağlanacak. Gerekli durumlarda uçuş sınırları daraltılabilecek, güzergah değiştirilebilecek, araçların inişi sağlanabilecek veya uçuşları sonlandırılabilecek. Bağlantının kesilmesi halinde ise insansız hava araçları, yerleşim alanları üzerinden geçmeden önceden belirlenmiş kurtarma alanlarına yönlendirilecek" ifadelerini kullandı.
SAĞLIK VE LOJİSTİK TAŞIMACILIĞINDA YENİ DÖNEM
İHA koridorlarının hayata geçirilmesiyle özellikle lojistik ve sağlık alanında önemli kolaylıklar sağlanması bekleniyor. Dronların şehirler arası kargo taşımacılığında, lojistik merkezleri arasındaki düzenli sevkiyatlarda ve acil tıbbi malzeme ulaştırılmasında kullanılması planlanıyor.
Uygulama sayesinde hastaneler arasında kan, ilaç, aşı ve tıbbi numune taşınabilecek. Özellikle adalar ve kış şartlarında ulaşımın zorlaştığı yerleşim yerlerine temel ihtiyaçların ulaştırılması da mümkün hale gelebilecek.
Sanayi ve üretim alanlarında da yeni sistemden yararlanılması hedefleniyor. Organize sanayi bölgeleri, fabrikalar ve limanlar arasında ihtiyaç duyulan parçaların dronlarla transfer edilmesi öngörülüyor.
Bunun yanında enerji nakil hatları, boru hatları, demir yolları ve kara yollarının uzun mesafeli kontrollerinde de özel olarak oluşturulacak İHA güzergâhlarının kullanılması planlanıyor.
Uraloğlu, koridorların sağlayacağı imkanları şöyle sıraladı:
"Dron otoyollarını şehirler arası kargo taşımacılığında, lojistik ve aktarma merkezleri arasında düzenli otonom seferlerde kullanabileceğiz. Hastaneler arasında kan, ilaç, aşı ve tıbbi numune taşınabilecek. Adalar ve kış aylarında ulaşımın güçleştiği yerleşim yerlerine ikmal sağlanabilecek. Organize sanayi bölgeleri, fabrikalar ve limanlar arasında parça transferi yapılabilecek. Ayrıca enerji iletim hatları, boru hatları, demir yolları ve kara yollarının uzun mesafeli denetimlerinde de bu koridorlardan yararlanılabilecek"
HOBİ AMAÇLI DRON UÇUŞLARINA İZİN VERİLMEYECEK
İHA koridorlarının kullanımında uçuş güvenliği ve yetkilendirme şartları da ön planda tutulacak. Bakan Uraloğlu, bu güzergâhların bireysel ve hobi amaçlı uçuşlara açık olmayacağını belirterek yalnızca gerekli lisans ve operasyonel izinlere sahip kullanıcıların uçuş gerçekleştirebileceğini açıkladı.
Buna göre koridorlarda yalnızca P2 lisanslı pilotlar, SHGM tarafından gerekli operasyonel yetkilendirmeleri almış işletmeler bünyesinde faaliyet gösterebilecek. Kullanılacak insansız hava araçlarının tescil edilmiş olması, uzaktan tanımlama ve coğrafi sınırlama sistemlerini barındırması, ayrıca gerekli yazılım sertifikalarına sahip bulunması zorunlu olacak. Bununla birlikte her uçuş öncesinde İHATTYS üzerinden bildirim yapılması gerekecek.
Bakan Uraloğlu, uygulamanın kullanım koşullarını şu sözlerle açıkladı:
"Bu koridorlar hobi amaçlı uçuşlara kapalı olacak. Yalnızca P2 lisansına sahip pilotlar, SHGM’den gerekli operasyonel yetkilendirmeleri alarak yetkili işletmeler bünyesinde uçuş gerçekleştirebilecek. Kullanılacak insansız hava araçlarının tescilli olması, uzaktan tanımlama, coğrafi sınırlama ve gerekli yazılım sertifikalarına sahip olması zorunlu olacak. Her uçuş öncesinde İHATTYS üzerinden bildirim yapılacak"
İHA koridorlarının geçeceği güzergâhların, ortaya çıkacak ihtiyaçlar doğrultusunda ilgili kurum ve kuruluşlarla koordinasyon içerisinde belirleneceği bildirildi. Kesinleşen koridor bilgileri ise İnsansız Hava Aracı Takip ve Trafik Yönetim Sistemi üzerinden kamuoyuna duyurulacak.
Böylece Türkiye'de insansız hava araçlarının yalnızca bireysel kullanım ve sınırlı operasyonların ötesine taşınarak lojistik, sağlık, sanayi ve altyapı hizmetlerinde daha kapsamlı bir taşımacılık ve denetim aracına dönüştürülmesi hedefleniyor.
Kaynak: DHA
