5 bin yıllık Liman Tepe’de dikkat çeken keşif: Antik drenaj sistemi bulundu

İzmir Büyükşehir Belediyesi, arkeolojik mirasın gelecek nesillere aktarılması için kazı çalışmalarına yönelik desteğini sürdürüyor. Büyükşehir Belediyesi’nin 2026 destek programı kapsamında yer alan 16 arkeolojik kazıya toplam 19 milyon 665 bin 625 lira kaynak aktarılıyor. Kültür ve Turizm Bakanlığı ile Ankara Üniversitesi’nin katkılarıyla devam eden Liman Tepe kazılarında 35 kişilik ekip, Urla’nın 7 bin yıllık tarihine ışık tutmak amacıyla çalışmalarını sürdürüyor.

Ankara Üniversitesi adına gerçekleştirilen kazılarda karadaki antik yerleşimin yanı sıra, 2000 yılından bu yana araştırılan deniz altındaki liman da inceleniyor. Türkiye’nin ilk su altı liman kazılarının yapıldığı Liman Tepe’de bu yıl yaklaşık 5 bin yıllık yerleşimin sokakları, “uzun evleri”, surları ve su sistemi araştırıldı. Deniz altında ise limanın mendirek yapısının geçmişini ortaya koymak amacıyla yeni çalışmalar gerçekleştirildi.

5 BİN YILLIK KENTİN SOKAĞINDA

Ankara Üniversitesi Deniz Arkeolojisi Uygulama ve Araştırma Merkezi Müdürü ve Liman Tepe Kazı Başkanı Prof. Dr. Vasıf Şahoğlu, Urla’nın 7 bin yıllık geçmişine ışık tutan kazı çalışmalarında önemli bulgulara ulaştıklarını söyledi. Şahoğlu, 5 bin yıl öncesine ait surlarla çevrili yerleşimde sokaklar, uzun evler, su kanalları ve üretim alanlarının ortaya çıkarıldığını belirtti.

TAŞ KANALLARLA SUYU YÖNLENDİRMİŞLER

Bu yılki çalışmaların dikkat çeken bulgularından birinin antik yerleşimde ortaya çıkarılan su sistemi olduğunu belirten Şahoğlu, farklı kotlardaki teraslar arasında taşlarla oluşturulmuş kanallar bulunduğunu söyledi. Şahoğlu, kanalların içme suyundan ziyade yağmur suyunu yönlendirmek amacıyla yapılmış olabileceğini ifade ederek, sistemin Batı Anadolu ve Ege arkeolojisi açısından az bilinen bir örnek olduğunu kaydetti.

5 BİN YILLIK EVLERİN KAPISINDA DEV ÇÖMLEKLER

Kazılarda yaklaşık 5 bin yıllık “uzun evler”de de yeni bulgulara ulaşıldı. Evlerin girişlerinde zemine sabitlenmiş büyük çömlekler bulunduğunu anlatan Şahoğlu, kapların su, tahıl veya farklı ürünlerin depolanmasında kullanılmış olabileceğini belirtti. Çömleklerden alınacak toprak örneklerinin botanikçiler ve diğer uzmanlar tarafından inceleneceğini söyleyen Şahoğlu, kalıntılardan kapların ne amaçla kullanıldığının belirlenmeye çalışılacağını ifade etti.

5 BİN YIL ÖNCE EV AYNI ZAMANDA ATÖLYEYDİ

Liman Tepe’nin yaklaşık 4 bin 500-5 bin yıl önce surlarla çevrili güçlü bir yerleşim olduğunu belirten Şahoğlu, ortaya çıkarılan uzun evlerin Ege’de bu döneme ait en büyük yapılar arasında bulunduğunu söyledi. 25 metreden uzun ve yaklaşık 5 metre genişliğindeki yapılarda günlük yaşamın yanı sıra üretim de gerçekleştirildiğini aktaran Şahoğlu, bir evde madencilik, diğerinde ise tekstil üretimine ilişkin buluntulara ulaşıldığını belirtti. Bu nedenle yapıların “atölye-ev” olarak değerlendirildiğini kaydetti.

4 BİN 500 YIL ÖNCE EGE ADALARIYLA TİCARET

Liman Tepe’nin binlerce yıl boyunca önemli bir deniz ticareti merkezi olduğunu vurgulayan Şahoğlu, kazılarda Kiklad Adaları kökenli seramikler bulunduğunu söyledi. Deniz yoluyla Liman Tepe’ye getirilen bu kaplarda zeytinyağı veya şarap gibi ürünlerin taşınmış olabileceğini belirten Şahoğlu, buluntuların yaklaşık 4 bin 500 yıl önce Ege adalarıyla deniz aşırı ticaret yapıldığını gösterdiğini ifade etti.

7 BİN YIL ÖNCE EGE DENİZİ’Nİ AŞMIŞLAR

Liman Tepe’deki deniz bağlantısının 7 bin yıl öncesine kadar uzandığını belirten Şahoğlu, Melos Adası kökenli obsidyen örnekleri bulunduğunu söyledi. Metal kullanımından önce kesici alet yapımında kullanılan obsidyenin deniz yoluyla bölgeye getirildiğini belirten Şahoğlu, yerleşimde bu malzemenin işlendiği küçük bir atölye de tespit ettiklerini aktardı.

TÜRKİYE’NİN İLK SU ALTI LİMAN KAZISI

Liman Tepe’deki çalışmaların kara ile sınırlı olmadığını belirten Şahoğlu, deniz altı kazılarının 2000 yılından bu yana sürdüğünü ve Türkiye’deki ilk su altı liman kazılarının burada gerçekleştirildiğini söyledi. Bu yıl deniz altında limanın tarihlendirilmesine odaklandıklarını belirten Şahoğlu, taşlık mendireğin farklı noktalarında sondajlar yapıldığını ve yapının ne zaman inşa edilip ne kadar süre kullanıldığının araştırıldığını ifade etti.

Deniz altı kazılarında amfora ve seramiklerin yanı sıra zeytin çekirdekleri, üzüm çekirdekleri ve fındık gibi organik kalıntılara da ulaşıldığını belirten Şahoğlu, buluntuların yerleşimin ekonomik yapısı ve deniz ticareti hakkında önemli bilgiler sunduğunu söyledi.

10 YILDIR PARÇALARI TAMAMLANAN KAPLAR VAR

Denizden çıkarılan eserlerin bilim dünyasına kazandırılmasının uzun soluklu bir çalışma olduğunu belirten Şahoğlu, tuz ve deniz canlılarının etkisinden arındırılan parçaların uzmanlar tarafından tek tek birleştirildiğini söyledi. Bazı kapların parçalarının 10 yıldır tamamlanmaya devam ettiğini aktaran Şahoğlu, Liman Tepe kazılarının nesiller boyunca sürecek bir çalışma olduğunu belirterek, bulunan eserleri doğru şekilde koruma ve belgelemenin temel sorumlulukları olduğunu ifade etti.