Türkiye genelinde yaklaşık bin 200 diri fay hattının bulunduğunu ortaya koyan MTA (Maden Tetkik ve Arama Genel Müdürlüğü) verileri, ülkenin deprem gerçeğini bir kez daha gözler önüne seriyor. Kurumun yayınladığı diri fay haritasında; aralarında büyük tehlike barındıran Ege Bölgesi ve Anadolu fay sistemlerinin de yer aldığı 485 hat, tam 45 il ve10 ilçeyi doğrudan risk bölgesi haline getiriyor. Türkiye'nin bu yüksek deprem riski ve özellikle 2023 Kahramanmaraş depremlerinin yarattığı devasa barınma krizi, mevcut geçici barınak sistemlerinin yetersizliğini ortaya koydu. Afet çadırları hızlı ve ucuz bir çözüm sunsa da zorlu iklim koşullarında yetersiz kalıyor; konteyner ve prefabrik yapılar ise yüksek maliyetleri, zorlu lojistik süreçleri ve yavaş kurulumları nedeniyle acil ihtiyaca hızla yanıt veremiyor.
18 AYLIK ÇALIŞMAYLA İKİ FARKLI MODEL ÜRETİLDİ
Mevcut sistemlerin kısıtlamalarından yola çıkan Yaşar Üniversitesi Mimarlık Bölümü Öğretim Üyesi Doç. Dr. Feray Maden, afet sonrası ortaya çıkan acil barınma ihtiyacına yönelik esnek mekânsal çözümler sunan katlanabilir barınma üniteleri geliştirdi. Değişen iklim koşullarına uyum gösterebilen, depolama ve taşıma kolaylığı sağlayan yeni nesil barınma çözümü için yürütülen8 aylık araştırma projesi kapsamında, makas mekanizmalar ve plak elemanlardan oluşan iki farklı model ortaya çıktı.
GENİŞLETİLEBİLİR ÇÖZÜM VE DEVASA NAKLİYE AVANTAJI
Geliştirilen modeller afet lojistiğinde ezber bozacak nitelikler taşıyor: Mutfaklı ve Banyolu İlk Model: Mutfak, banyo ve yaşam alanlarını barındıran ilk model, üç kişilik kapasitesinin yanı sıra modüler yapısıyla kalabalık aileler için genişletilebilir bir çözüm sunuyor. Sahada hızla kurulabilen bu sistem, tamamen demonte edildiğinde tek bir TIR’a2 adet sığarak devasa bir nakliye avantajı sağlıyor. Sadece Katlanır Plaklardan Oluşan İkinci Model: İki kişinin uzun süreli kullanımına uygun olarak tasarlanan ikinci model ise tam katlanmış haliyle tek bir TIR'da 9 adet taşınabiliyor. Her iki tasarım da farklı modül kombinasyonlarına imkan tanıyarak afetzedelerin değişen ihtiyaçlarına göre şekillenebiliyor.
"SAĞLIK, LOJİSTİK VE SOSYAL ALAN OLARAK DA KULLANILABİLECEK"
Projenin afet yönetimine sunduğu çok yönlü katkıları değerlendiren Yaşar Üniversitesi Mimarlık Bölümü Öğretim Üyesi Doç. Dr. Feray Maden, geliştirilen sistemin esnekliğine dikkat çekerek şunları söyledi: "Mevcut geçici barınakların depolama, lojistik, kurulum ve uyarlanabilirlik konularındaki kısıtlamalarına karşı; sahada hızlı konuşlandırılabilen, kolay taşınabilen ve mekânsal esneklik sunan yenilikçi afet barınma sistemleri geliştirdik. Önerdiğimiz bu modüler yapı, yalnızca temel barınma amacıyla değil; aynı zamanda bölgedeki sağlık, lojistik, tedarik ve sosyal faaliyet birimleri gibi farklı ihtiyaçlara ve kullanım senaryolarına da hizmet verebilecek niteliktedir."
DÜNYANIN EN PRESTİJLİ SEMPOZYUMUNDA SUNULDU
Bu yenilikçi proje, uluslararası alanda da büyük ses getirdi. Çalışma, International Association for Shell and Spatial Structures tarafından düzenlenen ve İsviçre ETH Zürich Üniversitesi’nde gerçekleştirilen, 600’ün üzerinde katılımcının yer aldığı “IASS 2024 - Redefining the Art of Structural Design” başlıklı uluslararası sempozyumda sunuldu ve yayınlandı. Sempozyum sunumunun yanı sıra proje kapsamında iki bilimsel araştırma makalesi de literatüre kazandırıldı.