Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği 31'inci Taraflar Konferansı (COP31) kapsamında Antalya'da iklim değişikliği ve halk sağlığı ilişkisi ele alındı. İrlanda-AB Pavyonu'nda gerçekleştirilen “Daha Sıcak Bir Dünyada Avrupa'yı Sağlıklı Tutmak: Sıcaklık Riskinden Sağlık Sistemlerinin Dayanıklılığına” başlıklı oturumda, aşırı sıcakların sağlık sistemleri üzerindeki etkileri ve kentlerin bu risklere karşı alması gereken önlemler değerlendirildi.
Oturumda İzmir Büyükşehir Belediye Başkanı ve Türkiye Sağlıklı Kentler Birliği Başkanı Dr. Cemil Tugay'ın yanı sıra Dünya Sağlık Örgütü Avrupa Bölge Ofisi Program Yöneticisi Oliver Schmoll, Wellcome İklim ve Sağlık Politikaları Başkanı Arthy Hartwell ve Dünya Ekonomik Forumu Dirençli Sağlık Hizmetleri Direktörü Judith Moore konuşmacı olarak yer aldı.
“KENTLERİN KORUYUCU TABAKASI İNCELİYOR”
Konuşmasında aşırı sıcaklıkların kent yaşamı üzerindeki etkilerine değinen Başkan Cemil Tugay, şehirlerin insan sağlığını koruyacak doğal ve yapısal unsurlarla güçlendirilmesi gerektiğini söyledi. Meslek hayatına hekim olarak başladığını hatırlatan Tugay, kentlerin koruyucu yapısını insan derisine benzeterek şu ifadeleri kullandı:
“Belediye başkanı olmadan önce cerrahtım. Tıpta çok erken öğrendiğimiz bir şey vardır: Deri, vücudumuzun en büyük organıdır ve sıcağa karşı ilk savunma hattımızdır. Deri işlevini yerine getiremediğinde bütün vücut risk altına girer. Kentlerin de bir derisi vardır. Ağaçlar, gölgelikler, su kaynakları ve yeşil alanlar. Ne yazık ki kentlerimizin pek çoğunda bu koruyucu tabaka giderek inceliyor”
AŞIRI SICAKLAR EN ÇOK KIRILGAN GRUPLARI ETKİLİYOR
Sıcak hava dalgalarının yalnızca çevresel bir sorun olmadığını, aynı zamanda ekonomik ve toplumsal sonuçlar doğurduğunu belirten Tugay, bu durumun sağlık hizmetleri üzerindeki baskıyı artırdığını ifade etti. Özellikle kalp ve göğüs hastalıkları bulunan kişilerin aşırı sıcaklardan ciddi biçimde etkilenebileceğini kaydeden Tugay; yalnız yaşayan yaşlılar, açık alanda çalışan işçiler, hamile kadınlar ve çocukların en fazla risk altında bulunan gruplar arasında olduğunu vurguladı.
Bu kesimlerin kamu kurumlarıyla ilk temas noktalarının çoğunlukla yerel yönetimler olduğunu belirten Tugay, şöyle konuştu:
“Bu insanlar ilk olarak Avrupa Birliği kurumlarıyla ya da ulusal hükumetlerle karşılaşmıyor. Önce kentleriyle karşılaşıyorlar: Otobüs şoförüyle, ev ziyaretine gelen görevliyle, mahalledeki sağlık çalışanıyla… İşte bu nedenle sıcaklara hazırlık, sokaktan ve mahalleden başlayarak oluşturulmalıdır”
Açık havada görev yapan çalışanların korunması için çalışma koşullarında düzenlemeye gidilmesi gerektiğini de dile getiren Tugay, özellikle inşaat, tarım ve belediye hizmetlerinde çalışma saatlerinin sıcaklık koşullarına göre yeniden planlanmasını istedi.
Tugay, “İnşaat, tarım ve belediye hizmetlerinde çalışma saatleri yeniden düzenlenmeli. Sıcaklığa en fazla maruz kalınan noktalara gölgelikler ve su kaynakları yerleştirmeliyiz. Bunlar otobüs durakları, yoğun yaya güzergâhları ve insanların sıklıkla kullandığı sokaklar olmalı” ifadelerini kullandı.
AVRUPA SICAK HAVA DALGALARI PLANI İÇİN ÜÇ ÖNERİ
İzmir'de yürütülen sosyal destek ve planlama çalışmalarının sıcaklık riskleriyle mücadelede de önemli bir altyapı sunduğunu belirten Tugay, İzmir95 Erken Çocukluk Programı'nın bu kapsamda değerlendirilebileceğini söyledi. Program çerçevesinde gebeliğin yedinci ayından başlayarak bebeğin bir yaşına ulaşmasına kadar ailelere ev ziyaretleri gerçekleştirildiğini hatırlatan Tugay, bu temasların sıcaklardan etkilenebilecek ailelerin ve çocukların ihtiyaçlarını belirlemek açısından önemli fırsatlar sunduğunu kaydetti.
İzmir Planlama Ajansı'nın da sıcaklık verileri, gölgelik alanlar ve yeşil örtüye ilişkin bilgileri nüfus verileriyle bir araya getirerek haritalandırdığını aktaran Tugay, bu çalışmalar sayesinde öncelikli destek verilmesi gereken mahallelerin tespit edilebildiğini belirtti. Geçtiğimiz ay İrlanda'nın Cork kentinde belediye başkanları ve bilim insanlarının katılımıyla İklim ve Sağlık Belediye Başkanları Zirvesi gerçekleştirildiğini anımsatan Tugay, Antalya'daki oturumun söz konusu görüş alışverişini uluslararası iklim gündemine taşıdığını ifade etti.
Oturumda ele alınan konuların Avrupa Sıcak Hava Dalgaları Planı'na katkı sağlamasını beklediklerini belirten Tugay, yerel yönetimlerin beklentilerini üç başlık altında topladı:
“Birincisi, kentlere kaynaklara ve erken uyarı verilerine doğrudan erişim imkânı sağlanması gerekiyor. İkincisi, sıcaklar sınır tanımadığı için planın Avrupa Birliği dışındaki kentlere de açık hâle getirilmesi önemli. Üçüncüsü şu: İyi fikirlerin kamu ve özel sektör yatırımcılarının finanse edebileceği projelere dönüştürülmesine yardımcı olmalısınız.”
“ÖNLEMLER BU YAZ HAYATA GEÇİRİLEBİLİR”
Sıcak hava dalgalarına karşı hazırlıkların yalnızca uyarı sistemleriyle sınırlı kalmaması gerektiğini söyleyen Tugay, erken uyarı verilerinin doğrudan sahada uygulanabilir önlemleri harekete geçirmesi gerektiğine dikkat çekti.
Tugay, “Sıcaklık uyarısı verildiğinde serinleme alanları otomatik olarak açılmalı, çalışma saatleri uzatılmalı ve risk altındaki kişiler telefonla aranmalı” dedi.
Uygulamada karşılaşılan sorunların temelinde kurumlar arasındaki koordinasyon yetersizliği, yerel yönetimlerin risk altındaki kişilere ait verilere ulaşamaması ve finansman kaynaklarının kısa vadeli planlanmasının bulunduğunu belirten Tugay, kurumların görevlerini ortak bir sistem içerisinde yürütmesinin önemini vurguladı. Mevcut işleyişte meteoroloji birimlerinin uyarı yaptığı, sağlık kuruluşlarının hastaları tedavi ettiği, belediyelerin ise kent hizmetlerini yürüttüğünü hatırlatan Tugay, bu alanlar arasında yeterli koordinasyon sağlanamadığını ifade ederek, “Meteoroloji uyarı yapıyor, sağlık sistemi hastaları tedavi ediyor, belediyeler ise sokakları yönetiyor. Ancak çoğu zaman bu üçü arasında gerekli koordinasyon sağlanamıyor” diye konuştu.
SICAKLIĞIN EKONOMİK VE TOPLUMSAL ETKİLERİ ÖLÇÜLMELİ
Gelecekte yaşanabilecek aşırı sıcaklık krizlerine karşı hazırlıklı olabilmek için yerel düzeyde kapsamlı veri çalışmalarına ihtiyaç duyulduğunu belirten Tugay, İzmir'de özellikle dezavantajlı kesimlere yönelik tespit ve destek faaliyetlerinin sürdüğünü anlattı. Yalnız yaşayan yaşlıların belirlenerek bu kişilere doğrudan ulaşılmaya çalışıldığını aktaran Tugay, yoksulluk yaşayan vatandaşların da barınma koşulları, elektrik ve gıdaya erişim gibi temel ihtiyaçlar bakımından değerlendirilmesi gerektiğini söyledi.
Kentteki su kaynaklarının düzenli olarak izlenmesinin de sıcaklıkla mücadele açısından önemli olduğunu vurgulayan Tugay, toplanan verilerin gelecekte uygulanacak politikaların belirlenmesinde kullanılabileceğini ifade etti. Tugay, “Bu bilgiler bizim için çok önemli. İleride yaşanabilecek sıcak hava dalgalarına karşı bizi hazırlayacak. Bu verilerden hareketle bir plan oluşturmalı ve sıcak hava dalgası kaynaklı krizlere hazırlıklı olmalıyız” diye konuştu.
YENİ YAŞAM ALANLARINDA SOSYAL İHTİYAÇLAR DA ÖN PLANDA OLMALI
Aşırı sıcaklarla mücadelede kriz ortaya çıktıktan sonra değil, öncesinde harekete geçilmesi gerektiğini belirten Tugay, belediye başkanlarının sıcaklık riskini doğrudan bir halk sağlığı meselesi olarak değerlendirmesi gerektiğini dile getirdi.
Vatandaşların yaşadıkları konutlarda sıcaklıktan korunabilmesi, enerji ve su gibi temel ihtiyaçlarını karşılayabilmesi için yerel yönetimlerin çözüm üretmesinin önemine değinen Tugay, kentlerde oluşturulacak yeni ortak kullanım alanlarının yalnızca fiziksel korunma amacı taşımaması gerektiğini söyledi. Bu alanların aynı zamanda sosyal ihtiyaçlara cevap verecek şekilde tasarlanmasının kent yaşamına olumlu katkı sunacağını belirten Tugay, değerlendirmesini şu sözlerle tamamladı:
“İnsanları koruyacak, evleriyle ilgili ihtiyaçlarını, enerji harcamalarını ve su ihtiyaçlarını karşılayacak çözümler sunarsak kendilerini çok daha iyi hissedecekler. Yeni alanları yeniden düzenlememiz gerekiyor. Bu alanlar yalnızca gölge ve serinleme için değil, aynı zamanda sosyal ihtiyaçlar için de kullanılmalı. Böylece kent yaşamına daha fazla olumlu katkı sağlayabiliriz”
Kaynak: BÜLTEN
