EŞİK’ten yeni toplumsal düzen çağrısı: Mor, yeşil, kamucu politikalar

Eşitlik İçin Kadın Platformu’nun (EŞİK) ev sahipliğinde düzenlenen EŞİK Uluslararası Toplantısı’nda, bakım emeğinin kamusal sorumluluk olarak ele alındığı mor, yeşil ve kamucu politikaların yeni bir toplumsal düzen için zorunlu olduğu vurgulandı. 140’ı aşkın katılımcının yer aldığı toplantıda, Birleşmiş Milletler Kadınlara ve Kız Çocuklarına Ayrımcılıkla İlgili Çalışma Grubu’nun BM İnsan Hakları Konseyi’ne sunduğu ‘Bakım ve Destek Sistemlerinin Toplumsal Cinsiyet Boyutu’ raporu tartışıldı.

Toplantının moderasyonunu sosyolog Özlem Altıok ve Prof. Dr. Ayşe Durakbaşa üstlendi. Açılış konuşmasında söz alan Özlem Altıok, dünyanın savaşlar, soykırımlar, cinsiyet temelli şiddet ve demokratik gerilemelerle şekillenen bir dönemden geçtiğini belirterek, Afganistan’da toplumsal cinsiyet apartheid’i, Filistin ve Sudan’da yaşanan soykırımlar, İran’daki devlet şiddeti, Suriye’de Alevilere yönelik katliamlar ve Türkiye’de kadın haklarına dönük sistematik saldırıların bu tablonun parçaları olduğunu söyledi. Altıok, EŞİK’in 300’den fazla kadın örgütünü bir araya getiren bir platform olarak özellikle İstanbul Sözleşmesi’nden çekilme sürecinde kritik bir rol oynadığını hatırlattı.

KÜRESEL BAKIM KRİZİ DETAYI

Toplantının ana konuşmacısı, BM Kadınlara ve Kız Çocuklarına Ayrımcılıkla İlgili Çalışma Grubu üyesi Dorothy Estrada-Tanck oldu. Estrada-Tanck, bakım ve destek sistemlerinin hayatı sürdüren temel yapılar olmasına rağmen uzun yıllardır görünmezleştirildiğini ve büyük ölçüde kadınların omzuna yüklendiğini vurguladı. Küresel ölçekte ücretsiz bakım emeğinin yüzde 76’sının kadınlar tarafından yerine getirildiğini belirten Estrada-Tanck, bu emeğin ekonomik değerinin asgari ücretle hesaplanması halinde küresel teknoloji sektörünün üç katına ulaşacağını ifade etti. Raporda, herkesin yaşamının bir döneminde bakıma ihtiyaç duyduğu, çocuk, yaşlı ve engelli bakımının kamusal bir sorumluluk olduğu ve Kovid-19 pandemisinin küresel bakım krizini görünür kıldığına dikkat çekildi.

MOR EKONOMİ NEDİR?

Prof. Dr. Ayşe Durakbaşa, EŞİK’in Türkiye’de bakım emeği alanında yürüttüğü savunuculuk çalışmalarını anlattı. EŞİK’in, İpek İlkkaracan tarafından geliştirilen ‘mor ekonomi’ yaklaşımını temel alarak bu çerçeveyi yeşil ve kamucu politikalarla genişlettiğini belirten Durakbaşa, ‘Eşitlikçi Mor Yeşil Kamucu Belediyecilik için Beş Acil Şart’ belgesinin 2024 yerel seçimleri sürecinde kamuoyuyla ve siyasi partilerle paylaşıldığını, CHP programlarında bu perspektife yer verildiğini hatırlattı. Belgede öne çıkan başlıklar; eşit yurttaşlık, kadına yönelik şiddetle mücadele, toplumsal cinsiyete duyarlı kent planlaması, kadınların güçlendirilmesi ve iklim krizine dirençli ekolojik kentler olarak sıralandı.

BAKIM EMEĞİNİN HUKUKİ BOYUTU

Toplantıda söz alan Prof. Dr. Kadriye Bakırcı ise bakım emeğinin hukuki boyutuna dikkat çekti. Ücretsiz bakım emeğinin iş olarak tanınmadığını, hukuk ve iktisat tarafından görünmez kılındığını belirten Bakırcı, bunun Anayasa’nın eşitlik, angarya yasağı ve sosyal devlet ilkelerine aykırı olduğunu söyledi. Bakırcı, bakım emeğinin iş olarak tanınması, yükün kadınlardan alınıp devlet ve toplumla paylaşılması, ücret, sosyal güvenlik ve emeklilik hakkı sağlanması gerektiğini vurguladı.

YENİ TOPLANTILAR ORGANİZE EDİLECEK

Toplantının sonunda konuşan iktisatçı İpek İlkkaracan, bakımın yalnızca toplumsal cinsiyet eşitliği değil, ekonomik sürdürülebilirlik ve ekolojik dönüşümün de merkezinde yer aldığını belirtti. Bakım sektörlerine yapılan kamusal yatırımların yüksek istihdam yarattığını, yeşil ekonomiyle uyumlu ve toplumsal faydası yüksek alanlar sunduğunu söyledi.

Toplantının sonuç bölümünde, bakımın kamusallaştırılmadığı ve kadın emeğinin görünmez kılındığı bir sistemin sürdürülemez olduğu vurgulandı. Mor, yeşil ve kamucu politikaların yalnızca kadınlar için değil, toplumun ve gezegenin geleceği için zorunlu olduğu ifade edildi. EŞİK’in, bu perspektifin tüm siyasi partilerin programlarına ve merkezi ile yerel yönetim politikalarına yansıması için çalışmalarını sürdüreceği ve yeni toplantılar organize edeceği belirtildi.