4 bin liralık ikramiyeyle emekliye kurbanın sadece bacağı kaldı

KEMAL ÖZKURT - ÖZEL HABER / Kurban Bayramı’na sayılı günler kala kurbanlık fiyatlarındaki artış vatandaşın gündemindeki yerini koruyor. Büyükbaş ve küçükbaş hayvan fiyatlarının geçen yıla göre ortalama yüzde 40 ila 50 oranında yükseldiği belirtilirken, artan maliyetler emeklilerin bayram hazırlıklarını da zorlaştırdı. Emekli ve Emekçiler Derneği Başkanı Dilek Ete, 4 bin liralık bayram ikramiyesinin günümüz ekonomik koşullarında anlamını yitirdiğini belirterek, emeklilerin artık ne kurban kesebildiğini ne de temel bayram alışverişini yapabildiğini söyledi. Kurbanlık fiyatlarının geldiği seviyenin emekliyi bayram hazırlığından uzaklaştırdığını söyleyen Ete, 4 bin liralık bayram ikramiyesinin artık hiçbir ihtiyacı karşılamadığını belirtti. Bu rakamla ancak “Kurbanın bir bacağının alınabileceğini” ifade eden Ete, emeklilerin pazar alışverişi bile yapamadığını söyledi. Eskiden bayram sofralarında kurban etlerinin yer aldığını hatırlatan Ete, bugün bayramların eski neşesini kaybettiğini belirterek, ikramiyenin alım gücünü koruyabilmesi için en az 20-21 bin lira olması gerektiğini kaydetti.

2018’DE KURBAN ALINABİLİYORDU

Emekli ikramiyesinin ilk çıktığı dönem ile günümüzdeki alım gücü farkını rakamlarla kıyaslayan Dilek Ete, “Emekli ikramiyesi 2018 yılında ilk defa çıktığında bin liraydı. O dönem Cumhuriyet Halk Partisi Genel Başkanı Kemal Kılıçdaroğlu’nun baskılarıyla bu adım atılmıştı. O yıl Diyanet İşleri Başkanlığı tarafından açıklanan kurbanlık fiyatı da 880 lira civarındaydı. Dolayısıyla bir emekli, bayram ikramiyesiyle kurbanını alabiliyor, üstüne de parası kalıyordu. Geçen süreç içerisinde yoğun bir enflasyon yaşandı ve bu enflasyondan en fazla asgari ücretliler ile emekliler yara aldı. TÜİK’in enflasyon rakamları doğru açıklanmadığı için bayram ikramiyesi beklenen oranda güncellenmedi. Bu bayramda ikramiye 4 bin lira olarak ödenecek. Diyanet’in güncel kurbanlık fiyatları göz önüne alındığında, bu parayla şu anda kurbanlığın sadece bir bacağını alabilirsiniz” dedi.

4 BİN LİRAYLA BAYRAM GEÇMEZ

Mevcut ikramiye tutarının temel mutfak ihtiyaçlarını dahi karşılamaktan uzak olduğunu savunan Ete, “Dini bayramlarda emeklimizin vecibelerini yerine getirmesi amacıyla verilen bu ikramiye, anlamını tamamen yitirmiştir. Diğer eksiklikleri bir kenara bıraksak bile 4 bin lirayla bir bayram geçirebilmeniz mümkün değildir. Bugün markete gidip sadece çiçek yağı, zeytinyağı, makarna, bulgur ve deterjan gibi temel ihtiyaçları alıp çıktığınızda bile zaten 4 bin liranın üzerinde bir fatura ödemek zorunda kalıyorsunuz. Bu şartlarda emeklinin bayram alışverişi yapma imkanı kalmamıştır. TÜİK’in nisan ayı için açıkladığı yüzde 4,8’lik enflasyon rakamlarının içeriğini incelediğimizde, en yüksek artışların gıda ve giyim sektöründe yaşandığını görüyoruz” diye konuştu.

İKRAMİYE EN AZ 20 BİN LİRA OLMALI

Çarşı pazardaki fiyat artışlarına ve emeklilerin mülkiyet oranlarındaki düşüşe dikkat çeken Ete, “Önümüz yaz olmasına rağmen semt pazarlarında hiçbir meyvenin kilogram fiyatı 100 liranın altında değildir. Bu fiyatlarla iki üç kişilik bir aileye bir kilo çilek götürmek bile ciddi bir maliyet oluşturuyor. Eskiden evlerimizde pazar arabalarıyla alışverişe gidilirdi; şimdi pazarları gezdiğinizde herkesin elinde sadece tek bir poşet olduğunu ve kimsenin rahatça alışveriş yapamadığını görüyorsunuz. Bu durumu sadece 20 bin lira aylık alıp 4 bin lira ikramiyeye mahkum edilenlerle de sınırlamamak gerekir. Yapılan araştırmalara göre, eskiden emeklilerin yüzde 30’u ev sahibiyken, son 10 yılda bu oran yüzde 10’lara kadar geriledi. Alım gücünün korunabilmesi için bugün Kurban Bayramı ikramiyesinin en az 20-21 bin lira seviyesine çıkarılması gerekirdi” ifadelerini kullandı.

BAYRAM İKRAMİYESİ HARÇLIK GİBİ

İkramiyelerin reel değerini tamamen kaybettiğini ve dini bayramların ekonomik olarak karşılığının kalmadığını belirten Ete, “Bayram ikramiyeleri artık sadece bir harçlık niteliğine bürünmüştür. Bugün bayramda el öpmeye giden yedi sekiz yaşındaki çocuklar bile 200 lira harçlık alırken, yıllarca prim ödemiş bir emekliye 4 bin lira verilmesi bir zulümdür. Ödenen bu rakamın mantıklı hiçbir açıklaması yoktur. Kurban Bayramı’nda ancak kurbanın bacağını alabileceğiniz bu bütçeyle pazar alışverişi bile yapamazsınız. Kasapta veya markette bir kilogram kıymanın fiyatı 900 liranın altına düşmemiştir. Eskiden insanlar ortaklaşa danaya girerken, şimdi tek başına koyun bile alamıyor. Yardımlaşmak ve ihtiyaç sahiplerine et dağıtmak amacıyla kutlanan bu bayramda, maalesef herkes fakirleşti” şeklinde konuştu.

EN KÖTÜ DÖNEMİ YAŞIYORUZ

Ekonomik sıkıntıların emekliyi yardıma muhtaç hale getirdiğini savunan Ete, “Eskiden emekliler kendi birikimleriyle kurbanını rahatça keserdi. 2018 yılında bu ikramiyenin getirilme sebebi, maaşların düşmesi karşısında yükselen itirazlardı. Dönemin ana muhalefet partisi bu konuda ısrarcı olup vaatlerde bulununca iktidar ikramiye adımını atmak zorunda kaldı. İlk verildiğinde bir kurbanı karşılayan bu para, bugün Diyanet’in ‘emekli fitre verebilir’ açıklaması yaptığı bir noktaya evrildi. Emekliler Cumhuriyet tarihinin en kötü dönemini yaşıyor. Geçmişte emeklilikte asla yeri olmayan sadaka kültürü, ne yazık ki kalıcı hale geldi. Bugün emekliler ancak çevrelerinin yardımıyla geçinebiliyor; ne kiralarını ne de doğal gaz faturalarını ödeyebilecek durumdalar. Bu nedenle verilecek 4 bin liralık ikramiye, vatandaşın eline bile geçmeden bankalardaki kredili mevduat hesabı borçlarına gidecektir” dedi.

BAYRAMIN ANLAMI KALMADI ARTIK

Maddi imkansızlıklar nedeniyle bayram geleneklerinin sürdürülemediğini belirten Dilek Ete, “Bu ikramiyeyle torunlara harçlık vermek, bayramlık çikolata, lokum veya kolonya alabilmek imkansız hale gelmiştir. Bayramın olmazsa olmazı sayılan bu ürünlerin yanına bile yaklaşılamıyor, bir kilo bayram şekeri dahi alınamıyor. Bizim geleneklerimizde kapıyı çalan çocuklara mendil içinde harçlık ve şeker vermek vardır. Artık insanlar ikram edilecek şeker tabakları olmadığı için kapıları çalındığında açamaz duruma geldi. Kurban kesemeyen bir vatandaş en azından parça et alıp bayramı geçirmek istese, etin kilogramı bin 200 liraya ulaştı. Bu eti pişirdiğinizde küçüldüğü için üç kişilik bir aileye kavurma olarak sunabilmeniz için en az iki kilo almanız gerekiyor. Eskiden bayram sabahı kahvaltılarında kurban etleri yenirdi, şimdi ise bayramlar tüm etkisini ve neşesini kaybetti. İktidar mensupları dini vecibelerin yerine getirilmesine dair açıklamalar yaparken, bunu gerçekleştirecek olan emekliye bu komik ikramiyeyi reva görmekten utanmıyorlar” diye konuştu.