Asgari ücret arttı zam dalgası kapıya dayandı

KEMAL ÖZKURT – ÖZEL HABER - Asgari ücrete yapılan artışla birlikte 2026 yılı, İzmir’de birçok sektörde ve üründe zamları da beraberinde getirdi. İşçilik maliyetlerindeki yükselişin kira, enerji ve hammadde giderleriyle birleşmesi, esnafın fiyat tarifelerini yeniden düzenlemesine neden oldu. Kent genelinde berber, lokanta, kahvehane ve ulaşım başta olmak üzere günlük yaşamın temel alanlarında ortalama yüzde 20-30 bandında artışlar konuşulurken, bazı zamlar yeni yılın ilk günlerinde fiilen uygulanmaya başladı. Kimi meslek grupları artışları mümkün olduğunca sınırlı tutmaya çalıştıklarını vurgularken, kimi esnaf ise mevcut maliyetlerle ayakta kalmanın her geçen gün daha da zorlaştığını dile getiriyor. Bu tablo, asgari ücrete yapılan artışın daha maaşlara yansımadan eridiği yönündeki endişeleri de güçlendirdi. Artan fiyatların, özellikle sabit gelirli vatandaşın bütçesinde yeni bir yük oluşturacağına dikkat çekilirken, geçim sıkıntısı yeni yılda da gündemin başlıca başlıklarından biri olmaya devam edecek.

BERBER ÜCRETLERİ

Önümüzdeki günlerde berber ücretlerinde zam yapılacağını teklifin şu anda onay sürecinde olduğunu belirten İzmir Berberler Odası Başkanı Şükrü Bilgin, “Teklif komisyondan geçti ama tabii onaylanmadan söyleyemiyorum. Belki onaylanmayacak, zam oranları düşecek. Şimdi söylemem etik olmaz. Çünkü Valilik onayına gidiyor. Komisyon bu yıl Valiliğin talebi doğrultusunda biraz gecikti. Aslında kararın daha önce alınması ve 1 Ocak itibarıyla yürürlüğe girmesi gerekiyordu. Ancak onay süreci uzadığı için işlemler Ocak ayının ortalarına doğru sarkacak. Zaten şu anda millet bizim yazdığımız tarifeyi bile geçti. Bizde 350 liraydı tarife. 400 lira almaya başladı millet. Yani berberimiz kendi kendine 2025’te de zam uyguladı. Yine de biz insaflı bir fiyat sunduk ortaya” diye konuştu.

KANTİNDE ZAM YOK

Asgari ücretlerin yükselmesiyle birlikte okul kantinindeki ürünlere herhangi bir zam yapmayacaklarını belirten İzmir Kantinciler Odası Başkanı Özgür Yavuz, “Gündemimizde şu anda bir zam yok. Eğitim-öğretim yılının başında belirlediğimiz fiyatlarla şu anda devam ediyoruz. Önümüzdeki süreçte ekstra bir durum yaşanırsa tekrardan değerlendirmeye alırız” dedi.

YÜZDE 20–25 ARTIŞ GÜNDEMDE

Lokantacılar olarak artan girdi maliyetleri karşısında zorunlu olarak bir artışa gideceklerini ifade eden İzmir Lokantacılar ve Gazinocular Esnaf Odası Başkanı Doğan Kılıç, “Dükkan kiralarına zam gelecek, vergilere zam geliyor. Her şeye zam geliyor. İster istemez zam yapacağız yoksa bir türlü işin içinden zaten çıkamıyoruz. Zaten çok fazla zam yapamıyoruz. Yapsak da müşteri kalmıyor, müşteri sayısı düşüyor. Kendimizden fedakârlık yaparak, kârımızdan fedakârlık yaparak ayakta durmaya çalışıyoruz. Biz bakıyoruz ki insanları kırmayalım, üzmeyelim. İnsanlar alışkanlıklarını bozmasın, lokantasından ayağını çekmesin diye ufak da olsa bir zam mutlaka yapmak zorundayız. Personele zam yapıyoruz; elektriğe, doğal gaza, suya, kiraya… Her şeye zam geliyor. Dolayısıyla biz de zam yapmak zorundayız ama müşteriyi kaçırmadan, kırmadan dökmeden, ufak da olsa bir zam yapacağız. En az yine yüzde 20–25 gibi bir zam olur. Yoksa kapatır gideriz. Komisyon toplanacak, ona göre bir karar vereceğiz” diye belirtti.

50 LİRA OLSA ANCA TOPARLARIZ

Dolmuşçular olarak zararına çalıştıklarını, dolmuş ücretlerine zam yapılması gerektiğini ancak belediye otobüslerine zam gelmeden bir zam yapamadıklarını söyleyen İzmir Minibüsçüler Odası Başkanı Mehmet Kayışdikici, “Bizde indi-bindi 30 lira. 30, 35, 40 lira olarak gidiyordu. 30 lirayı sabit bırakalım dedik, 35’i 40 yapalım dedik ama durak başkanları istemedi. O şekilde bıraktık. 2019 yılında indi-bindi fiyatı 3 liraydı. Şimdi 30 lira. TÜFE’ye vuruyorum, o günden bugüne 5 yıllık zaman zarfında benim 65-70 liraya yolcu taşımam lazım. Bunu taşıyabilir miyim? Taşıyamam. 16 bin lira emekli maaşının olduğu, şimdi 22-28 bin liraya çıktığı bir ülkede bunu yapamazsın. Bütün siyasiler de bunu söylüyor. Toplu ulaşım onların siyaseti olmuş durumda. ESHOT’ta da durum böyle. ESHOT 100 bin lira masraf yapıyorsa bunun yüzde 17’sini taşıdığı yolcudan çıkarıyor, yüzde 83’ü zarar. Bununla ilgili projeler sunduk ama bir şey yapılmadı. Biz şimdi para kazanmadığımız için şoför de çalışmıyor. Şu anda 50 lira olsa ancak biraz toparlar” dedi.

BİR HAFTA SONRA NE OLUR BİLEMEM

Kömür fiyatlarının ise asgari ücretle değil devletin yapacağı zam oranına göre belirlendiğini ifade eden İzmir Odun ve Kömürcüler Odası Başkanı Mustafa Düzyol, “Kömürün şu anki ton fiyatı 9 bin lira. Biz zam yapmayacağız. Çünkü asgari ücretten dolayı gelişmelere göre fiyat belirlediğimiz için şu an öyle bir zam konusu yok. Asgari ücret bu işte belirleyici değil. Devlet kömüre zam yapıyor, biz de ona göre zam yapıyoruz. Asgari ücretin değişmesi bizi çok bağlamıyor. Ama bir hafta sonra olur mu, bir ay sonra olur mu bilmiyorum” dedi.

ÇAY VE KAHVEDE ZAM

Yeni yıla çay ve kahve de zamlı giren ürünlerin arasında yer aldı. İzmir’de yeni fiyat tarifesiyle birlikte çay bahçeleri, kahvehaneler ve çay ocaklarında uygulanan fiyatlar yukarı çekildi. Yapılan düzenlemeyle çay bahçelerinde çay 30 liradan 40 liraya, kahve ise 50 liradan 80 liraya yükseldi. Birinci sınıf kahvehanelerde 20 liradan satılan çay 30 liraya çıkarken, 45 liralık kahve 80 lira oldu. İkinci sınıf kahvehanelerde çay 17,5 liradan 25 liraya, kahve 40 liradan 60 liraya yükseldi. Çay ocaklarında ise 15 liradan satılan çay 20 liraya, 40 liralık kahve de 50 liraya çıkarıldı. Artışlara ilişkin değerlendirmede bulunan İzmir Kahveciler Odası Başkanı İsmail Hakkı Kırdı, son aylarda maliyetlerin ciddi biçimde arttığını belirterek “Çaya, suya, şekere her ay zam geliyor. Kiralar yüzde 40’lar seviyesinde. Bu kalemlerdeki artışlar bizi zam yapmaya zorladı. Zam taraftarı değiliz ancak mecbur kaldık. Zam yapmak satışların düşmesi demek. Hiçbir esnaf müşterisinin azalmasını istemez ama başka bir seçeneğimiz kalmadı” diye konuştu.

GEVREĞE FİYAT ARTIŞI GRAMAJLA GELDİ

İzmir’in simge lezzetleri arasında yer alan İzmir gevreği, 2026 yılına fiyat artışıyla girdi. Eylül ayında yapılan değerlendirmede, 90 gram olarak satılan gevreğin fiyatının 20 liraya çıkarılması kararlaştırılmıştı. Ancak Ticaret Bakanlığı, söz konusu artışı uygun bulmayarak yıl sonuna kadar mevcut fiyat tarifesinin sürdürülmesini talep etmişti. Bu nedenle İzmir genelinde gevrek, yıl boyunca 15 liradan satılmaya devam etti. Yeni yıl ile birlikte tarifede güncellemeye gidildi. Buna göre gevreğin gramajı 90 gramdan 100 grama yükseltildi. 1 Ocak 2026 itibarıyla İzmir’de gevrek, 100 gram olarak 20 liradan satışa sunulacak. Konuya ilişkin değerlendirmede bulunan İzmir Gevrekçiler Odası Başkanı Şükrü Erişen, “Gevreğin gramajı 90 gramdı, yeni tarifeyle birlikte 100 grama çıkardık. Bakanlığın talebine karşı çıkmadık. İzmirliler daha uzun süre uygun fiyattan gevrek tüketebilsin diye 15 liradan satışa devam ettik. 1 Ocak’tan itibaren 100 gram gevreği 20 liradan satacağız. Vatandaşlarımızdan 5 liralık artış için anlayış bekliyoruz” diye konuştu. Öte yandan ekmek fiyatlarında ise herhangi bir değişikliğe gidilmedi.