ÇEVRE

Çöpe atılan sebze ve meyveler sanat eserlerine dönüştü

Gaziantep'te yaşayan ileri dönüşüm sanatçısı Zeynep Elbeyli, mutfaklarda çöpe atılan sebze ve meyve atıklarını altın ve gümüşle kaplayarak 387 parçalık koleksiyon oluşturdu. Yaklaşık 6 yılda hazırlanan ve 5 bin organik atık arasından seçilen eserlerden oluşan koleksiyon, dünyanın en büyük organik atık sergisi olarak tescillendi.
Yazı Boyutu

Gaziantep'te yaşayan ileri dönüşüm sanatçısı Zeynep Elbeyli, günlük yaşamda değersiz görülerek çöpe atılan sebze ve meyve atıklarını sanat eserlerine dönüştürdü. Yaklaşık 6 yıl boyunca biriktirdiği 5 bin organik atık arasından seçtiği parçaları altın ve gümüşle kaplayan Elbeyli, 387 eserden oluşan 'Doğanın İki Yüzü' koleksiyonunu hazırladı. Dünya kadınlar rekoru ve dünyanın en büyük organik atık sergisi olarak tescillenen koleksiyon, sanatçının doğaya ve tüketim alışkanlıklarına dikkat çekme çabasının bir ürünü oldu. Elbeyli, çalışmalarını COP31 Yeşil Bölge'de sanatseverlerle buluşturdu.

“SANAT ZATEN DOĞADA VAR”

Fizyoterapistlik mesleğinin ardından sanat çalışmalarına yönelen Zeynep Elbeyli, uzun yıllardır evsel atıkları kullanarak heykeller, tablolar, aydınlatmalı eserler ve kişisel aksesuarlar tasarlıyor. İlk çalışmalarında inorganik atıkları değerlendiren Elbeyli, zamanla vermek istediği mesajın yeterince anlaşılmadığını düşünerek farklı bir yol izlemeye karar verdi. Mutfaklarda her gün çöpe atılan sebze ve meyve parçalarına dikkat çekmek amacıyla organik atıklardan oluşan bir koleksiyon hazırlayan Elbeyli, bu fikrin ortaya çıkışını şöyle anlattı: “Önceleri inorganik atıklarla çalışıyordum. Haberlerde 'Çöpten sanat çıkaran kadın' diye tanıtılıyordum. Benim vermek istediğim mesajın insanlara yeterince ulaşmadığını düşündüm. Çünkü çöpü ben üretiyorum. Kendi çıkardığım çöpten sanat yaptım diye alkışlanıyorum. Oysa sanat zaten doğada var. Ben daha derin bir şey yapmam gerektiğini düşündüm. İnsanların her gün görüp önemsemediği, ayağıyla ittiği, süpürüp attığı şeylere başka bir gözle bakmasını istedim. Böylece mutfaklarda çöpe attığımız sebze ve meyve atıklarını altın ve gümüşle kaplayarak bir koleksiyon oluşturma fikri ortaya çıktı"

5 BİN PARÇA ARASINDAN 387 ESER ÇIKTI

Yaklaşık 6 yıl süren koleksiyon hazırlığında 5 bin organik atık parçası toplandı. Bu parçalar arasından 500'ü seçilerek çalışmaya dahil edildi. Doğal malzemelerin alacağı biçimin önceden kestirilemediğini belirten Elbeyli, üretim sürecinin belirsizliklerle ilerlediğini söyledi. Elbeyli, koleksiyonun ortaya çıkış sürecini şu sözlerle anlattı: “Daha önce böyle bir çalışma yapılmadığı için nasıl bir sonuçla karşılaşacağımızı bilmiyorduk. Bunlar tablo mu olacak, takı mı olacak, nasıl bir form kazanacak, hiçbir şey belli değildi. Tamamen belirsizlik içerisinde yola çıktık. Yaklaşık 6 yıl süren bir projeydi. Parçaları biriktire biriktire ilerledim. 5 bin parçanın içerisinden 500 parça seçildi. Sonrasında doğanın bize izin verdiği ölçüde koleksiyon şekillendi. Sanki doğa, 'Benim kalıplarım yok ama kurallarım var' diyordu"

ESERLERİN GELECEĞİ BELİRSİZLİĞİNİ KORUYOR

Organik atıkların doğal yapısını koruyarak çalışan Elbeyli, altın ve gümüş kaplanan parçaların zaman içerisinde nasıl değişeceğinin bilinmediğine dikkat çekti. Doğal döngüye müdahale ettiklerini belirten sanatçı, eserlerin uzun vadede nasıl bir görünüme kavuşacağının henüz öngörülemediğini ifade etti. Elbeyli, bu konudaki belirsizliği şöyle dile getirdi: “Aslında bu çalışmayla doğanın kendi döngüsüne bile müdahale etmiş olduk. Çünkü doğada çürüyecek, yok olacak parçaları sırf görünür kılabilmek için altın ve gümüşle kapladık. Ama bu parçaların içlerinde belki de çürüme devam ediyor. Ben 10 sene sonra bu parçanın ne olacağını bilmiyorum. Kimse bilmiyor. Çünkü daha önce yapılmış ve uzun yıllar boyunca test edilmiş bir çalışma değil."

GUINNESS HAYALİ REKOR TESCİLİYLE SONUÇLANDI

Koleksiyonun tescil süreci ise Gaziantep Büyükşehir Belediyesi Kültür Müdürlüğü'nden gelen telefonla başladı. Guinness Rekorları'na başvurmayı düşünen Elbeyli, 2019 GastroANTEP Festivali'nin açılış sergisi için kendisine teklif sunulması üzerine koleksiyonunu tanıtma fırsatı buldu. Sürecin nasıl geliştiğini anlatan Elbeyli, şunları söyledi: “Bu fikrin heyecanıyla daha önce de bana önerildiği gibi Guinness Rekorları'na başvurmayı düşünüyordum. Tamamen tesadüf olarak Gaziantep Büyükşehir Belediyesi Kültür Müdürlüğü'nden arandım. 2019 GastroANTEP Festivali'nin açılış sergisi için ne yapabileceğimi sordular. Ben de elimde bir koleksiyon olduğunu ama Guinness gibi bir hayalimin de bulunduğunu söyledim. Böylece süreç başladı. Sonuçta dünya kadınlar rekoru ve dünyanın en büyük organik atık sergisi olarak tescillendi."

KOLEKSİYONU BOZMAK İSTEMİYOR

Eserlerini satın almak isteyen çok sayıda kişinin bulunduğunu belirten Zeynep Elbeyli, koleksiyonun bütünlüğünü korumak istediği için parçaları satmaya sıcak bakmadığını ifade etti. Başlangıçta rekor tescilinin ardından elde edilecek geliri kız öğrencilerin eğitimi için değerlendirmeyi planladığını anlatan sanatçı, farklı projeler üzerinde de duruyor. Elbeyli, koleksiyonun geleceğine ilişkin şu değerlendirmede bulundu: “İlk başta rekor tescili olursa koleksiyonun bir katma değeri olacağını düşündüm. Böylece kızlarımızın eğitimi için de ciddi bir kaynak oluşturabilirdim. Bir sivil toplum kuruluşuyla bir etkinlik yapmayı hayal etmiştim. Ancak zamanla eserlerin kullanımına ilişkin bazı belirsizlikleri gördüm. Şimdi bu koleksiyonu bozmak istemiyorum. Ama gelen teklifler var, satın almak isteyen çok sayıda insan var. Bunlar belki kalıp olarak çalışılabilir ve daha farklı projeler geliştirilebilir. Bu henüz çok bakir, çok dokunulmamış bir alan. Covid olması ve ardından deprem yaşamamız da koleksiyonu bir süre kenarda tutmama sebep oldu"

KIZ ÖĞRENCİLERE BURS VE MENTORLUK DESTEĞİ

Sanat çalışmalarını sosyal sorumluluk projeleriyle de destekleyen Elbeyli, farklı evsel atıklardan ışıklı ve öykülü heykeller, tablolar ve kişisel aksesuarlar üretiyor. Sergilerinden elde ettiği gelirle özellikle kız öğrencilerin eğitimine katkı sağladığını belirten sanatçı, burs desteğinin yanı sıra mentorluk da yapıyor. Elbeyli, çalışmalarının sosyal sorumluluk yönünü şu sözlerle anlattı: “Her türlü evsel atığı kullanarak ışıklı, öykülü heykeller ve tablolar yapıyorum. Kişisel aksesuarlar anlamında da özgün çalışmalarım var. Sergiler açıyorum. Bir gelir havuzum var. Oradan da özellikle kızlarımıza burs olarak destek sağlıyor, o bahaneyle mentorluk yapıyorum."