İzmir’de Yaşar Üniversitesi, İzmir Yüksek Teknoloji Enstitüsü ve Dokuz Eylül Üniversitesi ortak çalışmasıyla geliştirilen “Maliyet-Etkin 3D Gıda Baskı Sistemi”, kişiye özel beslenme alanında çığır açacak yenilikçi bir teknoloji olarak dikkat çekiyor. Üç üniversitenin iş birliğiyle hayata geçirilen proje; robotik sistemler, yazılım otomasyonu ve ekstrüzyon tabanlı 3D baskı teknolojisini bir araya getirerek bireylerin genetik, metabolik ve sağlık verilerine göre özelleştirilmiş gıdalar üretebiliyor. Yaşar Üniversitesi’nden Prof. Dr. Mehmet Süleyman Ünlütürk, Arş. Gör. Dr. İlhan Sofuoğlu, İzmir Yüksek Teknoloji Enstitüsü’nden Prof. Dr. Sevcan Ünlütürk, Arş. Gör. Dr. Elif Çavdaroğlu, Arş. Gör. Berkay Berk ve 9 Eylül Üniversitesi’nden Doç. Dr. Taner Akkan, Arş. Gör. Dr. İlke Öztürk’ten oluşan ekibinin çalışması, özellikle sağlık odaklı beslenme çözümlerine yenilikçi bir yaklaşım sunuyor.
KİŞİYE ÖZEL BESLENME
Proje hakkında bilgi veren Yaşar Üniversitesi’nden Yazılım Mühendisliği Bölümü Öğretim Üyesi Pro. Dr. Mehmet Süleyman Ünlütürk, sistemin kişiye özel beslenme ihtiyacından doğduğunu belirterek, standart gıda üretim yöntemlerinin bireysel ihtiyaçları karşılamakta yetersiz kaldığını söyledi. Ünlütürk, geliştirilen 3D gıda baskı sisteminin özellikle yutma güçlüğü (disfaji) yaşayanlar, diyabet hastaları, obezite ve metabolik bozuklukları bulunan bireyler ile gıda alerjisi veya intoleransı olan hastalar için önemli bir çözüm sunduğunu ifade etti. Sistem ayrıca yaşlı bireyler, kronik hastalıklar nedeniyle kontrollü diyet uygulaması gerekenler ve besin takviyesi ya da fonksiyonel gıdaya ihtiyaç duyan kişiler için de uygun bir seçenek oluşturuyor. Her hastanın beslenme profilinin dikkate alındığını vurgulayan Ünlütürk, sistem sayesinde bireylere güvenli ve dengeli gıda üretiminin mümkün hale geldiğini belirtti.
SİSTEM UZAKTAN ERİŞİMLE KONTROL EDİLEBİLİYOR
Üç boyutlu gıda baskı teknolojisinin sunduğu hassas dozajlama ve kişiselleştirilebilir üretim avantajlarından yararlanarak hızlı ve otomatik üretim yapabilen akıllı bir sistem geliştirmeyi hedeflediklerini aktaran Mehmet Süleyman Ünlütürk, sistemin entegre bir yapıda çalıştığını belirtti. Ünlütürk, geliştirilen yapının robotik ön hazırlık ünitesi, yazılım tabanlı kontrol mekanizması ve 3D gıda yazıcının birlikte çalışmasıyla işlediğini ifade etti. Kullanıcıdan alınan diyet verilerine göre besin bileşenlerinin hazırlandığını söyleyen Ünlütürk, ardından 3D yazıcının bu verileri işleyerek katmanlı üretim yöntemiyle kişiye özel gıdayı ortaya çıkardığını aktardı. Sistemin aynı zamanda uzaktan erişimle kontrol edilebildiğini vurgulayan Ünlütürk, bu özelliğin üretim sürecinde esneklik ve kolaylık sağladığını da sözlerine ekledi.
BESİN DEĞERİNDE YÜZDE 5 HATA PAYI
Sistem, yalnızca bir üretim teknolojisi olmanın ötesinde klinik doğruluk açısından da dikkat çekiyor. Mehmet Süleyman Ünlütürk tarafından aktarılan bilgilere göre, bezelye ve peynir altı suyu proteinlerine dayalı geliştirilen formülasyonlar sayesinde besin değerlerinde hedeflenen oranlardan sapma yüzde 5’in altında tutulabiliyor. Bu yüksek hassasiyetin özellikle diyabet, obezite ve metabolik hastalıklar gibi durumlarda büyük önem taşıdığı belirtiliyor. Teknoloji ile boğulma ve tıkanma risklerinin azaltılması, hastaların ihtiyaç duyduğu besin değerlerini eksiksiz alabilmesi ve bakım süreçlerinin daha kolay hale getirilmesi hedefleniyor.
3D GIDA SİSTEMİNDE YAPAY ZEKA DESTEKLİ MUTFAK DÖNEMİ
Tam otomatik ve akıllı bir sistem olması nedeniyle benzer çalışmalardan ayrılan sistem ile ilgili olarak Prof. Dr. Ünlütürk, “Ayırıcı özellik yalnızca 3D baskı yapması değil; aynı zamanda robotik ön hazırlık, yazılım entegrasyonu ve uzaktan kontrol özelliklerini tek bir sistemde birleştirmesi. Bu sayede hem besin içeriği hem porsiyonlama hem de fonksiyonel bileşenler yüksek hassasiyetle ayarlanabiliyor. Bu teknolojinin gelecekte yapay zeka destekli mutfak sistemlerinin ve hastane teknolojilerinin temelini oluşturabilir. Hastaneler ve bakım merkezlerinde hasta odaklı beslenme süreçlerini dönüştürebilir” ifadelerine yer verdi.