Türkiye’de çocuk işçiliği alarm veriyor: Son 13 yılda en az 852 çocuk hayatını kaybetti

İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Meclisi (İSİG) tarafından paylaşılan verilere göre, Türkiye’de çocuk işçiliği giderek derinleşen bir sorun haline gelirken, son 13 yılda en az 852 çocuk çalıştığı iş yerinde yaşamını yitirdi. Açıklamada, çocuk işçiliğinin bireysel bir tercih değil, ekonomik ve eğitim politikalarının sonucu olarak kitleselleştiği vurgulandı.

Raporda, 2024 yılında 71, 2025 yılında ise 94 çocuk işçinin hayatını kaybettiği belirtilerek, sorunun her geçen yıl daha da ağırlaştığına dikkat çekildi. Resmî kayıtlarda yıllık 13-14 çocuk işçi ölümü görünse de sahadaki verilerin bunun çok üzerinde olduğu ifade edildi.

TÜRKİYE’DE YAKLAŞIK 3 MİLYON ÇOCUK ÇALIŞIYOR

Açıklamada, Türkiye’de yaklaşık 3 milyon çocuğun tarım, sanayi, inşaat ve hizmet sektörlerinde çalıştırıldığı belirtildi. Çocukların; tarımda mevsimlik işçilikten sanayide atölye işçiliğine, hizmet sektöründe kuryelikten sokak işlerine kadar geniş bir alanda yer aldığı aktarıldı. Özellikle Şanlıurfa örneği üzerinden, yüz binlerce çocuğun her yıl eğitimden koparak mevsimlik tarım işçisi olarak çalıştığına dikkat çekildi.

MESEM VE MESLEKİ EĞİTİM TARTIŞMASI

Çocuk işçiliğinin son yıllarda Mesleki Eğitim Merkezleri (MESEM) ve Mesleki ve Teknik Anadolu Liseleri üzerinden yaygınlaştığına işaret edilen raporda, yaklaşık 2 milyon öğrencinin bu sistem içinde olduğu, bunların yüz binlercesinin doğrudan işyerlerinde çalıştırıldığı belirtildi. Açıklamada, bu sistemin ‘eğitim’ adı altında çocuk emeğini ucuz işgücüne dönüştürdüğü savunularak, “MESEM yalnızca bir eğitim modeli değil, sermayeye düşük maliyetli işgücü sağlayan bir mekanizmadır” denildi.

ÇOCUK İŞÇİLİĞİNİN NEDENLERİ: YOKSULLUK VE EĞİTİM POLİTİKALARI

Raporda, çocuk işçiliğinin yaygınlaşmasının temel nedenleri arasında yoksullaştırıcı ekonomi politikaları, eğitimin kamusal niteliğinin zayıflatılması ve neoliberal dönüşüm süreçleri gösterildi. Eğitim sisteminde yaşanan sorunların çocukları erken yaşta işgücüne ittiği ifade edildi. Özellikle 4+4+4 eğitim sistemi sonrası çocukların eğitimden kopuşunun hızlandığı, mesleki eğitimin ise giderek daha erken yaşlara çekildiği belirtildi.

ÇOCUK İŞÇİLİĞİ BİR HALK SAĞLIĞI SORUNUDUR

Uzmanlar, çocuk işçiliğinin yalnızca ekonomik değil, aynı zamanda ciddi bir halk sağlığı sorunu olduğuna dikkat çekiyor. Uzun çalışma saatleri, ağır ve tehlikeli işler, kimyasal maruziyet ve eğitimden kopuşun çocuklar üzerinde kalıcı fiziksel ve psikolojik etkiler bıraktığı vurgulanıyor.

ÇÖZÜM ÇAĞRISI: ÇOCUK İŞÇİLİĞİ YASAKLANMALI

İSİG Meclisi, çocuk işçiliğiyle mücadele kapsamında şöyle bir çağrıda bulundu: “Çocuk işçiliği tamamen yasaklanmalı. Eğitim sistemi parasız, bilimsel ve kamusal bir yapıya kavuşturulmalı. Çocukların temel ihtiyaçları devlet tarafından karşılanmalı. Mesleki eğitim, çocukların gelişimine uygun şekilde yeniden düzenlenmeli.”

Açıklamada ayrıca, çocuk işçiliğiyle mücadelenin yalnızca tek başına ele alınamayacağı; yoksulluk, eğitim, şiddet, bağımlılık ve suç örgütleriyle mücadeleyle birlikte yürütülmesi gerektiği ifade edildi.

ACI KAYIPLAR UNUTULMADI

Öte yandan açıklamada, Ayser Çalık Ortaokulu’na yapılan saldırıda hayatını kaybeden öğrenciler Furkan Sancak, Bayram Nabi, Belinay Nur, Zeynep, Şuranur Sevgi, Kerem Erdem, Adnan Göktürk ve Yusuf Tarık ile öğretmen Ayla Kara da anılarak, “Eğitim emekçilerinin ve çocukların yaşam hakkı korunmalıdır” mesajı verildi.