Ticaret Bakanı Ömer Bolat, Antalya’da düzenlenen Birleşmiş Milletler (BM) İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi 31’inci Taraflar Konferansı (COP31) kapsamında gerçekleştirilen “Finans ve Ticaret Günü” açılış programında konuştu. İklim hedeflerinin somut eylemlere ve ölçülebilir sonuçlara dönüştürülmesi gerektiğini vurgulayan Bolat, iklim politikaları, uluslararası ticaret ve endüstriyel kalkınmanın birbirini destekleyen alanlar olarak ele alınması gerektiğini söyledi.
Küresel ticaretin karşılaştığı zorluklara rağmen dayanıklılığını koruduğunu belirten Bolat, Dünya Ticaret Örgütü verilerine göre mal ve hizmetlerde küresel ticaretin 2025 yılında yaklaşık 35 trilyon dolara ulaştığını aktardı.
YEŞİL TİCARETİN KÜRESEL HACMİ BÜYÜYOR
Yeşil ticaretin de küresel ölçekte büyüdüğüne dikkat çeken Bolat, çevresel ürünlerin ihracatının 2024 yılında yaklaşık 2 trilyon dolara ulaştığını ve bu tutarın küresel üretim ihracatının yüzde 14’ünü oluşturduğunu ifade etti.
Uluslararası Enerji Ajansı'nın (IEA) temiz enerji teknolojileri pazarına ilişkin tahminlerini de paylaşan Bolat, bu alandaki küresel pazarın son 10 yılda yıllık ortalama yaklaşık yüzde 20 büyümenin ardından 2025 yılında 1,2 trilyon dolara yaklaştığını kaydetti.
Bu verilerin yeşil dönüşümün ekonomik boyutunu ortaya koyduğunu belirten Bolat, sürdürülebilir ürün ve teknolojilere erişimin kolaylaştırılması gerektiğini söyledi. Ticaretin, yeni yeşil değer zincirlerinin oluşmasına ve farklı ekonomilerin bu süreçten faydalanmasına katkı sağlaması gerektiğini dile getirdi.
TÜRKİYE'NİN YEŞİL MUTABAKAT EYLEM PLANI GÜNCELLENDİ
Türkiye’nin yeşil dönüşümü uzun süredir ticaret politikasının temel öncelikleri arasında tuttuğunu belirten Bolat, Avrupa Birliği (AB) ile güçlü ekonomik ilişkilerin bu sürecin şekillenmesinde etkili olduğunu ifade etti.
Avrupa Yeşil Mutabakatı'nın üretim, yatırım ve pazara erişim üzerindeki etkilerinin erken dönemde değerlendirildiğini aktaran Bolat, Ticaret Bakanlığı koordinasyonunda 2021 yılında Yeşil Mutabakat Eylem Planı'nın kabul edildiğini hatırlattı. Planla ilgili bakanlıklar, kamu kurumları ve özel sektörün ekonominin dönüşümüne yönelik ortak bir yaklaşım etrafında buluşturulduğunu söyledi.
Türkiye'nin 2021 yılında Paris Anlaşması'nı onayladığını ve 2053 net sıfır emisyon hedefini açıkladığını belirten Bolat, Temmuz 2025'te kabul edilen İklim Kanunu'nun da ulusal karbon fiyatlandırması ve Emisyon Ticaret Sistemi için yasal temel oluşturduğunu kaydetti.
Endüstriyel karbonsuzlaştırma, döngüsel ekonomi, sürdürülebilir finans ve temiz enerji alanlarında stratejiler geliştirildiğini aktaran Bolat, 2026-2030 Yeşil Mutabakat Eylem Planı'nın da güncellendiğini ifade etti. Yeni dönemde plana dijitalleşme, adil geçiş ve eğitim başlıklarının eklendiğini belirten Bolat, şöyle konuştu:
“Hedefimiz daha yenilikçi, kaynak verimli ve katma değeri yüksek bir ekonomi. Öne çıkan bir ders şudur ki; kamu politikası yönü belirler, şirketler hedefleri gerçek dünyadaki sonuçlara dönüştürür. Bu nedenle ihracatçılarımız ve iş derneklerimizle yakın çalışıyoruz.”
TEMİZ ENERJİ YATIRIMLARINDA KÜRESEL İŞ BİRLİĞİ ÇAĞRISI
Temiz enerji yatırımlarındaki büyümeye de değinen Bolat, Uluslararası Enerji Ajansı'nın 2026 yılında temiz enerjiye yaklaşık 2,2 trilyon dolar yatırım yapılmasını öngördüğünü söyledi. Bu tutarın fosil yakıtlara yönelik yatırımların neredeyse iki katına karşılık geldiğini belirtti.
Bununla birlikte sermaye ve teknolojiye erişimin ülkeler arasında eşit olmadığını vurgulayan Bolat, yeşil dönüşümün küresel ölçekte gerçekleşebilmesi için yatırımların gelişmekte olan ekonomilere, küçük üreticilere ve desteğe ihtiyaç duyan topluluklara da ulaşması gerektiğini ifade etti.
Finans ve Ticaret Günü programında dört temel konunun ele alınacağını belirten Bolat, düşük karbonlu ve dayanıklı değer zincirlerinin kurulması, KOBİ'lerin iklime hazır ticarete katılması, finansman ve yatırımların ihtiyaç duyan işletmelere ulaştırılması ile uluslararası iş birliğinin güçlendirilmesinin gündemde olduğunu kaydetti.
“TİCARET, İKLİM EYLEMİNİN ÖNÜNDE ENGEL OLMAMALI”
Bolat, açılış programının ardından “İklim, Ticaret ve Rekabetçilik: Düzenlemeden Uygulama İçin Koordinasyona” başlıklı etkinliğe katıldı. Türkiye'nin COP31 Dönem Başkanlığı kapsamında konferansı iklim taahhütlerini somut eylemlere, yatırımlara ve ölçülebilir sonuçlara dönüştüren bir “Uygulama COP'u” olarak gerçekleştirmeyi hedeflediğini belirtti.
İklim politikalarının uluslararası ticaret kurallarını giderek daha fazla etkilediğini ifade eden Bolat, ticaretin de yeşil dönüşümü hızlandırabilecek araçlardan biri olduğunu söyledi. Ticaretin temiz teknolojilere, temel hammaddelere ve sürdürülebilir ürünlere erişimi kolaylaştırdığını belirten Bolat, üreticiler, yatırımcılar ve pazarlar arasında bağlantı kurarak düşük karbonlu değer zincirlerinin geliştirilmesine katkı sağladığını dile getirdi.
Bolat, “Yaklaşımımız açıktır: Ticaret, iklim eyleminin önünde ek bir engel değil, onu kolaylaştıran bir unsur olmalıdır” ifadelerini kullandı.
KARBON FİYATLANDIRMA ARAÇLARININ SAYISI 87'YE ULAŞTI
İklimle bağlantılı ticaret önlemlerinde uluslararası koordinasyonun ve sistemlerin birbiriyle uyumlu çalışmasının önemine dikkat çeken Bolat, dünya genelinde karbon fiyatlandırma mekanizmaları, emisyon ticaret sistemleri, sınırda karbon düzenlemeleri ve sürdürülebilirlik standartlarının yaygınlaştığını söyledi.
Dünya Bankası verilerine göre dünya genelinde 40 emisyon ticaret sistemi ve 47 karbon vergisi olmak üzere toplam 87 karbon fiyatlandırma aracının yürürlükte olduğunu aktaran Bolat, küresel sera gazı emisyonlarının yaklaşık yüzde 30'unun doğrudan karbon fiyatlandırması kapsamında bulunduğunu belirtti.
Söz konusu mekanizmaların yalnızca 2025 yılında 107 milyar doların üzerinde kamu geliri oluşturduğunu kaydeden Bolat, bu verilerin iklim düzenlemelerinin küresel ekonomide giderek daha belirleyici hale geldiğini gösterdiğini ifade etti.
Sınırda karbon düzenleme mekanizmalarının yaygınlaşmasıyla ülkelerin kendi iklim politikalarının etkilerinin ulusal sınırların ötesine taşındığını belirten Bolat, bu nedenle uluslararası koordinasyon ve iş birliğinin güçlendirilmesi gerektiğini vurguladı.
Kaynak: DHA
