Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar, Cumhurbaşkanlığı Dolmabahçe Çalışma Ofisi'nde gerçekleştirilen 'Milli Enerji 2040' programının tanıtım toplantısına katıldı. Bakanlık tarafından küresel enerji piyasalarındaki değişimler ve Türkiye'nin uzun vadeli ihtiyaçları dikkate alınarak hazırlanan yeni enerji yol haritası kamuoyuyla paylaşıldı.
Programa Bakan Bayraktar'ın yanı sıra AK Parti Genel Başkanvekili Mustafa Elitaş, TBMM Sanayi, Ticaret, Enerji, Tabii Kaynaklar, Bilgi ve Teknoloji Komisyonu Başkanı Mustafa Varank, TBMM KİT Komisyonu Başkanı Mustafa Savaş, Demirören Holding Yönetim Kurulu Başkanı Yıldırım Demirören, kamu ve özel sektör temsilcileri, sivil toplum kuruluşlarının yöneticileri ile ulusal ve uluslararası medya kuruluşlarının temsilcileri katıldı.
Toplantıda konuşan Bakan Bayraktar, Türkiye'nin enerji bağımsızlığına ulaşması için uygulanacak politikaları, enerji sektöründeki dönüşüm hedeflerini ve yeni dönemde hayata geçirilmesi planlanan reformları anlattı. Bayraktar, "Türkiye Yüzyılı'nda, Cumhurbaşkanımızın ortaya koyduğu Türkiye Yüzyılı vizyonunda enerjide, Türkiye'nin enerji bağımsızlığına giden yolda bunu nasıl yapacağımızı, Türkiye'nin enerjide bugün karşı karşıya olduğu sorunlara karşı ürettiğimiz çözümleri, bu konuda kilitlerimizin yeniden yapılandırılmasıyla alakalı reform programlarımızı inşallah sizlerle bu program vesilesiyle paylaşmak istiyoruz" dedi.
'TÜRKİYE'Yİ ENERJİDE BAĞIMSIZ KILACAK POLİTİKALARI VE ADIMLARI ATACAĞIZ'
Enerji ithalatının Türkiye ekonomisi üzerindeki etkilerine dikkat çeken Bayraktar, özellikle cari açığın azaltılmasında enerji alanındaki dışa bağımlılığın düşürülmesinin önemli rol oynayacağını ifade etti.
Deniz suyu arıtma tesislerinin gelecekte ihtiyaç duyacağı elektrik miktarının da 2040 planlamasına dahil edildiğini belirten Bayraktar, küresel ısınmanın etkisiyle su kaynakları üzerindeki baskının artacağını ve bu alanda enerji ihtiyacının büyüyeceğini söyledi.
Türkiye'nin enerji ithalatı için ödediği tutarları paylaşan Bayraktar, 2022 yılında faturanın 96,5 milyar dolara ulaştığını, son 4-5 yıllık dönemde ise yıllık ortalamanın 65-70 milyar dolar seviyesinde gerçekleştiğini kaydetti.
Enerjide dışa bağımlılığın cari açık üzerindeki etkisini vurgulayan Bayraktar, arz güvenliğini korurken yerli kaynakların kullanımını artırmayı ve ithalat giderlerini azaltmayı amaçladıklarını belirterek, "Bizim enerji talep faturamızı düşürmemiz lazım. Onun için biz bir taraftan arz güvenliğimizi temin ederken Türkiye'nin dışa bağımlılığını düşürmeye ve esas itibarıyla bu programlarda göreceğimiz Türkiye'yi enerjide bağımsız kılacak politikaları ve adımları atacağız" diye konuştu.
'2040 TÜRKİYE YÜZYILI'NDA ENERJİDE BAĞIMSIZ BİR TÜRKİYE HEDEFİYLE YOLA ÇIKIYORUZ'
Türkiye'nin enerji alanındaki mevcut dışa bağımlılık oranının yüzde 67-68 düzeyinde bulunduğunu belirten Bayraktar, bu oranın 2030 yılına kadar yüzde 50'nin altına düşürülmesinin hedeflendiğini söyledi.
2022-2025 döneminde Türkiye'nin yaklaşık 33 milyar dolarlık cari açığı bulunduğunu aktaran Bayraktar, enerji ithalatının bu tablodaki etkisine değindi. Son 24 yılda enerji ve maden ithalatına yaklaşık 1,1 trilyon dolar ödendiğini ifade eden Bakan Bayraktar, 2040 hedefinin enerjide bağımsız bir Türkiye oluşturmak olduğunu dile getirdi.
ELEKTRİFİKASYON ENERJİ STRATEJİSİNİN MERKEZİNDE OLACAK
Yeni enerji programında elektrik kullanımının ekonominin bütün alanlarında yaygınlaştırılmasının temel hedeflerden biri olduğunu belirten Bayraktar, yenilenebilir enerji kaynaklarının hem arz güvenliği hem de dışa bağımlılığın azaltılması açısından önemli olduğunu söyledi.
Güneş panelleri, rüzgar türbinleri ve bunların yardımcı ekipmanlarının Türkiye'de üretilmesinin sanayi açısından da fırsatlar oluşturacağını kaydeden Bayraktar, petrol ve doğal gazın enerji sistemindeki yerini koruyacağını, özellikle doğal gazın geçiş yakıtı olarak önemini sürdüreceğini ifade etti.
Elektrikli araç üretiminde kullanılan kalıcı mıknatısların yerli imkanlarla üretilmesinin de stratejik hedefler arasında olduğunu belirten Bayraktar, Türkiye'de 15-17 milyon elektrikli araç bulunması halinde yaklaşık 37 bin 500 ton kalıcı mıknatıs ihtiyacı oluşacağını söyledi.
Maden kaynaklarının işlenmesi ve teknolojik üretim zincirinin Türkiye'de kurulmasının önemine değinen Bayraktar, programın temel yaklaşımını şu sözlerle açıkladı:
"Tek kelimeyle bu programın özünü söyleyecek olursak; artık Türkiye ekonomisini elektrikleştirecek. Enerji bağımsızlığına giderken biz Türkiye ekonomisinin her alanında daha çok elektriğin olduğu bir dünyaya doğru gideceğiz. Onun için hani bir kelimeyle bütün anlatacaklarınızı özet yaparsanız bunu söyleyebiliriz. Elektrifikasyon bu işin merkezinde olacak"
2040'TA ELEKTRİK TALEBİ 680 TERAVATSAATE ÇIKACAK
Türkiye'nin 2040 yılına yönelik enerji tüketim projeksiyonlarını da paylaşan Bayraktar, mevcut politikalarla devam edilmesi halinde toplam enerji talebinin 230 milyon ton eşdeğer petrole ulaşacağını bildirdi.
Mevcut planlamada 551 teravatsaat olarak öngörülen elektrik talebinin, ekonominin elektrifikasyonuyla birlikte 680 teravatsaate yükseltilmesinin hedeflendiğini belirten Bayraktar, buna karşılık petrol, doğal gaz ve kömür tüketiminin azaltılacağını ifade etti.
Ulaştırma sektörünün dönüşümünün bu hedefte önemli yer tuttuğunu kaydeden Bayraktar, elektrikli araç kullanımının yaygınlaşmasıyla petrol bağımlılığının düşürüleceğini söyledi.
Bugün yaklaşık yarım milyon elektrikli aracın bulunduğunu belirten Bayraktar, bu araçların elektrik tüketiminin 3,5 teravatsaat civarında olduğunu, 2040 yılında ise 90 teravatsaate ulaşmasının beklendiğini aktardı.
Veri merkezlerinin elektrik ihtiyacının da önemli ölçüde artacağını dile getiren Bayraktar, bu alanda 55 teravatsaatlik ilave talep öngördüklerini söyledi. Yeşil hidrojen üretimi ve sanayideki enerji dönüşümü için 20 teravatsaat, ısı pompaları için ise yaklaşık 8 teravatsaat elektrik ihtiyacı hesaplandığını belirtti.
'TÜRKİYE EKONOMİSİ YÜZDE 36 ELEKTRİKLEŞECEK'
Elektrik kullanımının ulaştırma, sanayi ve konut sektörlerindeki payının artırılacağını açıklayan Bayraktar, sektörlere göre hedefleri paylaştı. Ulaştırma alanında yüzde 1'in altında olan elektrifikasyon oranının yüzde 24'e çıkarılması planlanırken, sanayide yüzde 28 olan oranın yüzde 33'e, konutlarda ise yüzde 22'den yüzde 30'a yükseltilmesi hedefleniyor.
Bu dönüşümle Türkiye ekonomisinin genelinde elektrifikasyon oranının yüzde 36'ya ulaşmasının amaçlandığını belirten Bayraktar, önümüzdeki hafta COP31 kapsamında uluslararası kamuoyuna 2035 yılı için yüzde 35'lik elektrikleşme hedefinin sunulacağını söyledi.
ENERJİ VERİMLİLİĞİNE 15 MİLYAR DOLARLIK YILLIK YATIRIM
Enerji verimliliğinin yeni stratejinin önemli başlıklarından biri olduğunu belirten Bayraktar, daha az enerji kullanarak daha fazla üretim yapabilen bir ekonomik yapının hedeflendiğini ifade etti. 2025-2040 döneminde enerji yoğunluğunun yüzde 40 azaltılmasının planlandığını belirten Bayraktar, elektrikleşme ve enerji verimliliği yatırımları için yıllık yaklaşık 15 milyar dolarlık kaynağa ihtiyaç duyulduğunu bildirdi.
Bu çalışmalar sonucunda toplamda 240 milyar dolarlık tasarruf elde edilmesinin öngörüldüğünü kaydeden Bayraktar, Türkiye'nin enerji kurulu gücünde de önemli bir artış hedeflendiğini söyledi. 2025 itibarıyla 123 bin megavat seviyesinde bulunan kurulu gücün 2040 yılında 281 bin megavata çıkarılmasının planlandığını belirten Bayraktar, bu kapsamda yaklaşık 190 milyar dolarlık yatırım yapılacağını açıkladı.
Söz konusu yatırımın yaklaşık yüzde 95'inin yenilenebilir başta olmak üzere sıfır veya düşük emisyonlu enerji kaynaklarına yönlendirilmesinin hedeflendiğini ifade etti. Mevcut doğal gaz ve yerli kömür santrallerinin de enerji arz güvenliği bakımından sistemde tutulacağını belirten Bayraktar, "Bizim kaybedecek 1 megawattımız dahi yok" dedi.
2040'TA RÜZGAR VE GÜNEŞ KURULU GÜCÜ 175 BİN MEGAVATA ULAŞACAK
Yenilenebilir enerji yatırımlarının hızlandırılacağını belirten Bayraktar, 2040 yılına kadar Türkiye'nin rüzgar ve güneş enerjisi kurulu gücünün 175 bin megavata çıkarılmasının hedeflendiğini açıkladı. Bu hedef doğrultusunda yaklaşık 100 milyar dolarlık yatırım yapılmasının öngörüldüğünü kaydeden Bayraktar, deniz üstü rüzgar enerjisi projelerinin de devreye alınacağını bildirdi.
Offshore rüzgar enerjisinde 2040 yılına kadar 6 bin megavatlık kapasite hedeflediklerini belirten Bayraktar, bu ay içerisinde şartnamelerin açıklanacağını, ilk YEKA deniz üstü rüzgar yarışmasının ise gelecek yıl nisan ayında gerçekleştirilmesinin planlandığını söyledi. Mevcut rüzgar santrallerinin yenilenmesi, kapasite artışları ve hibrit üretim modellerinin de yenilenebilir enerji hedeflerine katkı sağlayacağını ifade eden Bayraktar, yerli kömür santrallerinin karbonsuzlaşma sürecine yönelik çalışmaların da gündemde olduğunu kaydetti.
KÜÇÜK ÖLÇEKLİ ENERJİ ÜRETİMİ YAYGINLAŞTIRILACAK
Enerjinin üretildiği yerde tüketilmesine dayalı dağıtık üretim modelinin öneminin arttığını belirten Bayraktar, özellikle konutlarda, iş yerlerinde ve sanayi tesislerinde küçük ölçekli enerji santrallerinin kurulmasını teşvik edeceklerini söyledi.
Bir megavatın altındaki tesislerin yaygınlaştırılmasının hedeflendiğini ifade eden Bayraktar, bu modelin uygulanabilmesi için elektrik iletim ve dağıtım altyapısının güçlendirilmesi gerektiğini vurguladı. İletim şebekesine yönelik 36 milyar dolarlık yatırım planlandığını açıklayan Bayraktar, yüksek gerilim hatlarının uzunluğunun 77 bin kilometreden 112 bin kilometreye çıkarılacağını bildirdi. Trafo kapasitelerinin ise 200 bin megavattan 316 bin megavata yükseltilmesinin hedeflendiğini belirtti.
TÜRKİYE'NİN ELEKTRİK DAĞITIM ŞEBEKESİ GENİŞLETİLECEK
Türkiye'nin Avrupa'nın en büyük ikinci elektrik dağıtım şebekesine sahip olduğunu belirten Bayraktar, mevcut dağıtım altyapısının 1 milyon kilometreden 1,6 milyon kilometreye ulaştığını söyledi. Uluslararası elektrik bağlantı kapasitesinin de artırılacağını kaydeden Bayraktar, mevcut 5,4 gigavatlık kapasitenin 15 gigavata çıkarılmasının hedeflendiğini ifade etti.
Suriye ve Irak ile elektrik bağlantılarının geliştirildiğini, Gürcistan, Azerbaycan, Bulgaristan ve diğer bölge ülkeleriyle yeşil enerji koridoru projelerinin sürdüğünü aktaran Bayraktar, Avrupa ile elektrik ticaretinin de genişletileceğini belirtti. Türkiye'nin Suriye ve Irak'a elektrik ihraç ettiğini hatırlatan Bayraktar, geçmişte ağırlıklı olarak elektrik ithal edilen Gürcistan'a bu ay yaklaşık 425 megavat elektrik ihracatı yapıldığını bildirdi.
Nükleer ve yenilenebilir enerji yatırımlarının yanı sıra 6 gigavatlık pompalı depolamalı hidroelektrik santral kapasitesine ihtiyaç duyulduğunu belirten Bayraktar, özel sektörün mevcut santrallerinin de bu sisteme dahil edilmesi için yasal düzenleme hazırlığında olduklarını söyledi.
'TÜRKİYE 20 MİLYONLUK ELEKTRİKLİ VE HİBRİT BİR FİLOYA SAHİP OLACAK'
Ulaştırma sektöründeki dönüşümün enerji bağımsızlığı açısından belirleyici olacağını ifade eden Bayraktar, 2040 yılına yönelik araç projeksiyonlarını da açıkladı. Bu tarihte Türkiye'de her bin kişiden 147'sinin elektrikli araç sahibi olmasının öngörüldüğünü belirten Bayraktar, toplam araç stokunun yaklaşık 41 milyona ulaşacağını söyledi.
Bu araçların yaklaşık 20 milyonunun elektrikli veya hibrit olması bekleniyor. Söz konusu filonun 14-15 milyonunu binek araçların, 2-2,5 milyonunu lojistik ve taşımacılıkta kullanılan araçların, yaklaşık 3 milyonunu ise mini araçların oluşturacağı tahmin ediliyor.
Elektrikli araçların yaygınlaşmasıyla şarj altyapısının da büyütülmesi gerektiğine dikkat çeken Bayraktar, 2040 yılına kadar yaklaşık 1,5 milyon şarj ünitesine ihtiyaç duyulacağını bildirdi. Bu istasyonların yaklaşık 1 milyonunun ev ve iş yerlerinde, 500 bininin ise ticari kullanım alanlarında kurulmasının planlandığını ifade etti. Bayraktar, elektrikli araçların yalnızca ulaşım sektörünü dönüştürmeyeceğini, aynı zamanda enerji depolama sistemlerinin bir parçası olarak da değerlendirilebileceğini belirterek, Türkiye'nin 2040 enerji vizyonunda elektrifikasyonun merkezi bir konumda bulunacağını kaydetti.
Kaynak: DHA
