Ceza İnfaz Sisteminde Sivil Toplum Derneği’nden R tipi hapishaneler için çağrı

Ceza İnfaz Sisteminde Sivil Toplum Derneği (CİSST), Engelliler Haftası kapsamında yaptığı açıklamada, Türkiye’de engelli ve ağır hasta mahpusların tutulduğu R Tipi hapishanelerin sayısının ve fiziki koşullarının yetersiz olduğunu belirterek, mevcut sistemin yapısal sorunları çözmek yerine ertelediğini vurguladı.
Derneğin aktardığı bilgilere göre, yaşamını tek başına sürdüremeyen engelli ve hasta mahpuslara hizmet sunmak amacıyla 2012 yılından itibaren açılan ‘R Tipi’ yani ‘Rehabilitasyon Tipi’ hapishaneler, ağır ya da süreğen hastalığı bulunan, öz bakımını yapamayan ve adli tıp kurumuna sevk edilmiş mahpuslara hizmet veriyor.

YALNIZCA ÜÇ R TİPİ HAPİSHANE BULUNUYOR

Türkiye’de bugün itibarıyla yalnızca üç R Tipi hapishane bulunuyor. Bunlar; 2012 yılında açılan 150 kişi kapasiteli Metris R Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumu, 2015 yılında hizmete giren 150 kişi kapasiteli Menemen R Tipi Açık ve Kapalı Ceza İnfaz Kurumu ve 2023 yılında açılan 150 kişi kapasiteli Elazığ R Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumu olarak sıralandı. Açıklamada, 2024 yılında Adalet Bakanlığı tarafından madde bağımlılığıyla mücadele kapsamında ‘Rehberlik ve Rehabilitasyon Kapalı İnfaz Kurumu’ adıyla yeni merkezler açıldığı ancak bu kurumların R Tipi olarak değerlendirilmediği ve engelli hasta mahpusların burada tutulmadığı ifade edildi. CİSST, R Tipi hapishanelerin fiziki koşullarına ilişkin de ciddi sorunlar bulunduğunu kaydetti. Mahpus başvurularına dayandırılan açıklamada, koğuşların yeterince büyük olmadığı, pencerelerin dar olduğu ve tuvaletlerde tutunma çubukları gibi temel erişilebilirlik unsurlarının eksik olduğu belirtildi. Dernek, engelli mahpusların ihtiyaçlarının ‘özel tip’ kurumlarla karşılanamayacağını savunarak, tüm hapishanelerin erişilebilir hale getirilmesi gerektiğini ifade etti. Açıklamada, her cezaevinde gerekli destek ve bakım birimlerinin standart olarak bulunmasının zorunlu olduğu vurgulanırken, Türkiye’nin taraf olduğu Birleşmiş Milletler Engelli Hakları Sözleşmesi’nin de ayrım gözetmeksizin eşit hakların güvence altına alınmasını öngördüğü hatırlatıldı.
CİSST, Engelliler Haftası dolayısıyla yaptığı açıklamada, 20 yıldır engelli mahpusların hakları için mücadele ettiklerini belirterek kamuoyunu çalışmaları takip etmeye çağırdı.