İzmir, endüstriyel mirasını koruma ve uluslararası alanda tanıtma vizyonunu önemli bir başarıyla taçlandırdı. İzmir Büyükşehir Belediyesi tarafından koruma altına alınarak kente kazandırılan Tarihi Havagazı Fabrikası, Tarihi Asansör ve Ahmet Piriştina Kent Arşivi ve Müzesi, Avrupa’nın prestijli endüstriyel turizm ağı olan Avrupa Endüstriyel Miras Rotası’na resmi üye olarak kabul edildi. Bu gelişmeyle birlikte İzmir’in sanayi geçmişini yansıtan önemli yapılar, Avrupa genelindeki kültür ve turizm rotalarına dahil edilerek uluslararası görünürlük kazandı.
İZMİR’DE TURİZM ÇEŞİTLENİYOR
İzmir Büyükşehir Belediyesi Kültür Sanat ve Sosyal İşler Dairesi Başkanlığı Turizm Şube Müdürlüğü tarafından hayata geçirilen üyelikle birlikte İzmir, geleneksel “deniz, kum ve güneş” turizminin ötesine geçerek sanayi mirasıyla da öne çıkan nitelikli bir turizm destinasyonu haline gelmeyi hedefliyor. Kentin endüstriyel geçmişinin korunması, belgelenmesi ve yaşayan kültür alanlarına dönüştürülmesi çalışmalarının Avrupa standartlarında sürdürüleceği belirtildi.
AVRUPA ENDÜSTRİYEL MİRAS ROTASI NEDİR?
Avrupa Konseyi Kültür Rotaları’ndan biri olan Avrupa Endüstriyel Miras Rotası (ERIH), Avrupa’nın sanayi tarihine tanıklık eden önemli alanları bir araya getiren bir bilgi ve turizm ağıdır.
HAVAGAZI FABRİKASI’NIN DÖNÜŞÜMÜ
19. yüzyılın ortalarında İzmir sokaklarını aydınlatmak amacıyla inşa edilen Havagazı Fabrikası, kentin sanayileşme tarihinin en önemli yapı taşlarından biri olarak öne çıkıyor. Döneminde yalnızca bir üretim tesisi değil, İzmir Limanı’ndaki ticari faaliyetlerin gece saatlerinde de sürmesini sağlayan stratejik bir enerji merkezi olan fabrika, bugün ise kentin sosyal hafızasını yaşatan ve kültür-sanat etkinliklerine ev sahipliği yapan bir endüstriyel müze niteliği taşıyor. Restorasyonu tamamlanan dev tuğla baca ise9. yüzyıl endüstriyel mimarisinin en güçlü sembollerinden biri olarak dikkat çekiyor.
TARİHİ ASANSÖRÜN HİKAYESİ
İzmir’de907 yılında Mithatpaşa Caddesi ile Şehit Nihatbey Caddesi arasındaki kot farkını aşmak amacıyla inşa edilen Tarihi Asansör, mühendislik ve sosyal dayanışmanın birleştiği önemli bir yapı olarak öne çıkıyor.55 basamaklı Karataş merdivenlerine alternatif olarak tasarlanan yapı, dönemin yaşamını kolaylaştıran teknolojik bir çözüm sunuyor. Marsilya’dan getirilen özel tuğlalarla örülen kule, demir döküm korkulukları, süslemeleri ve makine dairesindeki detaylarıyla endüstriyel estetiği yansıtıyor. İlk yapıldığında su basıncıyla çalışan hidrolik sistemle hizmet veren asansör,985’teki restorasyonla elektrikli sisteme geçirilmesine rağmen tarihi dokusunu korumayı sürdürüyor.
APİKAM İLE ENDÜSTRİYEL MİRAS YAŞIYOR
İzmir’de932 yılında inşa edilen ve günümüzde Ahmet Piriştina Kent Arşivi ve Müzesi (APİKAM) olarak hizmet veren eski itfaiye binası, erken Cumhuriyet döneminin en karakteristik yapılarından biri olarak öne çıkıyor. Mimar Mesut Özok tarafından tasarlanan yapı, geniş hangar kapıları ve yüksek gözetleme kulesiyle işlevselliği ön planda tutan endüstriyel bir mimariye sahip. Döneminde kentin yangınlara karşı korunmasında kritik rol oynayan gözetleme kulesi, erken uyarı sistemi olarak işlev görürken, 2004 yılından itibaren kentin yazılı ve görsel belleğini koruyan bir arşiv ve müze merkezine dönüştürüldü. Özgün itfaiye garajı ve kule yapısı, kentin teknik mirasına saygı gösterilerek korunan ve yeniden işlevlendirilen önemli örnekler arasında yer alıyor. Tarihi Havagazı Fabrikası, Tarihi Asansör ve APİKAM birlikte, İzmir’in endüstriyel geçmişinin yalnızca yapılarla sınırlı olmadığını, yaşayan bir kent kimliği oluşturduğunu ortaya koyuyor.