Çiftçiler Sendikası (Çiftçi-Sen) Genel Başkanı Ali Bülent Erdem ve Genel Örgütlenme Sekreteri Adnan Çobanoğlu, üzüm üreticilerinin hasat döneminde karşı karşıya kaldığı sorunlara ilişkin ortak yazılı açıklama yaptı. “Üzümde verim var, fiyat yok!” başlığıyla yapılan açıklamada, üreticilerin artan girdi maliyetleri, düşük alım fiyatları, enerji ve madencilik faaliyetlerinin yarattığı çevresel sorunlar ile tüccarların ödeme yapmaması gibi çok sayıda sorunla karşı karşıya bırakıldığı belirtildi.
VERİM ARTTI, ÜRETİCİNİN KAZANCI DÜŞÜYOR
Üzümde son 2-3 yıldır ulaşılamayan verimliliğin bu yıl yakalandığını belirten Çiftçi-Sen, buna karşın üreticilerin ürünlerini geçmiş yıllardaki satış fiyatlarının dahi altında satmak zorunda kaldığını ifade etti. Sendika, üretim maliyetlerinin de giderek arttığına dikkat çekerek özellikle akaryakıt fiyatlarındaki yükselişin üreticiyi zorladığını belirtti. Açıklamada, mazotun litre fiyatının 2024'te 41-44 TL, 2025'te 45-53 TL arasında olduğu, 2026'da ise 55 TL'den başlayarak 83 TL'ye kadar yükseldiği ve yaklaşık yüzde 50 arttığı kaydedildi. Çiftçi-Sen ayrıca üzüm üretim bölgelerinde enerji yatırımları ve madencilik faaliyetlerinin artmasının zararlı asit ve gazların, yoğun tozun çevreye yayılmasına ve mevsim dışı doğa olaylarına neden olduğunu savundu. Bu durumun hem ürünlere zarar verdiği hem de üretim maliyetlerini yükselttiği belirtildi. Sendikaya göre üreticiler, bağlarını çevresel etkilerden koruyabilmek için petrol ürünü naylon örtüler kullanmak ve daha fazla girdi kullanmak zorunda kalıyor.
FİYATLAR ÜRETİCİNİN MALİYETİNİ KARŞILAMIYOR
Çiftçi-Sen, açıklamasında son üç yılın üzüm fiyatlarını da karşılaştırdı. Buna göre 2024 sezonunda Toprak Mahsulleri Ofisi (TMO), 9 numara çekirdeksiz kuru üzüm için20 TL/kg alım fiyatı açıklarken, kış aylarında tüccarların alım fiyatlarının30-135 TL/kg seviyesinde olduğu belirtildi. Aynı dönemde sofralık yaş üzüm fiyatının ise ortalama 27-28 TL/kg olduğu aktarıldı. 2025 yılında TARİŞ'in 9 numara çekirdeksiz kuru üzüm için20 TL/kg referans alım fiyatı açıkladığı belirtilen açıklamada, sumalık yaş üzümün ise6-18 TL/kg civarında alıcı bulduğu kaydedildi. Çiftçi-Sen, TARİŞ ve TMO'nun bu fiyatlardan yaptığı alımların sınırlı kalmasının üreticilerin elinde fazla miktarda kuru üzüm kalmasına yol açtığını, tüccarların da sezon sonunda fiyatları 80-90 TL/kg seviyesine kadar düşürdüğünü savundu.
2026'DA YAŞ ÜZÜM1 TL'YE GERİLEDİ
2026 hasat sezonunun henüz başında olmasına rağmen yaş üzüm fiyatlarının geçen yılların da altında kaldığını belirten Çiftçi-Sen, özellikle sumalık yaş üzümdeki düşüşe dikkat çekti. Sendikanın açıklamasına göre geçen yıl6-18 TL/kg civarında olan sumalık yaş üzümün bu yıl1 TL/kg seviyesinden işlem görmeye başladığı belirtildi. Çiftçi-Sen, “Bu fiyat üreticilere ‘Üretimden vazgeç, bağlarını sök, toprağını enerji, maden, gıda şirketlerine yok pahasına sat’ demektir” ifadelerini kullandı. Türkiye'nin dünya kuru üzüm ihracatının yaklaşık yüzde 30-35'ini karşıladığına dikkat çeken sendika, buna rağmen üreticinin ürününün fiyatının belirlenmesinde şirketlerin belirleyici olduğunu savundu. Uluslararası şirketlerin her yıl ‘Uluslararası Çekirdeksiz Kuru Üzüm Üretici Ülkeler Konferansı’ adı altında bir araya geldiğini belirten Çiftçi-Sen, siyasi iktidarın tarım politikalarıyla stratejik öneme sahip üzüm üreticisini korumak yerine şirketlerin insafına bıraktığını ileri sürdü.
Açıklamada ayrıca ‘tüccar’ adı altında faaliyet gösteren ve üreticilerin ürünlerini aldıktan sonra ödeme yapmadığı öne sürülen kişi ve şirketlere yönelik yeterli yaptırım uygulanmadığı iddia edildi. Sendika, bu nedenle her yıl çok sayıda çiftçinin mağdur olduğunu belirterek caydırıcı yasal düzenlemeler yapılmasını istedi.
KURU ÜZÜMDE TABAN FİYAT51,50 TL OLMALI
Çiftçi-Sen, 2026 yılında kuru üzümün ortalama kilogram maliyetinin, bölgesel farklılıklara ve bu yıl rekoltede yaşanan yaklaşık yüzde 50'lik artışa rağmen, 93 TL civarında olduğunu açıkladı. Sendika, üreticinin üretime devam edebilmesi ve insanca yaşayabilmesi için maliyetin üzerine yüzde 25 kar payı ve yüzde 30 insanca yaşam payı eklenmesi gerektiğini belirtti. Bu hesaplama sonucunda kuru üzüm için referans taban fiyatın en az51,50 TL/kg olması gerektiği ifade edildi. Çiftçi-Sen, üzüm üreticilerinin sorunlarının çözümü için sendikal örgütlerin fiyat belirleme süreçlerine dahil edilmesini istedi. Sendikanın talepleri arasında TARİŞ'in üreticilerin söz ve karar sahibi olacağı şekilde yeniden yapılandırılması ve kuru üzüm alımında etkin biçimde devreye sokulması da yer aldı.
SENDİKANIN TALEPLERİ
Sendika ayrıca; Kuru üzümde maliyet, kâr ve insanca yaşam payının dikkate alınarak referans fiyat belirlenmesini, TARİŞ tarafından destekleme alımı yapılmasını ve hükümetin bu alımları desteklemesini, şaraplık üzüm üreticilerinin ürünlerini işleyerek satabilmesinin önündeki yasal engellerin kaldırılmasını, tarım alanlarında iklimi ve üretimi olumsuz etkileyen enerji ve madencilik faaliyetlerine izin verilmemesini, çiftçileri dolandıran kişi ve şirketlere yönelik caydırıcı yaptırımlar uygulanmasını, Tarım Sigortaları Yasası'nın yeniden düzenlenmesini, agroekolojik üretim yapan üreticilerin kamu tarafından teşvik edilmesini talep etti. Çiftçi-Sen açıklamasını, ‘Yaşasın Örgütlü Mücadelemiz! Gıda Egemenliği Hemen Şimdi! Köylü Hakları Hemen Şimdi!’ ifadeleriyle sonlandırdı.