Kredi ve kart başvurularında yeni dönem: Bahis oynayan kişilerin başvuruları reddediliyor

Son zamanlarda kredi ya da kredi kartı talebinde bulunan pek çok kişi, kredi puanı yeterli olmasına rağmen bankalardan ret yanıtı alıyor. Bunun temel nedenlerinden biri, banka hesaplarında sanal bahis platformlarıyla bağlantılı işlemlerin bulunması ya da kaynağı açıkça belli olmayan para hareketleri. Bankalar artık yalnızca kredi notunu esas almıyor; başvuru sahibinin son aylardaki finansal hareketlerini de detaylı biçimde analiz ediyor. İşte detaylar…

Türkiye Gazetesi’nin haberine göre; bankacılıkta “davranışsal risk değerlendirmesi” olarak adlandırılan bu uygulamada, hesaba giren ve çıkan paranın düzeni mercek altına alınıyor. Düzenli maaş ödemeleri, faturaların zamanında yatırılması ve alışılmış harcama kalıpları olağan kabul edilirken; sık tekrarlanan açıklamasız transferler, ani ve yüksek tutarlı para giriş-çıkışları ile bahis ve oyun sitelerine yapılan ödemeler risk unsuru olarak görülüyor. Bu tür hareketler, bankalar açısından borcun geri ödenip ödenemeyeceğine dair önemli bir uyarı işareti sayılıyor.

KARA LİSTEYE ALINIYOR

Bu kontrollerin büyük bölümü otomatik sistemler aracılığıyla yürütülüyor. Kara para aklama ve finansal suçlarla mücadele için kullanılan AML (Anti-Money Laundering) yazılımları, müşterilerin hesap hareketlerini geçmiş dönemlerle kıyaslıyor. Gelişmiş yapay zeka destekli sistemler de bu sürece dahil ediliyor. Şüpheli ya da olağan dışı bir işlem tespit edildiğinde, müşteri bankanın iç kayıtlarında “yüksek riskli” olarak sınıflandırılabiliyor. Bu durum da ilerleyen süreçte kredi ve kredi kartı başvurularının reddedilmesine neden olabiliyor.

PARA HAREKETLERİ MERCEK ALTINDA

İstanbul’daki özel bir bankanın şube müdürü, kredi başvurularında uygulanan değerlendirme kriterlerinin geçmişe kıyasla çok daha katı olduğunu ifade ediyor. Müdüre göre, eskiden kredi puanı yüksek olan müşteriler için onay süreci daha hızlı ilerlerken, artık hesap kullanım alışkanlıkları belirleyici rol oynuyor. Bahis platformlarına düzenli ödeme yapan ya da sık aralıklarla farklı kişilerle para alışverişinde bulunan müşteriler, gelir düzeyleri iyi olsa dahi sistem tarafından riskli sınıfa alınabiliyor. Bu durum, bireysel bir inisiyatiften ziyade bankanın otomatik risk puanlama sistemlerinin ortaya koyduğu sonuçlara dayanıyor.

Uzmanlar, bu yaklaşımın temelinde hem mevzuattan kaynaklanan zorunlulukların hem de bankaların artan ihtiyatlı tutumunun yattığını belirtiyor. Türkiye’de bankalar, Merkez Bankası Risk Merkezi ve Kredi Kayıt Bürosu (KKB) üzerinden müşterilerin kredi geçmişini izlerken; kendi bünyelerindeki uyum ve denetim birimleri aracılığıyla da hesap hareketlerini sürekli takip ediyor. Olağan dışı veya şüpheli işlemler tespit edildiğinde ise, bu hareketlerin ilgili finansal istihbarat mercilerine bildirilmesi yasal bir yükümlülük olarak uygulanıyor.

YAPAY ZEKA DESTEKLİ DENETİMLE ANALİZ EDİLİYOR

Bankacılıkta davranış odaklı risk değerlendirmesine dikkat çeken Marmara Üniversitesi Öğretim Üyesi ve Adli Bilişim Uzmanı Prof. Dr. Ali Murat Kırık, kredi puanı yüksek olan kişilerin bile hesaplarını kullanma biçimleri nedeniyle kredi ya da kredi kartı başvurularında ret yanıtı alabileceğini belirtiyor. Kırık’a göre düzenli gelir akışı, tahmin edilebilir harcamalar ve istikrarlı para hareketleri düşük risk göstergesi olarak görülürken; gelirle örtüşmeyen harcamalar ve riskli kabul edilen alanlarla ilişki, değerlendirme sürecinde ciddi bir handikap yaratıyor.

ÖNEMLİ OLAN MİKTAR DEĞİL, KAZANIM ŞEKLİ

Teknolojik ilerlemeler bu analizleri çok daha hızlı ve kapsamlı hâle getirdi. Yapay zeka ve büyük veri uygulamaları sayesinde bankalar, müşterilerin finansal davranışlarını ayrıntılı biçimde haritalandırabiliyor. Gelirle uyumsuz harcama kalıpları, düzensiz para giriş-çıkışları ya da riskli sektörlerle bağlantılar sistemler tarafından otomatik olarak puanlanıyor. Oluşan bu risk puanı ise kredi başvurusunun sonucunu doğrudan belirliyor. Bankacılık çevreleri, özellikle sanal bahis gibi faaliyetlerin kredi değerlendirmelerinde olumsuz bir unsur olarak öne çıktığını ifade ediyor. Bu tür işlemler, sürdürülebilir ve düzenli gelir yapısıyla bağdaşmayan finansal davranışlar arasında değerlendiriliyor. Bu nedenle pek çok kişi, farkında olmadan gerçekleştirdiği hesap hareketleri yüzünden bankaların kredi vermekten kaçındığı müşteri grubuna dâhil olabiliyor.

(Alındığı Kaynak: Türkiye Gazetesi)