Merve Ağrıç- Özel Haber / 9 Kasım’da İzmir’in Aliağa ilçesinde bulunan HABAŞ Demir Çelik Fabrikası’nda meydana gelen büyük patlama, çok sayıda işçinin hayatını kaybetmesine ve yaralanmasına neden oldu. Türkiye’nin sanayi tarihine en ağır iş kazalarından biri olarak geçen olayın ardından iş güvenliği önlemleri, işveren sorumluluğu ve devletin denetim mekanizmaları yeniden gündeme geldi. Patlamanın yaşandığı tesiste daha önce de işçi ölümlerinin meydana gelmesi, çalışma koşullarına ilişkin tartışmaları derinleştirirken uzmanlar, kazanın önlenebilir olup olmadığına ve sorumlulukların nasıl yerine getirildiğine dikkat çekti. Emekli İş Başmüfettişi Şeref Özcan, olayın risk değerlendirmesi ve iş güvenliği denetimlerindeki eksikliklerle bağlantılı olduğunu savunarak işverenin sorumluluğuna ve devletin denetim görevine işaret etti. TMMOB Metalurji Mühendisleri Odası İzmir Şubesi Yönetim Kurulu Başkanı Alişan Yılmaz ise yaşanan patlamayı metalurji alanındaki en büyük kazalardan biri olarak nitelendirerek kamusal denetimin güçlendirilmesi gerektiğini vurguladı. İki isim de iş kazalarının kaçınılmaz olmadığını belirterek etkin denetim ve önleyici mekanizmaların önemine dikkat çekti.
İŞ GÜVENLİĞİ KORUYUCU ÖNLEM OLARAK GÖRÜLMEMİŞ
Risk değerlendirmesinin temel yasal zorunluluklardan biri olduğunu vurgulayan Emekli İş Başmüfettişi Şeref Özcan, HABAŞ’taki patlamanın iş güvenliği önlemlerindeki eksikliklerden kaynaklandığını belirtti. Vincin çökmesi, kontrollerinin yapılmadığını ve aşınmaların tespit edilmediğini gösterdiğini ifade eden Özcan, “Vincin düşme hattından doğalgaz borularının geçmesi de temel bir güvenlik kuralının ihlali. Vinç çökünce pota da düşüyor ve parçalar doğalgaz boru hattını kırıyor. Demek ki bu iş yerinde iş güvenliği koruyucu bir önlem olarak görülmemiş. En temel şeyler ihmal edilmiş. Zaten iki hafta içinde aynı yerde iki işçi daha ölmüştü. Bu durum tamamen işverenin konuyu önemsememesinden kaynaklanıyor” dedi. Devletin yeterli denetim gerçekleştirmediğini savunan Özcan, “İşveren önlem almamış, devlet de denetlememiş ve sonuçta böyle bir durumla karşılaşılmış. Bu, madenler dışında Türkiye tarihinin sanayideki en büyük kazası. Bakan, oraya SGK müfettişi yolladığını söylüyor. SGK müfettişi iş yerini durduramaz veya kapatamaz. Bu işi yapanlar iş güvenliği müfettişleridir. Böyle olağanüstü bir yerde üretimin devlet eliyle durdurulması gerekiyordu. İş güvenliği işverenlerin keyfine bırakılacak bir şey değil” ifadelerini kullandı. Kazanın ardından üretimin devam etmesine tepki gösteren Özcan, “Erimiş sıvı çeliğin sıcaklığı 18 işçiyi eritti geçti. Üretim kazanın olduğu akşam bile devam etmiş, vardiya değişimleri sürmüş. İşveren para kazanmak için devam etmek isteyebilir ama devlet bu işi neden durdurmuyor? Yetkin ve bütünsel denetim yapılmalı. Müfettişlerin güvenceleri kaldırıldı, denetim de yaptırılmıyor. Denetimler emek örgütlerine, TMMOB'a, sendikalara ve Türk Tabipleri Birliği'ne açılmadıkça çözüm bulmak zor görünüyor” dedi.
EN BÜYÜK KATLİAMLARDAN BİRİ OLARAK TARİHE GEÇTİ
TMMOB Metalurji Mühendisleri Odası İzmir Şubesi Yönetim Kurulu Başkanı Alişan Yılmaz, patlamanın Türkiye'de metalurji alanında yaşanan en büyük kazalardan ve katliamlardan biri olarak tarihe geçtiğini belirtti. Yılmaz, “TMMOB tarafından bir teknik heyet oluşturuldu ve İzmir Valiliğine inceleme başvurusunda bulunuldu. Ancak Valilikten herhangi bir cevap gelmemesi nedeniyle patlama alanında inceleme yapamadık. Kamuya açıklanan bilgiler de çok kısıtlı olduğu için doğru tespit yapmamız ve görüş bildirmemiz zorlaşıyor” dedi. Demir çelik tesislerinin çok tehlikeli çalışma sınıfında bulunmasının kazaların önlenemeyeceği anlamına gelmediğini vurgulayan Yılmaz, kamusal denetim mekanizmalarının kurulması ve meslek odalarının denetim süreçlerine katılması gerektiğini söyledi. TMMOB ve meslek odalarının yetkilerinin budanmasının halkın yararına olmadığını ifade eden Yılmaz, “Olayda kusuru bulunan tüm sorumluların ortaya çıkması ve gereken cezayı almaları için çalışacağız. Her çalışanın sağ salim evine dönebileceği bir çalışma ortamı kurmak mümkün. Hiçbir iş kazası önlenemez değildir, hiçbir ölüm kaçınılmaz değildir” ifadelerini kullandı.