Bayram Dediğin

Ramazan Bayramı denince insanın içini kaplayan o sıcaklık var ya, işte o duygu aslında bayramın kendisi. Takvimde bir tarih değil sadece; hatıralar, kokular, sesler ve en önemlisi insanlar demek. Çocukken sabahın köründe heyecanla kalktığımız, yeni ayakkabılarımızı yatağın kenarına koyduğumuz günler… Şimdi büyüdük, şartlar değişti ama bayramın anlamı değişmedi; belki de değişmemesi gereken tek şey o.

Ramazan ayı boyunca sabretmeyi, paylaşmayı, halden anlamayı öğreniyoruz. Aç kalmanın ne demek olduğunu hissediyoruz. Ama asıl sınav, bayramda başlıyor. Çünkü bayram, öğrendiğini hayata geçirme zamanı. Sofranı büyütmek, elindekini bölüşmek, “ben doydum” deyip kenara çekilmek değil; “gel beraber yiyelim” diyebilmek meselesi bu.

Eskiden mahalle kültürü vardı. Kapılar kilitlenmez, komşular birbirine emanet edilirdi. Bayram sabahı herkes birbirinin kapısını çalar, kimse yalnız kalmazdı. Şimdi ise aynı binada yaşayan insanlar birbirinin adını bilmiyor. İşte bu yüzden bayramlar her zamankinden daha kıymetli. Çünkü kaybetmeye başladığımız o birlik duygusunu hatırlatan nadir zamanlardan biri.

Dayanışma dediğimiz şey öyle büyük laflarla anlatılacak bir şey değil aslında. Bazen bir tabak yemek, bazen bir telefon, bazen de sadece “nasılsın?” demek. Bayramda yapılan en küçük iyilik bile kat kat büyür. Çünkü o günler, insanların kalbinin daha açık olduğu günlerdir. Bir kapıyı çaldığında geri çevrilmezsin, bir gönle dokunduğunda karşılığını mutlaka alırsın.

Bir de işin görünmeyen tarafı var. Herkes bayramı aynı şartlarda yaşamıyor. Kimi için bayram neşe, kimi için biraz burukluk demek. İşte tam da bu yüzden bayram, sadece kendi mutluluğumuzu yaşamak değil; başkasının hüznünü de hafifletmek demek. Belki bir çocuğa alınan küçük bir hediye, belki bir yaşlıya yapılan kısa bir ziyaret… Bunlar öyle büyük şeyler ki, parayla pulla ölçülmez.

Kırgınlıklar konusu da bayramın en hassas tarafı. İnsanız, kırılıyoruz, darılıyoruz. Ama bazen o kırgınlıklar gereğinden fazla uzuyor. Gün geliyor, konuşacak söz kalmıyor ama aradaki mesafe büyüyor. Bayram işte tam bu noktada bir fırsat. “Ben haklıyım” demekten vazgeçip “biz olalım” diyebilmek… Bir mesaj, bir telefon, bir ziyaret… İnanın, yılların kırgınlığı bir “iyi bayramlar” sözüyle eriyip gidiyor.

Büyüklerimizi unutmamak da bayramın en önemli parçalarından biri. Onlar için bayram; beklemek demek. Kapının çalınmasını, torunların gelmesini, bir fincan kahve eşliğinde sohbet etmeyi beklerler. Belki bizim için sıradan bir ziyaret ama onlar için dünyalara bedel. O yüzden bayramda en çok onların kapısını çalmak gerekiyor.

Çocukları da unutmamak lazım. Onlar bayramın en saf, en temiz hali. Şeker toplarkenki heyecanları, harçlık alırken gözlerindeki ışık… Ama biz onlara sadece şeker vermiyoruz aslında. Sevgi gösteriyoruz, değer veriyoruz, gelenekleri aktarıyoruz. Yarın bu bayramları yaşatacak olanlar da onlar zaten.

Bir de şu var; bayram sadece kalabalık sofralar demek değil. Bazen insan kalabalığın içinde de yalnız hissedebilir. O yüzden bayram, biraz da hal hatır sormak demek. “Gerçekten nasılsın?” diye sormak ve cevabını dinlemek… Çünkü çoğu zaman insanlar anlaşılmaya, hatırlanmaya ihtiyaç duyar.

Bugünün dünyasında herkes bir telaş içinde. Koşturuyoruz, yetişmeye çalışıyoruz, çoğu şeyi erteliyoruz. Ama bazı şeyler ertelenmez. Sevdiklerimize ayırdığımız zaman, ettiğimiz bir telefon, yaptığımız bir ziyaret… Bayram bize bunu hatırlatıyor: Hayat sadece işten, güçten ibaret değil.

Belki de en çok ihtiyacımız olan şey şu: biraz yavaşlamak. Bir çayın yanında sohbet etmek, eski günleri hatırlamak, gülmek… Çünkü bayram, biraz da ruhumuzu dinlendirme zamanı. Kendimize gelme, toparlanma, yeniden bağ kurma zamanı.

Sonuçta şunu unutmamak lazım: Bayram dediğin şey, tek başına yaşanmaz. Paylaştıkça çoğalır, paylaştıkça güzelleşir. Birlik olunca anlam kazanır. Eğer bir bayramda daha fazla kapı çalınıyorsa, daha fazla insan hatırlanıyorsa, daha fazla gönül alınıyorsa işte o zaman gerçek bayram oluyor.

Belki bu bayram kendimize küçük bir söz verelim: Daha çok hatırlayalım, daha çok paylaşalım, daha çok bir arada olalım. Çünkü günün sonunda geriye kalan tek şey, kurduğumuz bağlar ve bıraktığımız izler.

Çünkü bayram dediğin, gerçekten birlikte güzel.

Bayram Dediğin