Sigaraya ek vergi yolda! Doğrudan sağlık bütçesine aktarılacak

Sigara ve diğer tütün ürünlerinin kullanımının yaygın olduğu ülkelerde uygulanan farklı vergi modelleri, Türkiye için de gündeme geldi. Sağlık Bakanlığının üzerinde çalıştığı yeni düzenlemede, tütün ürünlerinden elde edilecek ek gelirlerin sağlık harcamalarında kullanılması ve sigaraya bağlı hastalıkların oluşturduğu maliyetin tütün sektörüne yansıtılması planlanıyor.

Türkiye’de hazırlanmakta olan sigara, tütün mamulleri, elektronik sigara ve ısıtılmış tütün ürünlerine ilişkin yasa taslağında, çocuklar ve gençler başta olmak üzere toplumun tütün ürünlerinden korunmasına yönelik çeşitli düzenlemelerin yer alması bekleniyor. Yeşilay Bilim Kurulu Üyesi Prof. Dr. Toker Ergüder’in aktardığı bilgilere göre taslakta, tütün kullanımının yol açtığı hastalıkların sağlık sistemi üzerindeki maliyetini karşılamaya yönelik “sağlık vergisi” modeli de bulunuyor.

FİLİPİNLER MODELİ TÜRKİYE İÇİN ÖRNEK OLABİLİR

Yeni düzenlemede sağlık fonu oluşturulmasına yönelik model için Filipinler’de 2012 yılında hayata geçirilen vergi reformunun örnek alındığı belirtiliyor.

Filipinler’de söz konusu reformla birlikte tütün ve alkollü içeceklerden alınan vergiler önemli ölçüde artırıldı. Bu vergilerden sağlanan gelirin doğrudan sağlık alanına aktarılmasıyla özellikle düşük gelirli vatandaşların sağlık hizmetlerine erişiminin desteklendiği ifade ediliyor.

Prof. Dr. Ergüder, uygulamanın ardından Filipinler’de sigara kullanım oranının yüzde 15 seviyelerine kadar gerilediğini belirterek Tayland ve Brezilya’da da benzer sistemlerin uygulandığına dikkat çekti.

ABD’DE TÜTÜN ŞİRKETLERİNE 202 MİLYAR DOLARLIK TAZMİNAT

Tütün ürünlerinden elde edilen verginin sağlık harcamalarına yönlendirilmesinin farklı ülkelerde çeşitli şekillerde uygulandığını belirten Ergüder, ABD’deki tarihi davaya da değindi.

Ergüder’in verdiği bilgiye göre, 1998 yılında ABD’de alınan bir mahkeme kararı sonrasında tütün şirketlerinin hastalıkların neden olduğu maliyetlerin karşılanmasına yönelik 202 milyar dolarlık tazminat ödemesi kararlaştırıldı.

Dünyada yaklaşık 48 ülkede tütün ürünlerinden sağlanan vergi gelirlerinin tamamının veya belirli bir bölümünün sağlık bütçesine, tütünle mücadele programlarına ya da genel sağlık sigortası fonlarına yönlendirildiği ifade ediliyor.

İSVİÇRE’DE SİGARA PAKETİNDEN FONA PAY AYRILIYOR

Bazı ülkelerde ise tütün vergilerinin belirli bir kısmı doğrudan bağımlılıkla mücadele ve koruyucu sağlık hizmetlerine aktarılıyor.

İsviçre’de satılan her sigara paketinden sabit bir tutarın Tütün Önleme Fonu’na aktarıldığı belirtiliyor. Bulgaristan, Kosta Rika ve Panama’da da tütün vergilerinden belirlenen oranlarda pay alınarak sigara bağımlılığının tedavisi, kanser araştırmaları ve bağımlılıkla mücadele çalışmalarında kullanılıyor.

SİGARA PAKETİNE EKLENECEK ÜCRET NE KADAR KAYNAK SAĞLAYACAK?

Türkiye’de de sağlık vergisi veya sağlık fonu uygulamasının hayata geçirilmesi durumunda sigara paketlerine ek bir ücret yansıtılması gündeme gelecek.

Prof. Dr. Ergüder, paket başına alınacak küçük miktardaki ek tutarın dahi sağlık sistemi açısından önemli bir finansman oluşturabileceğini belirtti. Ergüder’in değerlendirmesine göre söz konusu uygulama, sağlık harcamalarına 40 ila 80 milyar lira arasında ek kaynak sağlayabilir.

Oluşacak kaynağın yalnızca sigaraya bağlı hastalıkların tedavisinde değil, aynı zamanda koruyucu sağlık hizmetlerinde, sağlığın geliştirilmesinde ve aile hekimleri aracılığıyla sigara bırakma desteğinin güçlendirilmesinde kullanılması planlanıyor.