EBSO 100 büyük firmayı açıkladı: Kâr eden şirket sayısı 66’ya geriledi

KEMAL ÖZKURT - Ege Bölgesi Sanayi Odası’nın üretimden satışlar kriterine göre hazırladığı “100 Büyük Firma” araştırmasının sonuçları düzenlenen basın toplantısıyla açıklandı.  Ege Bölge Sanayi Odası (EBSO), 2025 yılı üretimden satışlara göre 100 büyük sanayi kuruluşunu açıklamak üzere basın toplantısı düzenledi. 2024 yılında zirvede yer alan Star Rafineri A.Ş. zirvedeki yerini bırakmadı. STAR RAFİNERİ'yi TÜPRAŞ, PETKİM, İZMİR DEMİR ÇELİK, PHILIP MORRİS, JTI TÜTÜN ÜRÜNLERİ, ABALIOĞLU YAĞ SANAYİ firmaları takip etti.  Döviz kurunun enflasyonun altında kalmasının sanayicinin kârlılığını düşürdüğünü belirten EBSO Yönetim Kurulu Başkanı Ender Yorgancılar, finansmana erişimde yaşanan sıkıntıların üreticiyi zorladığını söyledi. EBSO’nun 100 büyük firması arasında kâr eden firma sayısının 82’den 66’ya düştüğüne dikkat çeken Yorgancılar, “3 dolarlık ürünü 2,5 dolara satıyoruz. Sanayici pazarı kaybetmemek için zararına satış yapıyor” diyerek sanayicinin en büyük beklentisinin ise öngörülebilirlik olduğunu vurguladı.

ÇİN ÜRÜN KALİTESİ AVRUPA'NIN ÜZERİNDE

Yorgancılar, 2025 yılı değerlendirmesinde döviz kurlarının enflasyonun altında kalmasının maliyetleri artırarak kârlılığı düşürdüğünü belirtti. Sanayicilerin en büyük sorunlarından birinin vize krizi olduğuna dikkat çeken Küresel ticarette Trump'ın gümrük vergilerini bir anda yüzde 50-60'lardan yüzde 70-80'lere çıkarmasının öngörülemezlik yarattığını ifade eden Yorgancılar, "Çin teknolojisi bugün Almanya ve İtalya'daki üretimin üstüne çıkmış durumda ve Avrupa'nın üçte biri fiyatına satıyorlar. Sanayicinin finansmana erişim sorununun çözümü için ise TOBB ve KGF öncülüğünde yeni Nefes Kredisi devreye girdi. İlk etapta 25 milyar lira olarak 3 milyon lira limitli dağıtılacak bu rakamın 100 milyar liraya çıkmasını ümit ediyoruz. Krediler 6 ay ödemesiz, 24 ve 48 ay vadeli olacak" diye konuştu.

KÂR EDEN FİRMA SAYISI DÜŞTÜ

İstatistiklerin sanayideki daralmayı açıkça gösterdiğini belirten Yorgancılar, kapasite kullanım oranlarının 2023'te yüzde 76.3, 2024'te yüzde 75.9, geçen yıl ise yüzde 74.3'e düştüğünü; PMI endeksinin de 49.8'den 47.3'e kadar gerilediğini ifade etti. İmalat sanayisinin gayrisafi yatırım harcamaları içindeki payının iki yılda yüzde 16.6'dan yüzde 15.9'a indiğini söyleyen Yorgancılar, EBSO'nun en büyük 100 firması arasındaki sayısal değişimleri ise şu sözlerle açıkladı; "Listeye 9 yeni firma girerken, kâr bildiren firma sayımız 82'den 66'ya, yabancı sermayeli firma sayımız 28'den 22'ye, ihracat yapan firma sayımız ise 96'dan 90'a düştü. Üretimden satışlar ve net satışlar cari bazda yüzde 24 civarında artsa da, yüzde 29.3 olan TÜFE ve ÜFE ortalamasının altında kalarak reel olarak yüzde 1 azaldı. Piyasada 55-57 seviyelerinde olan kredi faizleriyle sanayicinin maliyetleri kontrol edip ayakta kalması söz konusu değil."

FİNANSMAN GİDERİ YÜZDE 73'E ÇIKTI

EBSO 100 listesinde 52 farklı sektörün yer aldığını belirten Yorgancılar, kimya ve plastik sektörünün yüzde 51.7'lik payla ilk sırada olduğunu, bunu 23 firmayla gıda, 15'er firmayla demir-çelik ve otomotivin izlediğini kaydetti. İzmir'in ihracatının 17 milyar dolar, ithalatının 12 milyar dolar olduğunu belirten Yorgancılar, maliyet değişimlerine dikkat çekerek, "Doların yüzde 20.4, ticari kredi faizinin yüzde 57.6, işgücü ödemelerinin yüzde 40, çalışan ücretlerinin yüzde 57, kira giderlerinin yüzde 64 ve faiz giderlerinin yüzde 26 arttığı bir ortamda mali kırılganlık büyüyor. Kısa vadeli borçların tüm borçlar içindeki payı yüzde 77'ye ulaştı. Borç öz kaynak oranımız yüzde 113 ile yüzde 60 olan Avrupa ortalamasının çok üzerinde. Finansman faaliyetlerinin kâr içindeki oranı ise bizde yüzde 37'den 44'e, bu sene ise yüzde 73.3'e sıçradı. Firmalar 7 milyar ciro yapıp 60-100 milyon lira kazanıyor, bu gerçek değil köpük kârdır" dedi.

MAÇ OYNANIRKEN KURAL DEĞİŞMEMELİ

Üretimin batıdan doğuya kaydığını yıllar önce öngördüklerini söyleyen Yorgancılar, Türkiye'de 1 dolarlık bir ürünün yüzde 68'inin yabancı kaynağa bağlı olduğunu hatırlatarak yerli üretimin önemine dikkat çekti. Türkiye'nin bir değil beş tane Petkim'e ihtiyacı olduğunu ifade eden Yorgancılar, "En büyük demir çelik ihracatçısıyız ama aynı zamanda en büyük hurda ithalatçısıyız, bunu cevherden yapmamız lazım. Çin, kompresör üretiminde bakır rezervlerini kontrol ederek 40-50 dolara dünya piyasalarına hakim oluyor. Sanayicinin tek istediği öngörülebilirliktir. Maç oynanırken kural değişmemeli. Güneş enerjisi yatırımlarında aniden saatlik mahsuplaşma sistemine geçilmesiyle, 4-4.5 yılda amorti edilecek yatırımların geri dönüşü 8-9 yıla çıktı. Başlanan uygulamaların yatırımlar bitene kadar korunması gerekiyor" dedi.

3 DOLARLIK ÜRÜNÜ 2,5'A SATIYORUZ

Üretici ve ihracatçılar için kayıp bir yıl yaşandığını ve enflasyonla mücadele yükünü sanayicilerin üstlendiğini belirten Yorgancılar, "Bugünkü maliyetlerle fiyatı 3 dolar olan bir ürünü yurt dışına 2,5 dolara satıyorum. Zam yapamıyorum çünkü karşımda Çin, Tayvan ve Hindistan gibi firmalar var. Fiyatı artırdığınızda müşteri aynı kaliteyi bulduğu için hemen o ülkelere yöneliyor. Şu an tek avantajımız Avrupa'ya olan lojistik yakınlığımız. Pazar kaybetmemek adına zararına satış yapmak zorundayız. 'Pazardan çıkayım, kurlar yükselince tekrar rekabet ederim' deme şansımız yok; çünkü ticari ilişkiler uzun yıllara dayanan bir zemin üzerine kuruluyor. Benim bu firmayla çalışmam 20 yılı aştı, çıkarsam bir daha içeri girmem çok zor. O açıdan şu an zararına mal satıyorum. Tek beklentimiz kurların enflasyona paralel oranda artması ve devletteki KDV alacaklarımızın işletme sermayesine dahil edilmesidir" diye konuştu.