İsrail’de seçimlerin ardından hükümet kurma sürecinde belirsizlik sürüyor. Merkez Seçim Komitesi, kesinleşmiş seçim sonuçlarını Cumhurbaşkanı Isaac Herzog’a iletirken ortaya çıkan sandalye dağılımı, ülkede yeni bir koalisyon krizinin kapısını araladı. Açıklanan sonuçlara göre, Başbakan Binyamin Netanyahu’nun liderliğindeki Likud Partisi ve müttefiklerinden oluşan iktidar bloğu 53 milletvekili çıkardı. Eski Genelkurmay Başkanı Gadi Eisenkot liderliğindeki Yashar Partisi öncülüğündeki muhalefet (değişim) bloğu ise 48 sandalyede kaldı. Seçimlerin dikkat çeken sonuçlarından biri de İsrail vatandaşı Filistinlileri temsil eden Ortak Liste ve Raam Partilerinin elde ettiği başarı oldu. İki parti toplam 19 milletvekiliyle İsrail Meclisinde temsil hakkı kazandı.
Böylece 120 sandalyeli İsrail Meclisinde hiçbir siyasi blok hükümet kurmak için gerekli çoğunluğa ulaşamadı. Yeni hükümetin kurulabilmesi için tarafların koalisyon görüşmelerinde diğer partilerin desteğini alması gerekecek.
HERZOG PARTİ TEMSİLCİLERİYLE GÖRÜŞECEK
Kesinleşen seçim sonuçlarının açıklanmasının ardından Cumhurbaşkanı Isaac Herzog, Meclise girmeye hak kazanan siyasi partilerin temsilcileriyle hükümet kurma sürecine ilişkin istişarelere başlayacak. Herzog'un bu akşam küçük partilerin temsilcileriyle görüşmesi, yarın ise istişare sürecini tamamlaması bekleniyor. Görüşmelerde parti temsilcilerinden hükümeti kurma görevinin hangi milletvekiline verilmesini istedikleri ve olası koalisyon seçeneklerine yönelik tutumları öğrenilecek.
İsrail yasalarına göre Cumhurbaşkanı, seçim sonuçlarının kesinleşmesinden itibaren 7 gün içerisinde parti temsilcileriyle yaptığı görüşmeleri dikkate alarak bir milletvekiline hükümeti kurma görevini vermek zorunda. Siyasi bloklar da bu süreçte tercihlerini açıkladı. İktidar bloğundaki partiler, görevin mevcut Başbakan Binyamin Netanyahu'ya verilmesini isterken muhalefet partileri Yashar Partisi lideri Gadi Eisenkot'u destekleyeceklerini duyurdu.
Ancak sandalye dağılımında belirleyici konumda bulunan İsrail vatandaşı Filistinlileri temsil eden partilerin tutumu, sürecin seyrini değiştirebilir. Söz konusu partilerin 19 milletvekiliyle Eisenkot'u desteklemesi durumunda muhalefetin toplam desteği 67'ye ulaşabilecek. Her ne kadar bu destek, hükümet kurma yetkisinin mutlaka Eisenkot'a verilmesini gerektiren bir yasal zorunluluk oluşturmasa da siyasi dengeler açısından önemli görülüyor. Bu nedenle Herzog'un muhalefet liderine yetki vermesi ihtimaller arasında değerlendiriliyor.
HÜKÜMET KURMAK İÇİN 12 HAFTALIK SÜREÇ
İsrail'de hükümet kurma süreci, Cumhurbaşkanının yetkilendirdiği milletvekiline tanınan süreler ve birbirini takip eden girişimlerle yürütülüyor. İsrail Demokrasi Enstitüsünün aktardığı yasal düzenlemelere göre, ilk görevlendirilen milletvekiline hükümeti oluşturabilmesi için 28 gün süre tanınıyor. Cumhurbaşkanı gerekli görmesi durumunda bu süreyi en fazla 14 gün daha uzatabiliyor. İlk adayın hükümeti kuramaması hâlinde yetkiyi Cumhurbaşkanı'na iade etmesi gerekiyor. Bu durumda Herzog'un üç gün içerisinde başka bir milletvekilini görevlendirmesi mümkün.
İkinci kez hükümet kurma görevi verilen milletvekiline de 28 günlük süre tanınıyor. Ancak bu aşamada ek süre verilmesi mümkün değil. İkinci girişimin de sonuçsuz kalması durumunda Meclis üyelerinden en az 61'inin imzasıyla bir başka milletvekilinin hükümeti kurmak üzere görevlendirilmesi talep edilebiliyor. Bu talebin sunulması için 21 günlük süre bulunuyor. En az 61 milletvekilinin imzasını taşıyan bir başvuru yapılması hâlinde Cumhurbaşkanı'nın iki gün içerisinde yanıt vermesi gerekiyor. Bu aşamada görevlendirilen üçüncü milletvekiline hükümeti kurması için 14 gün süre tanınıyor. Bu girişimlerin de başarısız olması ve yeni bir aday önerilmemesi hâlinde Meclisin feshedilmesi ve erken seçim sürecinin başlatılması gündeme geliyor. Öte yandan süreç devam ederken Meclisin kendi kendini feshederek seçimlerin daha erken yapılmasını sağlama yetkisi de bulunuyor.
ARAP PARTİLERİNİN DESTEĞİ KOALİSYONUN ANAHTARI OLABİLİR
İsrail'deki hükümet arayışının en önemli başlıklarından birini, Filistinli seçmenleri temsil eden partilerin yeni hükümette nasıl bir rol üstleneceği oluşturuyor. Ortak Liste ve Raam Partileri, Netanyahu hükümetinin iktidardan uzaklaştırılması amacıyla Gadi Eisenkot'a destek vermeye hazır olduklarını açıkladı. Ancak muhalefet cephesinde bu desteğin nasıl değerlendirileceği konusunda görüş ayrılıkları bulunuyor.
Başta Yashar Partisi lideri Gadi Eisenkot ve Evimiz İsrail Partisi lideri Avigdor Liberman olmak üzere bazı muhalefet temsilcileri, Arap partilerinin hükümetin doğrudan bir parçası olmayacağı, 'Siyonist' partilerden oluşan bir koalisyon kurulması yönündeki tutumlarını sürdürüyor.
Arap partilerinin dışarıdan destek vereceği bir azınlık hükümeti seçeneği de muhalefet içerisinde tartışma yaratıyor. İsrail basınında yer alan değerlendirmelere göre siyasi partiler ve liderler arasında koalisyon ihtimallerine ilişkin görüşmeler devam ediyor.
Bu tablo, 19 milletvekiliyle Meclise giren Arap partilerini hükümet kurma sürecinde kritik bir konuma taşıyor.
HERZOG ERKEN SEÇİM YERİNE BİRLİK HÜKÜMETİ İSTİYOR
Cumhurbaşkanı Isaac Herzog, seçimlerin ardından yaptığı açıklamalarda ülkenin yeniden sandığa gitmesini önlemek için elinden gelen çabayı göstereceğini ifade etti. Herzog'un erken seçim ihtimalini ortadan kaldırmaya yönelik mesajları, İsrail basınında farklı siyasi blokların bir araya geleceği geniş tabanlı bir birlik hükümeti kurulması yönünde çağrı olarak yorumlandı.
İsrail Demokrasi Enstitüsü de Cumhurbaşkanının taraflar arasında uzlaşma sağlanması için çeşitli çözüm önerileri sunabileceğine dikkat çekiyor. Önümüzdeki günlerde gerçekleştirilecek siyasi istişareler ve koalisyon görüşmeleri, İsrail'in yeni hükümetinin kimlerden oluşacağını belirleyecek. Ancak mevcut sandalye dağılımı ve muhalefet içerisindeki görüş ayrılıkları, hükümet kurma sürecinin oldukça zorlu geçeceğine işaret ediyor.
Kaynak: AA
