Mübadeleyle sessizliğe bürünen Sazak köyü, geçmişin izlerini koruyor

İzmir’in Karaburun ilçesinde 1923 yılında gerçekleştirilen nüfus mübadelesinin ardından terk edilen Sazak köyü, aradan geçen yıllara rağmen geçmişten izler taşımaya devam ediyor. Mübadele öncesinde 120 hanenin bulunduğu, bunların 100’ünde Rum, 20’sinde ise Türk ailelerin yaşadığı tarihi yerleşimden bugün geriye büyük ölçüde taş ev kalıntıları kaldı.

Sakız Adası’nın karşısında bulunan Sazak, mübadele öncesinde Rum nüfusun ağırlıklı olarak yaşadığı yerleşimlerden biri olarak biliniyor. 1923 yılında Türkiye ile Yunanistan arasında imzalanan mübadele anlaşmasının ardından köyde yaşayan Rumların Yunanistan’a göç etmesiyle birlikte Sazak da terk edildi. Köyden ayrılanların geride bıraktığı ev eşyaları, kapı ve pencereler, çatı kiremitleri ile bahçe çitleri ise geçen yıllar içerisinde büyük ölçüde yok oldu. Talan ve definecilik faaliyetleri nedeniyle zarar gören tarihi yerleşim, bugün taş yapı kalıntılarıyla geçmişin sessiz tanıklığını sürdürüyor. Doğal güzelliği ve Sakız Adası’na uzanan manzarasıyla dikkat çeken Sazak, terk edilmiş yapılarıyla hüzünlü bir görüntü oluştururken, bölgeye gelen ziyaretçilerin de ilgisini çekiyor.

'RUMLAR MÜBADELEYLE YUNANİSTAN'A GİTMİŞ'

Bugün Parlak Mahallesi sınırlarında bulunan Sazak’ın geçmişine ilişkin bilgi veren Parlak Mahallesi Muhtarı Kadriye Gültekin, mübadele öncesinde bölgede Türk ve Rum nüfusun birlikte yaşadığını belirtti. Gültekin, "Sazak eski bir Rum köyü. 1923 yılı mübadelesi öncesinde Rumlar ve Türkler, Sazak ve Parlak Mahallesi'nde birlikte yaşarlarmış. Sazak'ta ağırlıklı Yunan nüfusu yaşıyormuş. Toplam 120 hanenin 100'ü Rum, 20'si Türklerden oluştuğu biliniyor. Parlak'ta da Türklerin ağırlıkta olduğu bir nüfus yaşarmış ancak 30 civarında Rumlara ait hanelerin olduğu da biliniyor. 1923'teki mübadeleden sonrasında Sazak ve Parlak'ta yaşayan Rumlar mübadeleyle Yunanistan'a, Sakız'a, Midilli'ye geçmiş" ifadelerini kullandı.

Yıllar sonra evlerinin izini sürüyorlar

Mübadeleden yıllar sonra Yunanistan’dan bazı vatandaşların Sazak’a gelerek geçmişte yaşadıkları evleri bulmaya çalıştığını anlatan Gültekin, ziyaretçilerin anılarını tazelediğini ve eski evlerini fotoğraflarla gösterdiklerini söyledi. Gültekin, “Mübadele sonrasında Sazak boş kaldı. Yıllar içerisinde de korunmadığı için biraz talan edilmiş, defineciler gelmiş. Hayvanlar, keçi sürüleri geçmiş" dedi. Tarihi yerleşimin Tabiat Varlıkları Koruma Müdürlüğü tarafından koruma altına alındığını belirten Gültekin, Sazak’ın turizm açısından değerlendirilmesi gerektiğini ifade etti.

'SAZAK'IN TURİZME KAZANDIRILMASINI İSTERİM'

Sazak’ın doğal ve tarihi özellikleriyle önemli bir turizm potansiyeline sahip olduğunu dile getiren Gültekin, “Sazak'ın turizme kazandırılmasını isterim. Oldukça güzel bir yer. Tıpkı Fethiye'deki Kayaköy gibi burası da bir turizm alanı olarak değerlendirilirse bölgenin ekonomisine katkıda bulunur" diye konuştu. Mübadeleyle birlikte sakinlerini kaybeden Sazak köyü, bugün ayakta kalan taş yapı kalıntıları, doğal dokusu ve manzarasıyla geçmiş ile bugün arasında sessiz bir köprü oluşturuyor.