Akdeniz’de mikroplastik alarmı: 52 tesise 118 milyon lira ceza

Akdeniz’de mikroplastik kirliliğinin azaltılması amacıyla Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından kapsamlı denetim süreci başlatıldı. 1 Temmuz itibarıyla Adana, Antalya, Hatay, Mersin, Gaziantep ve Muğla’da plastik ve atık geri dönüşüm tesisleri ile atık su arıtma tesisleri mercek altına alındı. İlk etapta gerçekleştirilen 604 denetimde, aralarında Adana Büyükşehir Belediyesi Su ve Kanalizasyon İdaresi (ASKİ) Seyhan Atıksu Arıtma Tesisi’nin de bulunduğu 52 tesise toplam 118 milyon 211 bin TL idari para cezası kesildi. 19 tesis hakkında ise faaliyet durdurma kararı verildi. Deniz yüzeyindeki atıkların temizlenmesi için bölgeye deniz süpürgeleri de sevk edildi.

MİKROPLASTİK İZLEME AĞI GENİŞLETİLDİ

Bakanlığın Denizlerde Bütünleşik Kirlilik İzleme Programı kapsamında Türkiye genelinde 428 noktada düzenli deniz izleme çalışmaları yürütülüyor. Akdeniz’de ise bu yıl izleme faaliyetlerinin kapsamı genişletildi. Program kapsamında 7 yeni mikroplastik ölçüm istasyonu devreye alındı. Böylece Akdeniz’deki izleme alanı Asi Nehri ağzından Antalya’ya kadar Doğu ve Orta Akdeniz kıyı şeridini kapsayacak şekilde genişletildi.

DENİZ YÜZEYİNDE MİKROPLASTİK TESPİT EDİLDİ

Bu ay gerçekleştirilen izleme seferinde Seyhan Nehri ağzı ile Taşucu arasındaki bölgede deniz yüzeyinde mikroplastik varlığı belirlendi. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum’un talimatıyla merkez denetim ekipleri ve mobil su ve atık su laboratuvarı bölgeye gönderildi. Denetimlerde plastik ve geri dönüşüm tesislerinin yanı sıra atık su arıtma tesisleri de incelemeye alındı.

ATIKLAR DENİZE DAHA HIZLI TAŞINIYOR

Bakanlığın değerlendirmesine göre Seyhan, Ceyhan, Göksu ve Asi nehirleri ile drenaj kanalları, karasal atıkların denize ulaşmasında önemli taşıyıcı güzergahlar arasında bulunuyor. 2026 yılında yaşanan yoğun yağışlar, taşkınlar ve barajlardan gerçekleştirilen kontrollü su bırakımlarının, nehir ve dere yataklarındaki atıkların denize taşınmasını hızlandırdığı öngörülüyor. Akdeniz’deki kirliliğin önemli bölümünün kara kaynaklı olduğu belirtilirken; kentsel atıklar, plastik üretimi ve geri dönüşüm süreçlerinden kaynaklanan kayıplar, tarımsal plastikler, sera örtüleri, sulama ekipmanları, zirai ambalajlar, turizm, balıkçılık ve liman faaliyetleri başlıca kirlilik kaynakları arasında gösteriliyor.

DENİZ SÜPÜRGELERİ DEVREDE

Denizde tespit edilen atıkların temizlenmesi amacıyla Marmara Denizi’ndeki müsilaj çalışmalarında da kullanılan deniz süpürgeleri Akdeniz’e yönlendirildi. Türkiye Çevre Ajansı’nın (TÜÇA) Deria Deniz Süpürgesi, 27 Temmuz’da bölgede çalışmaya başladı. Plastik parçaları, ambalaj atıkları, köpük, odunsu materyaller ve diğer yüzer katı atıkları toplayan araç, ilk 10 günde denizden toplam 27 metreküp atık çıkardı. Antalya’daki temizlik kapasitesinin artırılması amacıyla ikinci deniz süpürgesinin de bugün itibarıyla bölgede çalışmaya başlaması planlanıyor.

DENİZ SÜPÜRGELERİ HANGİ ATIKLARI TOPLUYOR?

Özel amaçlı deniz araçları, deniz yüzeyinde bulunan plastik başta olmak üzere çeşitli yüzer katı atıkları topluyor. Atıklar kontrollü şekilde deniz ortamından alınarak ilgili atık yönetimi süreçlerine gönderiliyor. Deniz süpürgeleri; plastik parçaları, ambalaj atıkları, köpük, odunsu materyaller ve bitkisel kökenli yüzer atıkları toplayabiliyor.

5 YILDA 2,3 MİLYAR LİRALIK CEZA

Çevresel Etki Değerlendirmesi (ÇED), İzin ve Denetim Genel Müdürlüğü’nün son 5 yıldaki denetimlerinde de dikkat çekici sonuçlar ortaya çıktı. Atık bertaraf ve geri dönüşüm tesislerinde toplam 43 bin 96 çevre denetimi gerçekleştirilirken, 2 milyar 300 milyon TL’yi aşan idari para cezası uygulandı. Aynı dönemde 323 tesisin faaliyetinin durdurulduğu bildirildi.

YEREL YÖNETİMLERE DE SORUMLULUK DÜŞÜYOR

Bakanlık açıklamasında, Akdeniz’de kirliliğin kaynağında önlenmesinde yerel yönetimler ile su ve kanalizasyon idarelerinin önemli sorumluluklar taşıdığı vurgulandı. Etkin katı atık toplama ve bertarafı, atık su arıtma tesislerinin mevzuata uygun işletilmesi ve yağmur suyu ile drenaj hatlarının atık taşınımına yol açmayacak şekilde yönetilmesi, temel çevresel yükümlülükler arasında sıralandı.