6 Şubat 2023 depremlerinin üzerinden üç yıl geçmesine rağmen, hapishanelerde deprem sırasında ve sonrasında yaşananlara, mahpusların koşullarına ve hak ihlallerine ilişkin kapsamlı bir resmi değerlendirme kamuoyuyla paylaşılmadı. Ceza İnfaz Sisteminde Sivil Toplum Derneği (CİSST), bu eksikliğe dikkat çekerek ‘Deprem ve Hapishaneler’ başlıklı raporunu hatırlattı.
CİSST tarafından yapılan açıklamada, depremin yarattığı yıkımın çok daha kapsamlı olduğu vurgulanırken, tüm sınırlılıklara rağmen raporda hapishanelerde yaşananlara dair temel sorulara yanıt arandığı ifade edildi. Dernek, deprem sürecinde mahpusların maruz kaldığı koşulların ve olası hak ihlallerinin hâlâ yeterince araştırılmadığını belirtti.
KAPSAMLI BİR RESMİ RAPOR HALA PAYLAŞILMADI
Raporda, depremin hapishanelerde nasıl hissedildiği, cezaevlerinde yıkım ya da can kaybı yaşanıp yaşanmadığı sorularına odaklanıldı. Ayrıca mahpusların deprem sırasında ve sonrasında bilgilendirilip bilgilendirilmediği, güvenli alanlara alınıp alınmadığı da araştırılan başlıklar arasında yer aldı. CİSST, deprem sonrası elektrik, su, gıda ve temizlik gibi temel ihtiyaçlara erişimde sorunlar yaşanıp yaşanmadığının da net biçimde ortaya konulamadığına dikkat çekti. Raporda, yaşlılar, engelliler, ağır hasta mahpuslar ve hamile kadınlar için özel önlemler alınıp alınmadığına dair ciddi belirsizlikler bulunduğu vurgulandı. Mahpusların aileleriyle iletişim kurup kuramadığı, dış dünyadan haber alma kanallarının açılıp açılmadığı da raporda yanıtı aranan sorular arasında yer aldı. CİSST, bu süreçte iletişim hakkının hayati önem taşıdığına işaret etti. Açıklamada ayrıca, deprem sırasında veya sonrasında hapishanelerde isyan, ayaklanma ya da firar olup olmadığı, mahpusların kötü muamele veya işkenceye maruz kalıp kalmadığı konularının da kamuoyuna açıklanması gerektiği belirtildi.
CİSST, aradan geçen üç yıla rağmen hapishanelerde yaşananlara dair şeffaf ve kapsamlı bir resmi raporun hala paylaşılmamış olmasının ciddi bir sorun olduğunu vurgulayarak, yetkilileri deprem sürecinde mahpusların yaşadıklarını görünür kılmaya ve hesap verebilirliğe davet etti.