Çocukluk çağı obezitesi dünya genelinde önemli bir halk sağlığı sorunu haline gelirken, bilim insanları hastalığın nedenlerini daha iyi anlamak için yeni araştırmalara yöneliyor. Türkiye’de her 5 çocuktan birinin fazla kilolu ya da obez olduğuna dikkat çekilirken, İzmir Ekonomi Üniversitesi (İEÜ) öncülüğünde mikroplastiklerin obeziteyle ilişkisini inceleyecek uluslararası bir proje hayata geçiriliyor.
İEÜ Sağlık Bilimleri Fakültesi Beslenme ve Diyetetik Bölümü Öğretim Üyesi Doç. Dr. Neşe Kaya'nın yürütücülüğünü üstlendiği proje, Avrupa Birliği'nin Ufuk Avrupa (Horizon Europe) ERA4Health programı kapsamında 1,3 milyon euro destek almaya hak kazandı. Türkiye'nin yanı sıra Almanya, İspanya, Hollanda ve Yunanistan'dan üniversitelerin katılacağı araştırma 3 yıl sürecek. Yaklaşık 300 çocuk üzerinde gerçekleştirilecek çalışmayla mikroplastik maruziyetinin obeziteyle olası bağlantısı incelenecek.
300 ÇOCUĞUN KAN VE DIŞKI ÖRNEKLERİ İNCELENECEK
‘Mikroplastikler ve Çocukluk Çağı Obezitesi: Gerçek Maruziyet ile Metabolik Mekanizmalar Arasındaki Bağlantı (MP-OBESITY)’ adı verilen projede, obez olan ve olmayan çocuklar araştırmaya dahil edilecek. Çocuklardan alınacak kan ve dışkı örneklerinde mikroplastik miktarları ölçülecek. Elde edilen veriler, çocukların büyüme süreçleri ve metabolik sağlık göstergeleriyle birlikte değerlendirilecek.
Araştırmayla mikroplastiklere maruz kalmanın çocuklarda obezite gelişimi üzerindeki olası etkilerinin ortaya çıkarılması hedefleniyor. Projede İEÜ'nün yanı sıra Erciyes Üniversitesi de Türkiye'den araştırma ortağı olarak yer alacak. Uzman Diyetisyen Aslıhan Beşparmak ise araştırmacı kadrosunda görev yapacak.
FARKLI ÜLKELERDEN ORTAK VERİ SETİ
Araştırmanın sonunda beş ülkedeki bilim merkezlerinden elde edilen sonuçlar bir araya getirilerek ortak bir veri seti oluşturulacak. Böylece mikroplastik maruziyeti ile çocukların metabolik sağlığı arasındaki ilişkinin farklı ülkelerdeki bulgular üzerinden değerlendirilmesi amaçlanıyor.
Proje sonuçlarının, çocukluk çağı obezitesinin önlenmesine yönelik yeni yaklaşımların geliştirilmesine ve ailelerin güvenilir bilimsel bilgilerle bilinçlendirilmesine katkı sunması bekleniyor.
“ÇOCUKLUK ÇAĞINDA BAŞLAYAN OBEZİTE YETİŞKİNLİKTE DE SÜREBİLİYOR”
Çocukluk çağı obezitesinin yalnızca kilo artışı olarak değerlendirilmemesi gerektiğini belirten Doç. Dr. Neşe Kaya, bu durumun bireyin yaşam boyu sağlığını etkileyebileceğini söyledi. Obezitenin tip 2 diyabet, kalp ve damar hastalıkları, hipertansiyon, karaciğer yağlanması ve çeşitli metabolik rahatsızlıklar açısından önemli bir risk faktörü olduğunu vurgulayan Kaya, çocukluk döneminde başlayan obezitenin yetişkinlikte de devam etme ihtimalinin yüksek olduğuna dikkat çekti.
Obezitenin gelişiminde genetik yatkınlık ve yaşam tarzının yanı sıra çevresel faktörlerin de etkili olabileceğini ifade eden Kaya, mikroplastiklerin bu açıdan araştırılması gereken önemli konulardan biri olduğunu dile getirdi.
Mikroplastiklere solunan hava, yiyecekler, içecekler ve ev ortamı gibi farklı yollarla maruz kalınabildiğini belirten Kaya, araştırmanın yalnızca maruziyet miktarını ölçmekle sınırlı kalmayacağını, mikroplastiklerin kısa ve uzun vadeli metabolik etkilerinin de inceleneceğini kaydetti.
“KORUYUCU SAĞLIK POLİTİKALARINA KATKI SUNACAK”
Projenin temel hedeflerinden birinin bilimsel bulguları toplum sağlığının korunmasına yönelik çalışmalara taşımak olduğunu belirten Doç. Dr. Kaya, çocukluk çağı obezitesinin nedenlerinin daha iyi anlaşılmasının önleyici çözümlerin geliştirilmesini kolaylaştıracağını söyledi.
Farklı ülkelerden bilim insanlarının ortak çalışmasıyla çocuk sağlığı konusunda uluslararası ölçekte değer taşıyan sonuçlara ulaşmayı hedeflediklerini aktaran Kaya, araştırmadan elde edilecek verilerin gelecekte koruyucu sağlık politikalarına katkı sağlamasını amaçladıklarını ifade etti.