Araç satışında katılım sistemi bankaları solladı

BERKAY ERDEN - Türkiye İstatistik Kurumu’nun (TÜİK) yayımladığı Motorlu Kara Taşıtları verilerine göre mayıs ayında trafiğe kaydı yapılan taşıt sayısı geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 24,1 azalarak 159 bin 623’e geriledi. Sektörde bir önceki aya göre de yüzde 12,3 düşüş yaşanırken, otomobil ve motosiklet satışlarındaki gerileme dikkat çekerken, elektrikli ve hibrit araçların payındaki artış otomotiv sektöründeki dönüşümü ortaya koydu. Sektör temsilcileri ise satışlardaki düşüşün temel nedeninin yüksek faiz oranları ve krediye erişimde yaşanan sorunlar olduğunu belirtirken; İzmir Oto Galericiler Odası Başkanı Ethem Hiçüşenmez, otomobilin artık lüks değil temel bir ihtiyaç haline geldiğini vurguladı. Vatandaşın yüksek maliyetler ve yetersiz kredi limitleri nedeniyle araç alımında ciddi zorluk yaşadığını da belirten Hiçüşenmez, yaptıkları satışların yarısını katılım sistemleri üzerinden gerçekleştirdiklerine dikkat çekti.

BANKALAR DEVRE DIŞI KALDI

Satışlardaki düşüşün temel nedenini kredi koşulları olarak yorumlayan Hiçüşenmez, araç fiyatlarına kıyasla verilen kredilerin yetersiz olduğunu söyledi. Vatandaşların katılım sistemleri gibi alternatif yollar üzerinden finansman sağlamaya çalıştığını dile getiren Hiçüşenmez, “Piyasadaki yüzde 24’lük düşüşün temel sebebi faizlerin çok yüksek olması. Faizler yüksek olduğu için bankalar artık doğru dürüst kredi vermiyor; en fazla 300 bin TL’ye kadar limit açıyorlar. Siz de takdir edersiniz ki bugün binilebilecek en makul araba bile 1 milyon 500 bin TL civarına gelmiş durumda, artık bu rakamın altında araç kalmadı. Herkesin bindiği araç en az 1 milyon TL’nin üzerinde. Bankadan 300 bin TL kredi çıksa bile makas çok açık. Üstelik bu kredinin 36 aylık geri ödemesi faizlerle birlikte neredeyse 1 milyon TL’yi buluyor. Faizler gerçekten çok yüksek. Şu an piyasayı ayakta tutan şey katılım finans şirketleri. İnanın şu an bankalar üzerinden neredeyse hiç araç satamıyoruz. Peşin ve takaslı satışları dışarıda tutarsak, vadeli satışlarımızın yüzde 50’sini katılım firmaları üzerinden gerçekleştiriyoruz. Bankalar tamamen devre dışı kalmış durumda” açıklamasında bulundu.

VATANDAŞ ARACINI SATMAYA ÇEKİNİYOR

Borç kapatmak için arabayı satma konusunda vatandaşların eskisi kadar istekli olmadığını aktaran Hiçüşenmez, arabanın artık lüks değil ihtiyaç olduğunu vurguladı. Ekonomik koşullar ve aile yapısından kaynaklı olarak vatandaşların SUV ve elektrikli araçlara ilgisi olduğunu da söyleyen Hiçüşenmez, “İkinci el piyasasına gelirsek; eskiden vatandaş sıkıştığı zaman ilk iş olarak aracını satardı. Şimdi ise evde satacak başka hiçbir şey kalmayınca arabayı en son çare olarak elden çıkarıyor. Bir de artık araba lüks değil, herkes için bir ihtiyaç. Biz Avrupa gibi değiliz; kalabalık ailelerimiz var, herkesin memleketiyle bir bağı var. Bu yüzden vatandaşlar daha çok SUV tarzı araçlara yöneliyor. Zaten orta segmentteki SUV fiyatları binek araç fiyatlarına yaklaştığı için vatandaş aynı paraya SUV almayı tercih ediyor. Tabii işin içinde biraz gösteriş merakı da var. Yakıt sarfiyatından dolayı elektrikli araçlara da tabii ki bir talep var. Ancak bazı vatandaşlar sistemin henüz tam oturmamasından veya ileride yaşanabilecek olası arızalardan çekindikleri için hâlâ mesafeli yaklaşıyor ve tercih etmiyor” ifadelerini aktardı.

FAİZ İNİNCE MALIN FİYATI ARTIYOR

Devletin enflasyon ile mücadele için faizleri yüksek tuttuğunu ancak en ufak bir kredi kolaylığı veya faiz indirimi haberinde ev ve araba fiyatlarının yükseldiğini belirten Hiçüşenmez, işin sonunda vatandaşın zararlı çıktığını söyledi. Sadece yetki belgeli firmalar özelinde bir kredi düzenlemesi yapmanın bu durumun önüne geçebildiğini söyleyen Hiçüşenmez, açıklamalarını şu şekilde bitirdi: “Biz sektörün düzelmesi için çok mücadele verdik ve her esnafımızın şu an bir yetki belgesi var. Eğer bankalar yetki belgesi olan bu resmi galerilerle özel bir anlaşma yapar ve ‘Aracı galeriden alırsan kredi oranı şu olacak’ şeklinde vatandaşa özel bir kolaylık sağlarsa piyasa kesinlikle hareketlenir. Tabii devletimiz de enflasyonu düşürmek ve fiyat artışlarının önünü kesmek için faizleri yüksek tutmakta haklı. Çünkü emlakta da gördüğümüz gibi, konut kredilerini düşürdükleri an 3 milyonluk ev ertesi gün 5 milyon oluyor. Araba piyasası da aynı; faiz indirimi söylentisi bile yettiği için fiyatlar hemen fırlıyor ve olan yine vatandaşa oluyor. Uygun krediyle alacağını zannederken daha fazlasını ödüyor. Ancak sadece yetki belgeli firmalar üzerinden yapılacak kredilendirmelere özel bir indirim sağlanırsa, fiyatlar suni şekilde artmadan sektörümüzün önü açılır.”