İzmir Büyükşehir Belediyesi ve Ege Geriatri Derneği iş birliğiyle 1-2 Ekim tarihlerinde İzmir Büyükşehir Belediyesi Mustafa Necati Kültür Merkezi’nde düzenlenen 5. Uluslararası Katılımlı, 14. Ulusal İzmir İleri Yaş Sempozyumu’nda, yaşlı bireylerin afet öncesinde, afet sırasında ve sonrasında karşılaşabileceği riskler farklı yönleriyle ele alındı.
Sempozyumun ardından yayımlanan sonuç bildirgesinde, yaşlı bireylerin afet planlamalarında yalnızca korunması gereken kişiler olarak değerlendirilmemesi, sahip oldukları bilgi ve deneyimlerle çözüm ve karar alma süreçlerinde aktif şekilde yer almaları gerektiği belirtildi.
İZMİR İÇİN “YAŞ DOSTU AFET EYLEM PLANI” GELİYOR
Sempozyumun öne çıkan sonuçlarından biri de İzmir için planlanan yeni çalışma oldu. Sempozyum Düzenleme Kurulu, yaşlı bireylerin sağlığını, güvenliğini, bağımsızlığını, yaşam kalitesini ve karar alma süreçlerine katılımını esas alan, yaş dostu, kapsayıcı ve afetlere dirençli kentlerin geliştirilmesini desteklediğini açıkladı.
Bu kapsamda Kent Konseyi, üniversiteler, yerel yönetimler, yaşlı örgütleri, AFAD, Kızılay, Aile ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğü ile Sağlık Müdürlüğü başta olmak üzere ilgili kurumların iş birliğiyle “Yaş Dostu İzmir Afet Eylem Planı” çalıştayının düzenlenmesi planlanıyor.
YAŞLILAR AFET YÖNETİMİNDE AKTİF ROL ALACAK
Sonuç bildirgesinde, yaşlı bireylerin yalnızca afetlerden etkilenen veya korunması gereken bir grup olarak görülmemesi gerektiği ifade edildi. Yaşam deneyimleri, bilgi birikimleri ve yaşadıkları bölgeye dair bilgileri nedeniyle yaşlıların afet yönetiminde aktif paydaş olarak yer alması gerektiği belirtildi.
Risk değerlendirmeleri ve afet planlarının hazırlanmasının yanı sıra tahliye güzergâhları ile toplanma alanlarının belirlenmesi, geçici barınma, sağlık hizmetleri ve tatbikatların değerlendirilmesi gibi süreçlerde yaşlı bireylerin görüşlerinin alınması gerektiği vurgulandı.
YAŞLILARIN AFET RİSKİ İÇİN ÖZEL HARİTA ÖNERİSİ
Bildirgenin önerileri arasında yaşlı bireylere yönelik risk ve kırılganlık haritalarının hazırlanması da yer aldı. Yalnız yaşayan, hareket veya duyusal kısıtlılığı bulunan, bilişsel sorunlar yaşayan, düzenli olarak ilaç ya da tıbbi cihaz kullanan ve bakım ihtiyacı olan yaşlıların gereksinimlerinin afet öncesinde belirlenmesinin önemine dikkat çekildi.
Afet planlarının bu ihtiyaçları da içerecek şekilde bütüncül olarak hazırlanması gerektiği belirtilirken, arama-kurtarma, sağlık ve sosyal koruma sistemlerinin yaşlı bireylerin özel gereksinimleri dikkate alınarak oluşturulması gerektiği ifade edildi.
YAŞLILARIN AFET ÇANTASI İÇİN KRİTİK ÖNERİLER
Sempozyumda, yaşlı bireylerin kişisel afet hazırlığına yönelik çeşitli öneriler de paylaşıldı. Düzenli kullanılan ilaçların yanı sıra ilaç raporları ve reçetelerin, tıbbi cihazların, gözlüklerin, işitme cihazlarının, protezlerin ve diğer kişisel sağlık ihtiyaçlarının afet çantasında veya kolay ulaşılabilecek güvenli bir alanda hazır bulundurulması önerildi.
Ayrıca kullanılan ilaçların isimleri, dozları ve kullanım sıklıklarının yazılı olarak bulundurulmasının, afet sırasında sağlık hizmetlerinin devamlılığının sağlanması açısından önemli olduğu belirtildi.
YAŞLILAR İÇİN AFET RİSKİ DEPREMLE SINIRLI DEĞİL
Bildiride, deprem gibi afetlerin yanı sıra iklim krizinin yol açtığı risklere de yer verildi. Aşırı sıcaklar, yangınlar, hava kirliliği ve sellerin yaşlı bireyler üzerindeki etkilerinin göz önünde bulundurulması ve yerel düzeyde koruyucu ve önleyici politikalar geliştirilmesi gerektiği belirtildi.
Yaş dostu kent anlayışının yalnızca erişilebilir ulaşım ve fiziksel çevreyle sınırlı tutulmaması gerektiği vurgulanırken, afetlere hazırlık, güvenli tahliye, geçici barınma, sağlık ve sosyal hizmetlerin sürdürülmesi ile afet sonrasında yaşamın yeniden kurulması süreçlerinin de bu yaklaşım kapsamında ele alınması gerektiği ifade edildi.
AFETTE YAŞLI SAĞLIĞI İÇİN YAŞ DOSTU ACİL SERVİS ÇAĞRISI
Sempozyum sonuçlarında, kronik hastalıkların takibi, ilaç tedavileri, tıbbi cihaz gereksinimleri, bakım hizmetleri ve acil sağlık hizmetlerinin afet sırasında ve sonrasında kesintiye uğramadan sürdürülebilmesi için gerekli mekanizmaların oluşturulması gerektiği belirtildi. Acil servislerde ise ileri yaşta daha sık görülebilen çoklu hastalık ve ilaç kullanımı, deliryum, demans, düşme ve travma riski ile psikolojik acillere yönelik yaş dostu bir yaklaşım geliştirilmesi gerektiği ifade edildi.
Afet sonrasının yalnızca hayatta kalma süreci olarak değerlendirilmemesi gerektiği vurgulanarak, yaşlı bireylerin güvenli barınma, sağlık, bakım, sosyal ve psikososyal destek ihtiyaçlarının karşılanması, sosyal ilişkilerinin yeniden kurulması ve yaşamlarını yeniden kurabilmelerinin desteklenmesi gerektiği kaydedildi.
“YAŞLILAR İÇİN DEĞİL, YAŞLILARLA BİRLİKTE”
Sempozyumun iki gün boyunca yürütülen oturumlarının ardından ortak mesaj ise şu ifadelerle özetlendi: “Afetlere hazırlık afet anında başlamaz. Yaşlılar için değil, yaşlılarla birlikte hazırlanmak gerekir.” Yaşlı bireylerin yalnızca afetlerin mağdurları olmadığı; deneyimleri, bilgileri ve yaşam alanlarına ilişkin birikimleriyle afetlere dirençli toplumların oluşturulmasında çözümün önemli bir parçası olduğu vurgulandı.