İzmir Büyükşehir’in çim alımında dikkat çeken tespit

Sayıştay Başkanlığı’nın 2025 yılı denetim raporunda İzmir Büyükşehir Belediyesi’nin hazır rulo çim alımına ilişkin dikkat çeken tespitlere yer verildi. Raporda, belediyenin üretici kooperatiften yaptığı alımda, kooperatifin söz konusu çimleri kendisinin üretmediği, başka bir firmadan temin ederek belediyeye sattığı belirtildi. Ayrıca çimlerin üretimine ve sağlık durumuna ilişkin bazı belgelerin belediyeye sunulmadığı, alımın bu eksikliklere rağmen gerçekleştirildiği kaydedildi.

KOOPERATİFİN ÜRETİM YAPMADIĞI TESPİT EDİLDİ

Sayıştay raporunda, “Üretim Yapmayan Kooperatiften Alım Yapılması” başlığı altında incelenen alımın, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun maddesinde yer alan istisna kapsamında gerçekleştirildiği aktarıldı. Yapılan incelemelerde, alımın üretici kooperatif üzerinden yapılmasına karşın kooperatifin hazır rulo çim üretmediği, ürünü başka bir firmadan satın alarak belediyeye fatura ettiği tespit edildi. Raporda, bu durumun söz konusu istisnanın kullanım amacına uygun olmadığına dikkat çekildi. Üretici kooperatiften doğrudan alım yapılması öngörülen süreçte ürünün başka bir firmadan temin edilmesi nedeniyle aracı üzerinden alım gerçekleştirildiği ve rekabet koşullarının sağlanamadığı değerlendirildi.

ÇİMLERİN SAĞLIK RAPORLARI SUNULMADI

Denetim raporunda, hazır rulo çim alımına ilişkin teknik şartnamede yer alan hastalık ve nematod kontrollerini gösteren raporların kooperatif tarafından belediyeye teslim edilmediği de belirtildi. Söz konusu belgelerin yalnızca çimlerin sağlık durumunun belirlenmesi açısından değil, kooperatifin gerçekten üretim yapıp yapmadığının tespit edilmesi bakımından da önem taşıdığı ifade edildi. Raporda, bu belgelerin hazırlanabilmesi için üretim yapıldığı bildirilen ada ve parsellerden ilçe tarım müdürlüğü ekiplerince numune alınması ve numunelerin Tarım ve Orman Bakanlığı’nın ilgili birimlerinde analiz edilmesi gerektiği aktarıldı. Ancak kooperatifin gerekli raporları almak üzere ilçe tarım müdürlüklerine başvurmadığı ve belgeleri belediyeye sunmadığı tespit edildi. Denetimde, bu eksikliklere rağmen çim alımının gerçekleştirildiği kaydedildi.

BELEDİYEDEN EKSİKLİKLERE İLİŞKİN AÇIKLAMA

Raporda, İzmir Büyükşehir Belediyesi’nin denetim bulgularına verdiği yanıta da yer verildi. Belediye, kooperatifin ilgili ürünü üretip üretmediğine ilişkin bilgilerin Çiftçi Kayıt Sistemi belgeleri ve kapasite raporunda bulunduğunu, bu belgelerin alım sürecinde istendiğini bildirdi. Belediye ayrıca, kooperatifin ürünü başka bir üreticiden ya da ortaklarından temin ederek sattığına ilişkin bilgi sahibi olmadığını ifade etti. Nematod raporuyla ilgili olarak ise ürünün alana uygulanması sırasında gözle görülür bir bozulma görülmediği için raporun istenmediği, analiz raporlarının daha sonra kooperatiften talep edildiği belirtildi. Belediye, sonraki alım süreçlerinde Sayıştay bulgusunda belirtilen hususlara uygun hareket edileceğini bildirdi.

SAYIŞTAY KAMU KAYNAKLARININ KULLANIMINA DİKKAT ÇEKTİ

Sayıştay, inceleme sonucunda belediyenin gerçekleştirdiği alımda, üretici kooperatifin ürünü bizzat üretmediğini ve piyasadan temin ederek belediyeye sattığını vurguladı. Raporda, bu yöntemle yapılan alımın kanunun istisna hükmünün amacına uygun olmadığı, rekabet koşulları sağlanmadan aracı üzerinden ürün temin edildiği ve kamu kaynaklarının etkin ve verimli kullanılmadığı değerlendirmesine yer verildi.