Merve Ağrıç - İzmir’de HABAŞ Demir Çelik tesislerinde 18 işçinin yaşamını yitirdiği patlamaya ilişkin tepkiler sürerken, CHP İzmir İl Başkanlığı’nda düzenlenen basın açıklamasında iş güvenliği denetimleri, geçmiş kazalar ve fabrika yönetiminin tutumu gündeme taşındı. CHP İzmir İl Başkanı Utku Gümrükçü, patlamanın yaşandığı bölgenin daha önce denetim raporlarında kırmızı alan olarak işaretlendiğini ancak gerekli önlemlerin alınmadığını öne sürerken, işçilerin fabrikaya telefonla girişinin yasaklanmasına da tepki gösterdi. Telefon yasağının görüntü alınmasını engellemeye yönelik olduğunu savunan Gümrükçü, “Burada deliller fabrika yönetimi tarafından karartılmaya çalışılmaktadır” dedi. İş güvenliği süreçlerinin yetersiz kaldığını, denetim raporlarının yaptırım gücü bulunmadığını ve denetimlerin devlet eliyle yürütülmesi gerektiğini vurgulayan Gümrükçü, yaşananları “seri cinayet” ve “toplu katliam” olarak nitelendirdi. İş cinayetlerinin ardından bağış kampanyaları düzenlenmesinin yeterli olmadığını belirten Gümrükçü, insan hayatının korunması ve çalışma koşullarının değiştirilmesi çağrısında bulundu. CHP İzmir İl Sekreteri Gökçe Döşemeciler ise iş cinayetlerinin yanı sıra çocuk işçiliğine dikkat çekerek, çocukların çalışmak zorunda bırakılmadığı, eğitim ve gelecekle büyüyen bir Türkiye istediklerini ifade etti.
GÜMRÜKÇÜ: İŞ GÜVENLİĞİ SÜREÇLERİ YETERSİZ
Denetimlerin devlet tarafından yapılması gerektiğini vurgulayan Gümrükçü, “İnsanlığın başladığı günden itibaren emek veriyoruz, bazı şeyleri üretiyoruz ve tarihin belirli bir döneminden verdiğimiz emeğin karşılığında maaş adı altında bir ücret almaya başlıyoruz; kapitalizm de beraberinde başlıyor.
Geldiğimiz nokta, Türkiye için kapitalizmin ilk dönemlerine dönüş temellerini taşıyor maalesef. İnsanın değer görmediği, işçinin haklarını alamadığı, sendikal örgütlenmenin bilinçli bir şekilde engellendiği, iş kazaları, iş yerindeki güvenliği ve denetiminin sürdürülebilir olmadığı, ihmalin artık cinayet, hatta bu fabrika örneğinde seri cinayet, toplu katliam noktasına gelebildiğini görüyoruz. Geçmişte Türkiye'de çok kaza yaşandı, çok ölüm oldu; Soma'da oldu, Zonguldak'ta oldu, madenciler oldu. Arkasından eylemler oldu, etkinlikler oldu, faaliyetler oldu fakat maalesef 2002 yılından bugüne kadar Türkiye Cumhuriyetini yöneten Adalet ve Kalkınma Partisi bu hataların hiçbirinden ders almadı. Yani 24, 25, 26 yıldır bu iktidarla yaşıyor Türkiye. Geçmişte eksiklikleri varsa iş hayatının, çalışma hayatının güvenlik anlamında, tedbir anlamında bu dönemde bu çeyrek asırda tamamlanması gerekiyordu fakat geldiğimiz noktada belki başlangıçtakinin daha gerisine geldi diyebiliriz Türkiye. Hem kadınlar, hem çocuklar, hem gençler, hem yaşlılar için çalışmak artık tehlikeli oluyor diyebiliriz. İş kolundaki tehlike artık yaşam tehlikesini arttırmış durumda. Şimdi burada iş güvenliği süreçleri yetersiz. Bu fabrika özelinde gördüğümüz gibi denetim raporlarının gereği maalesef yapılmamakta, denetim raporlarının bir yaptırımı olmamakta. İş sağlığı ve güvenliği firmaları, bunlar biliyorsunuz özel firmalar. Aslında denetim birebir devlet eliyle yapılması gereken bir sorun” dedi.
“KIRMIZI ALAN OLARAK İŞARETLENMİŞTİ”
Patlamanın olduğu alanın daha önce kırmızı alan olarak işaretlendiğinin altını çizen Gümrükçü, “Denetimi yaptırdığınız firma, sizi denetlediğiniz firmaya siz bu sistemde para ödüyorsunuz. Dolayısıyla para ödediğiniz firmanın sizi yeteri kadar, teknik olarak, kanuni olarak, sağlık olarak, iş güvenliği olarak denetlemesi pek mümkün olmuyor. Peki, tam denetlediğini farzedelim. Rapor veriyor, ne oluyor? Herhangi bir yaptırım yok. Alıyorsunuz, tozlu raflarda o raporlar yerini alıyor ve bu HABAŞ örneğinde olduğu gibi gereği yapılmayan raporlar cinayetlerle, iş kazalarıyla sonuçlanabiliyor. 2025 yılında bu fabrikayı denetleyen bir arkadaşımız bize ulaştı, adı bizde saklı. Diyor ki; ‘Biz raporu verdik, tam 1 yıl önce bu olayın, bu iş kazasının olduğu yer bizim raporumuzda kırmızı olarak işaretlenmişti’ Yani 2025'te denetlenmiş, 24'te denetlenmiş, 23'te denetlenmiş, geçmişte sorunlu bir yer olduğu belli olan bu bölgede maalesef önlem alınmadı. Bizim yaptığımız görüşmelerde, katıldığımız cenazelerde, ziyaret ettiğimiz mağdurların evlerinde, ailelerle yaptığımız konuşmalarla, işçi arkadaşlarınızla yaptığımız özel görüşmelerde, bir tedbir alınmadığını, defalarca ve çeşitli zamanlarda, çeşitli yerlerde sadece burası için değil, fabrikanın genelinde işçilerin uyarı yaptığını fakat fabrika yönetiminin bunu ciddiye almadığını söylediler. Bugün geldiğimiz noktada Cumhuriyet Halk Partisi bir meclis önergesi verdi, bu konunun araştırılması için reddedildi. TMMOB heyeti fabrikaya girmeye çalıştı, inceleme yapmak için kabul edilmedi. Bugün işçiler, dün akşam belli oldu, biz de zaten basın toplantısını o yüzden yaptık.” ifadelerini kullandı.
“TELEFON SOKMAYARAK DELİLLER KARARTILMAYA ÇALIŞILIYOR”
Bu sabah saatlerinde HABAŞ’ta çalışan işçilerin telefonla içeri girmesinin yasaklanmasına sert tepki gösteren Gümrükçü, “Bugün işçilerin fabrikaya telefonla girmesi yasaklandı. Konuşmak için değil, görüntü almasının engellenmesi için. Yani şunu net bir şekilde söyleyebiliriz: Burada deliller fabrika yönetimi tarafından karartılmaya çalışılmaktadır. Bir olay yeri düşünün, bir suç mahali düşünün. Çok bizi izlemişsinizdir, çok film izlemişsinizdir, oraya giriş yapılmaz. Orada inceleme yapıldıktan sonra, karara bağlandıktan sonra, raporlaştırıldıktan sonra oraya giriş yapılır. Bu örnekte, işçiler ölen arkadaşlarının cenazesine katılamadılar. Yaşlarını tutamadılar. Sadece iki tane kuru çiçek yolladı fabrika yönetimi, ya da işte Adalet ve Kalkınmalılar bağış kampanyası düzenleyip insanların acılarını dindirmeye çalışıyorlar. Parayla saadet olmaz denir Türkiye'de, parayla giden canları yerine koyamazsınız. İnsan hayatının değerli olduğu bir düzen kurmamız lazım bizim Türkiye'de. Ne diyordu Şeyh Edebali? ‘I nsanı yaşat ki devlet yaşasın’ Bugün devlet, insanı yaşatamayacak, hayata cana sahip çıkamayacak noktaya geldi. Bu Türkiye için bir acil durum alarmıdır. Bu kadar iş kazası, bu kadar cinayet, bu kadar kadın cinayeti, çocuklar hayatlar kararıyor bu ülkede. Buna engel olunması lazım. Buna hep beraber vatandaş olarak bizlerin de sesimizi çıkartıp konuyu sahiplenmemiz lazım. Siyaset üreten herkesten, devleti yöneten yerel yönetimi yöneteni, sendikayı yöneteni, partiyi yöneteni, herkesten insan hayatına değer vermelerini talep etmemiz lazım, çünkü biz insanız” diye aktardı.
“BAĞIŞ TOPLAMAKLA MI YETİNECEKSİNİZ?”
Düzenlenen bağış kampanyasına yönelik açıklamalarda bulunan Gümrükçü, “Kayıp günü olarak tahmin ediliyor. 2024 yılında 109 kaza olmuş, yani 109 olay olmuş, bu olayın sonunda işe gelememiş işçi rapor almış, eve gitmiş, hastaneye gitmek zorunda kalmış. 2025'te bu 109 rakamı 146'ya çıktı.
Geliyor yani. Rakamlar bunu size söylüyor. Dikkat edilmediği ortada. 8 Mayıs 2019'da kota devrilmiş, sıvı çelik ortaya saçılmış, 11 yaralı, bunun 4'ü ağır. 14 Ağustos 2020'de bir arkadaşımız çelik blokları taşırken kaza geçirmiş, bir kişi vefat etmiş. 8 Ekim 2020'de saç değişimi sırasında birisi yüksekten düşmüş ve vefat etmiş. 6 Kasım 2020'de bir işçi denize düşmüş ve vefat etmiş. Ağustos 2022'de bir işçi vinçten düşmüş ve vefat etmiş. 11 Ocak 2024'te bir işçinin üzerine metal bobin düşmüş ve vefat etmiş. 7 Mayıs 2025'te Çelikhane'de patlama olmuş, 7 kişi yaralanmış. 21 Ekim 2026'da bir işçi yüksekten düşmüş, vefat etmiş. 5 Kasım 2026'da iş makinesi lastiğine hava basılırken patlama olmuş, 1 ölü, 1 yaralı var. Ve geçtiğimiz gün, pazartesi günü 17-18 arkadaşımız hayatını kaybetti ve onun üzerinde yaralı var. Şimdi bu bir seri cinayettir. Bu, pazartesi günü yaşanılan bir toplu katliamdır. Bakın, buna çok büyük ses çıkarması lazım İzmir'in. Yani siyasetin, sendikanın, sivil toplumun, sadece Aliağa'nın değil, sadece İzmirli'nin değil, sadece solcuların, sağcıların değil, herkesin, bu ülkede yaşayan herkesin ses çıkarması lazım.
Bu ölümler devam edecek mi? Sadece bu fabrika özelinde değil; Aliağa'da binlerce işçi çalışıyor, Bergama'da, Tire'de, Çiğli'de, Kemalpaşa'da binlerce işçi çalışıyor. Bu işçilerin can güvenliği bizim sorumluluğumuz değil mi? Devleti yönetenlerin sorumluluğu değil mi? Kimsenin vicdanı sızlamayacak mı? Hiç kimse bu konuların çözülmesi için gereken şeyleri yapmayacak mı? Sadece bağış toplamakla mı yetineceksiniz? Sadece kaybedilen ailelerin çocuklarına harçlık vermekle mi yetineceksiniz? Bu mu sizin adaletiniz? Bu düzenin acil bir şekilde değişmesi, halk tarafından değiştirilmesi lazım” ifadelerini kullandı.
“BAYRAKLARI YARIYA İNDİRELİM DEMEDİLER BİLE”
Sözlerinin devamında ise Gümrükçü şu ifadelere yer verdi: “Polonya'da 6 işçi vefat ettiğinde 2 gün milli yas ilan edildi. İzmir'de 17-18 kişi hayatını kaybetti, iş yerini ve üretimi durdurmadılar. Kaymakam, vali, hükümet ‘Bayrakları yarıya indirelim’ demedi bile.
Bakın, duyarsızlaşıyoruz biz hayata karşı, insana karşı, cana karşı. Bu çok büyük bir tehlike bu ülke için. Çünkü bu ülkedeki insanlar vicdanlı insanlar. Türkiye vicdanını kaybetmekle karşı karşıya. 18 can, 18 hayat aileleriyle... Katılmışsınızdır cenazelerine, eşlerinin, çocuklarının feryatlarını duymadınız mı ya? Buna nasıl kulağını tıkar bu ülkeyi yönetenler? Acil bir şekilde vicdana davet ediyorum. Türkiye'nin vicdanlı insanlar tarafından yönetilmesi gerekir diyorum. Hep birlikte bu konuda İzmir halkını sesini yükseltmeye davet ediyoruz. Biz Cumhuriyet Halk Partisi olarak Aliağa'da ve Türkiye'nin neresi olursa olsun ezilen, sömürülen, hak kaybına uğrayan herkesin yanındayız. İl örgütümüz, başta HABAŞ işçileri olmak üzere İzmir'deki bütün işçilerin, bütün emekçilerin, bütün çiftçilerin, bütün üreticilerin, bütün insanların yaşam hakkını, çalışma hakkını, hakkını ve hukukunu korumak için sokakta, alanlarda, binalarda, fabrikalarda olacak, oluyoruz, olmaya da devam edeceğiz.”
DÖŞEMECİLER: ÇOCUKLARIN ÇALIŞMAK ZORUNDA KALDIĞI ÜLKE İSTEYORUZ
“Savaşta olduğu gibi emekçilerimiz değil, çocuklarımız da yoksulluğun ve yetersiz denetim politikalarının sonucunda hayatını kaybetmektedir” diyen CHP İzmir İl Sekreteri Gökçe Döşemeciler İse şu sözler yer verdi: “İş Sağlığı ve İş Güvenliği Meclisi'nin kamuoyuyla paylaştığı verilere göre, 2026 yılının ilk 9 ayında 1.736 emekçi iş cinayetinde hayatını kaybetmiştir. Bunlardan günde yaklaşık 6 tane emekçinin hayatını kaybettiği bir tablodan bahsediyoruz. Daha acısı, bunlardan yüz tanesi çocuk işçiden oluşmaktadır. Soruyoruz: Çocuklarımızın yeri okul sıraları mı, fabrikalar mı, atölyeler midir? Bu veriler, çocuk işçi ile mücadelede uygulanan politikaların ve denetim mekanizmalarının eksikliğini etkili bir şekilde ortaya koymaktadır. Üstelik, kayıt dışı çocuk işçiliğinin gerçek boyutları ve kayıtlara yansımamış çocuk vakaları da, çocuk vefat vakaları da şeffaf bir biçimde araştırılmalıdır. TÜİK verilerine göre, yılda 720 bin çocuğun ekonomik bir faaliyette çalıştığı tespit edilmiştir. Bunun yaklaşık yüzde 23'ü çocuk işçi, sanayide çalışmaktadır. Siyasi iktidara açıkça sesleniyoruz: Çocukları eğitimden koparan, yoksullukla mücadele etmek, güvenli çalışma koşullarını sağlamak ve etkili denetim politikalarını gerçekleştirmek sizin sorumluluğunuzdadır. Her iş cinayetinin ardından başsağlığı dilemek, cenazelere katılmak yeterli değildir. Denetimlerin etkin bir şekilde aktif edilmesi gerekmektedir ve bununla ilgili politikalar geliştirilmeli, kamuoyuna sunulmalıdır. TÜİK verilerine göre, ekim ayında en az 193 işçi hayatını kaybetmiştir. Bunlardan sadece dokuzu çocuktur. Bir anne olarak soruyorum: Hangi anne çocuğunu sabahın ayazında okula değil, fabrikaya ya da atölyeye göndermek zorunda kalmak ister? Biz, geçinebilmek için çocuklarını çalışmaya göndermek zorunda bırakılan annelerin olduğu bir Türkiye istemiyoruz. Çocukların emeğiyle değil, çocukların geleceğiyle büyüyen bir Türkiye istiyoruz ve bunun için gerekli siyasi mücadeleyi de vereceğiz.”
Kaynak: HABER MERKEZİ
