Ramazan Bayramı kapıda… Çarşı ve pazarlar şimdiden hareketlendi, ama vatandaşın yüzü gülmüyor. Alım gücü azalan vatandaş, torununa harçlık verememenin üzüntüsünü yaşıyor. Esnaf ise satış yapamadığı için sıkıntıda. Herkesin derdi ortak: Bayram coşkusunu doyasıya yaşamak artık eskisi kadar kolay değil!
İzmir’in tarihi Kemeraltı Çarşısı’nda hem vatandaşın hem esnafın sesine kulak verdik… İşte Ramazan Bayramı öncesinde çarşı ve pazarlarda hayat böyle akıyor...
SATIŞLARIMIZ BEKLENTİNİN ALTINDA
Kemeraltı Çarşısı’nda baklava satan Selahattin Kaya, “Eskisi gibi çarşıda bayram havası yok; ancak son günlerde hareketlilik yavaş yavaş artmaya başladı. Kadir Gecesi oldukça yoğundu. Şu an ise bayram yoğunluğu azar azar hissediliyor. Ben butik çalışıyorum; 3-5 tepsi sipariş aldım. Herkes siparişlerini son güne bırakıyor olabilir ya da bu durum maddi sıkıntılardan kaynaklanıyordur. Açıkçası eski tat ve heyecan yok. Bayramlar da insanlar da zamanla değişti. Eskiden bir çikolata ya da şeker bile bizi mutlu etmeye yeterdi. Satışlarımız beklentinin altında. Tabii yağmur yağınca herkese yağıyor; sadece benim üzerime yağmıyor. Şekerciye de, baklavacıya da, giyimciye de… Yani bu durumdan herkes etkileniyor… Kemeraltı’nın değişmeyen sorunu ise altyapı. Ne yazık ki bu sorun bir türlü çözülemiyor. Otopark da büyük bir problem; ancak artık birçok kişi metroyu tercih ediyor. Araçla gelmek oldukça zor… Herkese önce sağlık, sonra mutluluk ve ardından bol kazanç diliyorum” dedi.
ALIM GÜCÜ ZAYIFLADI
1943 yılından bu yana Kemeraltı’nda şeker – çikolata satışı yapan Kemal Kutucu ise “Bu yıl farklı bir bayram arifesi geçiriyoruz. İnsanların alım gücü bir miktar zayıfladı; bu nedenle zorlanıyorlar. Eskisi gibi bir talep yok, bu durum çarşının genel görünümünden de açıkça anlaşılıyor. Geçen yıla göre fiyatlarda artış söz konusu. Bu, enflasyona bağlı bir durum ve doğal olarak vatandaşın alım gücünü daha da düşürüyor. Önceden kilo ile alışveriş yapanlar artık gramla alıyor. Hatta kar etmeden satış yapan esnaf da var. Oysa ki masraflarımızı karşılayabilmemiz için kazanç elde etmemiz gerekiyor. Kiralar yüksek, personel giderleri de cabası… Biz 1943’ten bu yana buradayız. Sadık bir müşteri kitlemiz var ve onlara, kalitemizi düşürmeden hizmet vermeye devam ediyoruz. Elbette geçmiş her zaman özlenir; ancak o günlerin geri gelmesi pek mümkün görünmüyor… Büyük marketlerle rekabet etmemiz oldukça zor. Onlar yüksek miktarlarda alım yaptıkları için fabrikalar açısından daha cazip hale geliyorlar ve bu nedenle bizlere sunulmayan avantajlardan faydalanabiliyorlar… Temennimiz, Ortadoğu’daki olumsuz gelişmelerin ülkemizi etkilemeden atlatılmasıdır. Herkese iyi bayramlar diliyorum” mesajını verdi.
İSTEDİKLERİMİZİ ALMAKTA ZORLANIYORUZ
Çocuğu ile birlikte bayram alışverişi için Kemeraltı’na gelen bir vatandaş da esnaf ile sürekli pazarlık yapmak zorunda kaldıklarını vurgulayarak, “Pazarlık yaparak elimizden geleni yapıyoruz; ancak her şey çok pahalı, fiyatlara yaklaşmak bile zor. Mağazayı defalarca dolaşıyoruz ama ancak bütçemize uygun olanı alabiliyoruz. İstediklerimizi almakta zorlanıyoruz. Aslında almak istediğimiz çok şey var, fakat ne yazık ki imkanlarımız sınırlı. Bu durumun nasıl düzeleceğini gerçekten bilmiyorum. İki kişi de geçinemiyor, üç kişi de; hayat çok pahalı hale geldi. Eski bayramları özlüyoruz. O zamanlar sevgi ve saygı daha fazlaydı; şimdi ise bu değerlerin azaldığını hissediyoruz… Allah herkese sağlık, huzur ve hayırlı kazançlar nasip etsin. İyi bayramlar diliyorum” sözlerine dikkat çekti.
Bayram mesajını ileten Hanım Aydın ise “Her şey yolunda, çok şükür; gayet rahatız. Telefonla sipariş verdik, her şey kapımıza kadar geldi. Ürünlerin hepsi de istediğim gibiydi, bu nedenle oldukça memnunum… Tüm Türkiye’ye saygı ve sevgilerimi iletiyor, herkesin bayramını en içten dileklerimle kutluyorum. Hepinizi çok seviyorum” dedi.
İNSANLAR ESKİSİ KADAR ALIŞVERİŞ YAPAMIYOR
Konak Belediyesi’nin uygun fiyatlı ürünler sunduğu Mutluluk Kahvesi’nde oturan bir vatandaş da artık eski bayram telaşının kalmadığını dile getirerek, “Ne yazık ki hayat şartları ve pahalılık nedeniyle insanlar eskisi kadar alışveriş yapamıyor. Bu yüzden çocukluğumuzda yaşadığımız o bayram heyecanını, bugün çocuklarımız aynı şekilde hissedemiyor. Dileğimiz; herkesin bu bayramı sağlık ve mutluluk içinde geçirmesidir” yorumunda bulundu.
BURUK BİR BAYRAM
“Açıkçası bayram telaşı artık eskisi gibi değil” diyen bir başka vatandaş ise “Önceden daha keyifliydi; her şeye daha kolay ulaşabiliyor, çocuklarımızın istediklerini rahatlıkla alabiliyorduk. Ancak şimdi her şey daha kısıtlı. Alışveriş yaparken daha fazla düşünüyor, seçerek hareket ediyoruz. Bununla birlikte, en azından ailemizle birlikte sağlıklı ve huzurlu olmamız bizi mutlu ediyor. Öte yandan, ülkede ve dünyada yaşanan savaş ve krizler de bizleri derinden üzüyor. Bu nedenle bir yandan bayramın huzurunu hissetsek de diğer yandan biraz buruk bir bayram geçireceğimizi söyleyebilirim… Ayrıca emekli maaşıyla geçinmeye çalışan annem de bugün benimle. Onun adına da konuşmak istiyorum. Geçen yıl bayramda ek ödeme, yani promosyon gibi bir destek verilmişti ve bu tutar dört bin liraydı. Bu yıl da yine aynı miktar, dört bin lira olarak kaldı. Açıkçası bu sene rakamın daha farklı, daha yüksek olmasını beklerdim. Annemden ve büyüklerimden duyduğum yorumlar da bu yönde. Çünkü alım gücü ciddi şekilde düştü. Geçen yıl ile bu yılın koşulları arasında büyük fark var. Elbette biz de zorlanıyoruz, onlar da zorlanıyor. Ancak yine de bizden daha zor durumda olan insanların olduğunu görüyoruz ve bu da bizi ayrıca üzüyor. Bu yüzden halimize şükrediyoruz; fakat ihtiyaçlarımıza daha rahat ulaşabilmek elbette bizi daha mutlu ederdi. Şu an Kemeraltı’ndayız; geziyor, dolaşıyoruz. Ancak girdiğimiz her dükkandan istediğimiz ürünü alamıyoruz. Bu nedenle Allah herkesin yardımcısı olsun” eleştirisine dikkat çekti.
YÜZLERİN GÜLMEDİĞİNİ SÖYLEMEK MÜMKÜN
Kemeraltı Hayat Derneği ve Kemeraltı Hayat Platformu adına görüş bildiren Cem Ceylan da “Hem esnaftan hem de ziyaretçilerden bilgi aldınız. Evet, bu bilgiler aslında durumun ne olduğunu genel hatlarıyla ortaya koymuştur. Bizim ise konuya yalnızca bayram öncesi alışveriş olarak değil, biraz daha geniş ve uzun vadeli bir perspektiften bakmamız gerekiyor. Çünkü bayram hazırlıkları ve alışverişleri, doğrudan insanların ekonomik kazançlarıyla ilgilidir. İnsanlar kazandıkları ölçüde tasarruf edebilir, tasarruf ettikleri ölçüde de bayram gibi özel günlerde ihtiyaçlarını karşılayabilirler. Bu nedenle değerlendirme yaparken daha uzun soluklu ve uzun vadeli düşünmek gerektiğini düşünüyorum. Şu anda bayram arifesinde ciddi bir kalabalık var; Kemeraltı’nda neredeyse yürümek bile zor. Ancak bu yoğunluğa rağmen esnafa sorduğunuzda büyük ihtimalle ‘Nerede o eski bayramlar?’ yanıtını almışsınızdır. Ticari anlamda yüzlerin çok da gülmediğini söylemek mümkün. Esnaf alışverişten beklediği memnuniyeti tam olarak yaşayabilmiş değil. Aynı şekilde çarşıya bayram alışverişi için gelen ziyaretçilere, yani İzmir’den ya da şehir dışından gelen vatandaşlara sorduğunuzda, onların da fiyatlar konusunda memnun olmadıklarını ve istedikleri alışverişi yapamadıklarını ifade ettiklerini görürsünüz” değerlendirmesinde bulundu.
ÇARŞI ESNAFI ARTAN MALİYETLERLE MÜCADELE EDİYOR
“Aslında mesele sadece bayrama özgü değil; bir süredir ülkenin içinde bulunduğu ekonomik koşullarla doğrudan bağlantılı” diyen Ceylan, son olarak şunları ekledi: “Satın alma gücü düşerken, esnafın maliyetleri de ciddi şekilde arttı. Bu durum, aradaki farkın giderek açılmasına neden oldu. Esnaf sattığı ürünü aynı maliyetle yeniden yerine koymakta zorlanıyor. Müşteriler ise önceki bayramlarda yapabildikleri alışverişi artık yapamıyor. Oysa bayram denildiğinde akla; çocuklar için şeker ve çikolata almak, onları sevindirmek ve ihtiyaç varsa bayramlıklarını hazırlamak gelir. Bunlar geçmişten gelen bayram alışkanlıklarımızdır. Ancak bu bayramda bunların ne kadarının gerçekleştirilebileceği maalesef soru işareti… Çarşı esnafı uzun süredir artan maliyetlerle mücadele ediyor. Bu artışlar yalnızca enerji ya da personel giderleriyle sınırlı değil; aynı zamanda ham madde ve ürün maliyetlerini de kapsıyor. Tüm bu yükselişler enflasyonun etkisiyle fiyatlara yansıyor. Bu da doğal olarak alışveriş yapmak isteyen vatandaşların daha fazla zorlanmasına yol açıyor… Bayramlar, toplumların kaynaşmasını sağlayan, bizi bir arada tutan en önemli yapı taşlarından biridir. Bu özel günlerde herkese öncelikle mutluluk, sağlık ve esenlik dolu bir bayram diliyorum. Aynı zamanda geleceğe dair; daha güzel günlerin yaşandığı, sıkıntıların azaldığı, insanların dertlerini daha az, mutluluklarını ise daha çok paylaştığı bir dönem temenni ediyorum.”