NATO nedir? NATO'ya üye ülkeler hangileri?

NATO, Finlandiya'nın da katılmasıyla birlikte dikkat çeken bir kuruluş haline gelmiştir. Türkiye'nin de üyesi olduğu NATO, ne olduğu, kuruluş tarihi ve amacıyla ilgili merak uyandırmaktadır. Peki, NATO nedir? Ne anlama gelir? NATO ne zaman kuruldu? İşte NATO hakkında bilgiler.

NATO NEDİR? 

Kuzey Atlantik Antlaşması Örgütü (NATO), 4 Nisan 1949'da 12 ülke tarafından imzalanan Kuzey Atlantik Antlaşması'na dayanarak kurulmuş uluslararası askeri bir ittifaktır. Farklı dönemlerde 19 ülkenin daha katılmasıyla genişlemiştir.

NATO üyeleri, herhangi bir dış güçten gelebilecek saldırıya karşı ortak savunma yapmaktadır. NATO'nun merkezi, örgütün Kuzey Amerika ve Avrupa'daki 31 üyesinden biri olan Belçika'nın başkenti Brüksel'de bulunmaktadır. 19 ülke NATO'nun "Barış İçin Ortaklık" adlı girişiminde yer alırken, 19 ülke kurumlaşmış diyalog programlarına dâhildir. Tüm NATO üyelerinin toplam askeri harcamaları, dünyadaki savunma harcamalarının %70'inden fazlasını oluşturmaktadır. Üyelerin savunma harcamalarının GSYİH'lerinin %2'si kadar olması öngörülmektedir.

NATO, Kore Savaşı sırasında üye ülkeleri harekete geçirene ve iki Amerikalı komutanın yönlendirmesiyle birleşik bir askeri yapı kurulana kadar siyasi bir ittifaktan öte değildi. Soğuk Savaş dönemi, 1955'te kurulan Varşova Paktı'na üye ülkelerle çekişmelere neden oldu. Avrupa ülkeleri ile ABD arasındaki ilişkilerin gücü üzerindeki şüpheler, bağımsız Fransız nükleer caydırıcılığına ve 1966'da Fransa'nın NATO'nun askeri kanadından çekilmesine yol açan NATO savunmasının Sovyet işgaline karşı güvenilirliğine duyulan şüphelerle zaman zaman arttı. Berlin Duvarı'nın 1989'da yıkılmasının ardından, NATO Yugoslavya'nın dağılma sürecine müdahil oldu ve ilk askeri operasyonlarını 1992-1995 yıllarında Bosna-Hersek'te ve daha sonra 1999'da Yugoslavya'da gerçekleştirdi. Politik olarak, eski Varşova Paktı ülkeleriyle iyi ilişkiler kurmaya çalıştı ve bu ülkelerin bir kısmı 1999 ve 2004'te NATO'ya katıldı.

NATO'nun Kuzey Atlantik Antlaşması'nın 5. maddesi, örgüte üye ülkelerin silahlı bir saldırıya uğrayan herhangi bir üye ülkeye yardım etmelerini öngörür. Bu madde, NATO tarihinde ilk ve tek kez 2001'deki 11 Eylül saldırılarından sonra uygulandı. 11 Eylül saldırılarının ardından, askerler NATO liderliğindeki ISAF'in komutası altında Afganistan'a konuşlandırıldı. Ayrıca, örgüt Irak'a eğitmen gönderilmesi, korsanlıkla mücadele operasyonlarını destekleme ve 2011'de Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'nin 1973 sayılı kararı uyarınca Libya'da uçuşa yasak bölgenin uygulanması gibi çeşitli ek roller üstlendi. NATO'nun daha az etkili olan 4. maddesi, toplamda beş kez uygulandı. Bu uygulamalar arasında, Türkiye'nin 2003'teki Irak Savaşı sırasında, 2012'de Suriye İç Savaşı sırasında yaşanan olaylar, 2015'te Irak ve Şam İslam Devleti'nin tehditleri, ve Polonya'nın 2014'te Rusya'nın Kırım'a müdahalesinden sonra aldığı önlemler bulunmaktadır.

NATO'YA ÜYE ÜLKELER

Almanya - 1955

Amerika Birleşik Devletleri - 1949

Arnavutluk - 2009

Belçika - 1949

Birleşik Krallık - 1949

Bulgaristan - 2004

Çek Cumhuriyeti - 1999

Danimarka - 1949

Estonya - 2004

Fransa - 1949

Finlandiya - 2023

Hırvatistan - 2009

Hollanda - 1949

İspanya - 1982

İtalya - 1949

İzlanda - 1949

Kanada - 1949

Karadağ - 2017

Kuzey Makedonya - 2020

Letonya - 2004

Litvanya - 2004

Lüksemburg - 1949

Macaristan - 1999

Norveç - 1949

Polonya - 1999

Portekiz - 1949

Romanya - 2004

Slovakya - 2004

Slovenya - 2004

Türkiye - 1952

Yunanistan - 1952