Küresel iklim değişikliğinin etkisiyle yangın, sel, hortum, çığ ve deprem gibi afetlerin artması, afet anında kurumlar arasındaki iletişim ve koordinasyonun daha etkin hale getirilmesini gündeme taşıdı. İzmir Ekonomi Üniversitesi’nden (İEÜ) 4 akademisyen de bu ihtiyaçtan hareketle TÜBİTAK desteğiyle kapsamlı bir araştırma gerçekleştirdi. İEÜ Halkla İlişkiler ve Reklamcılık Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Ebru Uzunoğlu yürütücülüğündeki projede; İEÜ Halkla İlişkiler ve Reklamcılık Bölüm Başkanı Prof. Dr. Selin Türkel, İletişim Fakültesi Dekan Yardımcısı Dr. Öğretim Üyesi Pınar Umul Ünsal ve Yazılım Mühendisliği Bölüm Başkanı Prof. Dr. Senem Kumova Metin görev aldı. Yaklaşık iki yılda tamamlanan TÜBİTAK001 projesinde, afet iletişiminin daha hızlı ve sürdürülebilir hale getirilmesi için uygulanabilecek yöntemler araştırıldı. Çalışmada, GSM şebekesinin devre dışı kaldığı afetlerde kullanılabilecek yedek haberleşme sistemleri ile kurumların afet anını önceden deneyimleyebileceği VR/AR tabanlı ortak tatbikat ortamlarının oluşturulması önerildi.
7 İLDE02 KİŞİYLE YÜZ YÜZE GÖRÜŞÜLDÜ
Araştırma kapsamında daha önce afet yaşamış Adıyaman, Antalya, İstanbul, İzmir, Kastamonu, Muğla ve Van’da görev yapan kurum temsilcileriyle toplam02 yüz yüze görüşme gerçekleştirildi. Katılımcılara, gerçek afet ortamlarının güvenli biçimde yeniden canlandırıldığı sanal gerçeklik (VR) simülasyonları da deneyimletildi. Böylece afet anında kurumların karşılaşabileceği iletişim ve koordinasyon sorunları farklı senaryolar üzerinden değerlendirildi. Projenin bir diğer ayağında ise deprem, yangın, sel, heyelan, çığ ve fırtına/hortum afetleriyle ilgili yayımlanan 530 bini aşkın haber metni makine öğrenmesi teknikleri kullanılarak analiz edildi. Bu medya analizi, İngiltere’nin Birmingham kentinde düzenlenen CMC2025 Uluslararası Konferansı’nda ‘Best Working Paper Award’ (En İyi Çalışma Tebliği) ödülüne layık görüldü.
“DAHA İYİ NASIL OLUR?” DÜŞÜNCESİYLE HAREKET ETTİLER
İEÜ Halkla İlişkiler ve Reklamcılık Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Ebru Uzunoğlu, AFAD başta olmak üzere afet öncesi ve sonrasında koordinasyon içinde çalışan kurumların yöneticileriyle görüştüklerini belirterek şöyle konuştu: “Coğrafyamız gereği ülkemizde farklı afet türleriyle sık sık mücadele etmek zorunda kalıyoruz. Buna rağmen Türkiye, afetle mücadele alanında başarılı bir ülke. Bizim amacımız, afetle ilgili mevcut çalışmaların daha hızlı ve sürdürülebilir olmasına katkı sağlamak, hangi uygulamaların daha başarılı olacağını değerlendirmekti. Bu anlayışla çalışmamızı şekillendirdik. Araştırmamız, afet iletişiminde en merkezi paydaşın AFAD olduğunu ortaya koydu. Bununla birlikte merkezi yönetim, yerel yönetimler ve sivil toplum kuruluşlarının etkili iletişim kavramını farklı şekillerde tanımladıklarını ve buna göre hareket ettiklerini gördük. Bu farklı bakış açılarının bir araya gelmesiyle daha güçlü ve bütüncül bir iletişim kapasitesi oluştuğunu tespit ettik. Dolayısıyla afet iletişiminde çok boyutlu bir yaklaşımın benimsenmesi gerektiği sonucuna ulaştık”
PROJE SONUÇLARI AFAD’LA PAYLAŞILACAK
İzmir Valisi Süleyman Elban’ın projenin başarıyla tamamlanmasında önemli katkıları olduğunu belirten Prof. Dr. Ebru Uzunoğlu, çalışmanın sonuçlarının AFAD Genel Merkezi ile de paylaşılacağını söyledi. Prof. Dr. Uzunoğlu, “Sayın Valimize, projenin ilk gününden son gününe kadar verdiği destekten dolayı teşekkür ediyoruz. Onun katkılarıyla çalışmamızı daha ileri aşamalara taşımayı hedefliyoruz. Ayrıca yakın bir zamanda Ankara’ya giderek AFAD Genel Merkezi’ni ziyaret etmeyi ve projemizin sonuçlarını onlarla paylaşmayı planlıyoruz. Bundan sonraki hedefimiz ise geliştirdiğimiz disiplinlerarası yaklaşımı sağlık krizleri, pandemiler ve acil müdahale gerektiren diğer olaylara da uyarlanabilecek bir yapıya kavuşturmak. Bunu başaracağımıza inanıyoruz” dedi.
GSM KESİLİRSE YEDEK HABERLEŞME SİSTEMİ DEVREYE GİRECEK
İEÜ Halkla İlişkiler ve Reklamcılık Bölüm Başkanı Prof. Dr. Selin Türkel, projeden elde edilen sonuçların afet yönetiminde önemli iyileştirmeler sağlayabileceğini belirtti. Prof. Dr. Türkel, “Projemizin, gelecekte yaşanabilecek afetlere hazırlıklı olmamız ve dirençliliğimizi artırmamız açısından önemli katkılar sağlayacağına inanıyoruz. Kurumlar arası düzenli temasın kurumsallaşması, yani afet anını beklemeden, afet öncesi hazırlık aşamalarında da iletişim ve ilişkinin sürekliliğinin sağlanması çok önemli. Saha gerçeğini yansıtan, teknoloji destekli hazırlık ortamları da kurulabilir. Klasik tatbikatların yanı sıra VR/AR gibi araçlarla kurumların afet anını önceden deneyimleyebileceği ortak ortamlar oluşturulabilir. GSM şebekesinin devre dışı kaldığı durumlarda kullanılabilecek yedek haberleşme sistemleri kurulabilir. Saha personelinin teknolojik okuryazarlığının desteklenmesi de büyük avantaj sağlar. Tüm bunları da raporumuzda aktardık” ifadelerini kullandı.
VR GÖZLÜKLERLE AFET ANI ÖNCEDEN DENEYİMLENİYOR
Projenin dikkat çeken yönlerinden birinin makine öğrenmesiyle gerçekleştirilen medya analizi olduğunu belirten İEÜ İletişim Fakültesi Dekan Yardımcısı Dr. Öğretim Üyesi Pınar Umul Ünsal, VR simülasyonlarının da katılımcılardan olumlu geri dönüş aldığını söyledi. Dr. Öğretim Üyesi Pınar Umul Ünsal, “Makine öğrenmesiyle gerçekleştirdiğimiz medya analizi, çalışmalarımıza önemli katkılar sundu. VR gözlüklerle uyguladığımız afet simülasyonları katılımcılardan son derece olumlu geri dönüşler aldı. Bu sonuçlardan hareketle, VR uygulamalarındaki insan etkileşimini ve oyunlaştırma unsurlarını artırmayı hedefleyen yeni bir bilimsel araştırma projesi üzerinde de çalışıyoruz” diye konuştu.