Son yıllarda sosyal medyada vitaminler, bitkisel kapsüller ve çeşitli gıda takviyelerine yönelik paylaşımların artması, bu ürünlere olan ilgiyi de beraberinde getirdi. Günlük yaşamın yoğun temposu, yorgunluk ve enerji ihtiyacı gibi nedenlerle pek çok kişi farklı takviyelere yönelirken, uzmanlar bilinçsiz kullanımın ciddi sağlık sorunlarına yol açabileceği konusunda uyarıyor.
Toplumda yaygın olan bitkisel ürünlerin zararsız olduğu düşüncesinin doğru olmadığını belirten Hastanesi Dahiliye Kliniği’nden Uzm. Dr. Hande Çelik, takviye edici ürünlerin kullanımında kişinin sağlık durumunun, ürünün dozunun ve tüketim süresinin belirleyici olduğunu ifade etti.
DOĞAL OLMASI GÜVENLİ OLDUĞU ANLAMINA GELMİYOR
Bitkilerin insan metabolizması üzerinde güçlü biyolojik etkiler oluşturabildiğini belirten Dr. Çelik, birçok ilacın da bitkisel kaynaklardan elde edildiğini hatırlattı. Ancak bir bitkinin günlük beslenme içerisinde tüketilmesiyle yoğunlaştırılmış kapsül veya ekstre formunda alınmasının aynı etkiyi göstermediğine dikkat çekti.
Çelik, “Bir ürünün sofrada yemek olarak tüketilen miktarı güvenli olabilirken, aynı bitkinin yüksek konsantrasyonda hazırlanmış kapsülünü ya da ekstresini uzun süre almak organlarımıza fazladan yük bindirebilir. Doğal olmak, doğrudan güvenli olmakla eş anlamlı değildir. Burada belirleyici olan; kişinin mevcut sağlık durumu, kullanılan doz ve kullanım süresidir” dedi.
KENDİNİZİ İYİ HİSSETMENİZ HER ZAMAN GÜVENLİ OLDUĞU ANLAMINA GELMİYOR
Bazı takviyelerin içeriğindeki uyarıcı maddelerin başlangıçta enerji ve zindelik hissi oluşturabildiğini belirten Dr. Çelik, bu durumun olası organ hasarlarını gizleyebileceğini söyledi.
Özellikle karaciğer ve böbreklerin başlangıç aşamasındaki sorunlarının her zaman belirti vermediğini ifade eden Çelik, karaciğerin yüksek işlevsel kapasitesi nedeniyle hasarın ilk dönemlerinde kişinin kendisini iyi hissedebileceğini kaydetti.
Çelik, “Karaciğerimiz yüksek bir işlevsel rezerve sahiptir. Dolayısıyla bir yorulma başladığında kişi bunu hemen hissetmeyebilir, kendini enerjik bulabilir. Çoğu zaman ilk ipuçları sadece rutin kan tahlillerindeki enzim hareketliliğiyle anlaşılır. Bu nedenle 'Kendimi iyi hissediyorum, o halde takviye bana iyi geliyor' düşüncesi her zaman gerçeği yansıtmayabilir” ifadelerini kullandı.
BAHARAT OLARAK TÜKETMEKLE KAPSÜL OLARAK KULLANMAK AYNI DEĞİL
Bir besinin yoğunlaştırılmış formunun daha fazla fayda sağlayacağı düşüncesinin de yanlış olabileceğini belirten Dr. Hande Çelik, özellikle son dönemde popülerleşen bazı ürünlere ilişkin uyarılarda bulundu. Yeşil çay ekstreleri: Günlük olarak demlenip içilen yeşil çay ile yüksek konsantrasyonlu ekstrelerin aynı etkiye sahip olmadığını belirten Çelik, yüksek dozlu ürünlerin bazı kişilerde karaciğer enzimlerini yükseltebileceğini söyledi.
Zerdeçal ve kurkumin: Yemeklerde baharat olarak kullanılan zerdeçalın yüksek dozlu ve emilimi artırılmış kapsüllerle aynı şekilde değerlendirilmemesi gerektiğini vurguladı. Bu ürünlerin uzun süre hekim kontrolü olmadan kullanılmasının sakıncalı olabileceğini ifade etti.
D ve C vitamini: Vitaminlerin fazlasının her zaman vücuttan kolayca atılmadığına dikkat çeken Çelik, gereğinden fazla D vitamini tüketiminin kalsiyum dengesini bozabileceğini, yüksek miktarda C vitamini kullanımının ise böbrek taşı oluşumu riskini artırabileceğini belirtti.
DÜZENLİ İLAÇ KULLANANLAR DAHA DİKKATLİ OLMALI
Tansiyon, diyabet ve kan sulandırıcı ilaç kullanan kişilerin bitkisel takviye tercihinde özellikle dikkatli davranması gerektiğini belirten Dr. Çelik, bazı bitkilerin reçeteli ilaçlarla etkileşime girebildiğini söyledi.
Sarı kantaron ve meyan kökü gibi yaygın bilinen bitkilerin dahi ilaçların kandaki seviyelerini değiştirebileceğine işaret eden Çelik, doktor muayenelerinde yalnızca reçeteli ilaçların değil, tüketilen bitki çaylarının ve kapsüllerin de mutlaka belirtilmesi gerektiğini vurguladı.
“VÜCUDUMUZ KENDİ DETOKSUNU ZATEN YAPIYOR”
Son dönemde ticari ürünlerle yaygınlaştırılan detoks çayları ve organ temizleme kürlerinin bilimsel açıdan gerekli olmadığını ifade eden Dr. Çelik, vücudun doğal arınma mekanizmasının karaciğer ve böbrekler aracılığıyla işlediğini hatırlattı.
Çelik, “Karaciğer ve böbreklerimiz, sağlıklı bir insanda vücudu arındırmak için mükemmel işleyen doğal bir sisteme sahiptir. Dışarıdan mucizevi bir arındırıcıya ihtiyacımız yok; ihtiyacımız olan tek şey bu organları gereksiz yere yormamaktır. Kısa sürede kilo verdirdiği iddia edilen bazı çaylar yağ değil, yalnızca vücuttan su ve mineral kaybettirir. Bu da halsizlik ve kalp ritminde düzensizlik gibi istenmeyen durumlara yol açabilir” diye konuştu.
TAKVİYE KULLANMADAN ÖNCE BU ÜÇ SORUYU SORUN
Sosyal medya üzerinden yayılan sağlık önerilerine karşı temkinli olunması gerektiğini belirten Uzm. Dr. Hande Çelik, herhangi bir takviye ürününe başlamadan önce vatandaşların üç temel soruyu değerlendirmesini önerdi:
Bu ürüne gerçekten ihtiyacım var mı?
İçeriğini, dozunu ve vücuduma etkilerini tam olarak biliyor muyum?
Mevcut bir rahatsızlığımla ya da kullandığım ilaçlarla etkileşime girer mi?
Sağlıklı yaşamın temelinde dengeli beslenme, yeterli su tüketimi, düzenli uyku ve fiziksel hareketin bulunduğunu hatırlatan Çelik, takviyelerin sağlıklı yaşam alışkanlıklarının veya tıbbi tedavilerin yerine geçemeyeceğini belirtti.
Dr. Çelik, “Hiçbir bitkisel kapsül sağlıklı bir yaşam tarzının ve bilimsel tedavinin yerini tutamaz. Sağlığınızı sosyal medya önerilerine değil, hekiminizin rehberliğine emanet edin” sözleriyle vatandaşlara bilinçli kullanım çağrısında bulundu.