Dr. Süreyya Paksoy’dan aşı vurgusu

Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Uzmanı Dr. Süreyya Paksoy, aşıların tarihsel başarısına dikkat çekerek, bebek ölüm hızındaki düşüşte en büyük katkının uygulanan aşı sayısındaki artış olduğunu belirtti. 1970’lerde Türkiye’de binde 150’nin üzerinde olan bebek ölüm hızı, 2024’te binde 9’a kadar geriledi.

AŞILARIN TOPLUMSAL ETKİSİ

Dr. Paksoy, aşılamanın toplum sağlığı üzerindeki etkilerini örneklerle anlattı: “Aşılar temiz su sağlamaktan sonra enfeksiyon hastalıklarını önlemede ikinci sırada gelir. Eskiden daha az hastalık için aşı uygulanıyordu, bebek ölüm hızları yüksekti. Bebek ölüm hızı, bir toplumda bir yıl içinde canlı doğan her bin bebekten kaçının bir yaşını doldurmadan öldüğünü gösteren kritik bir sağlık göstergesidir. Uygulanan aşı sayısı arttıkça bebek ölüm hızı düştü.” Türkiye’nin çocuk felci başarısına da değinen Paksoy, “Çocuk felci 1999 yılından beri Türkiye’de görünmüyor. Çocuk felcini bitirebilmek için yıllarca ağızdan ek doz aşılar yapıldı. Bu sayede çocuk felcinden arındırılmış ülke olduk” ifadelerini kullandı.

KIZAMIKTA 9. AY AŞISI

Kızamık vakalarının seyrine değinen Dr. Paksoy, “Kızamık 2019’dan beri hafif salgın düzeyinde seyrediyor. Normalde bir yaşından sonra tek doz Kızamık, Kızamıkçık, Kabakulak aşısı kızamığı önlemek için yeterliyken, 9. aya ek doz kızamık aşısı konuldu” dedi. Bu ek dozun gerekçesini şöyle açıkladı: “Çünkü anneden bebeğe geçen antikor denilen bağışıklık maddeleri 9. aydan sonra azalıyor, bir yaşından sonra kayboluyor. Bu yüzden aşıyı bir yaşından sonra yaparsak daha iyi etki görüyoruz. O zamana kadar 9-12 ay arası salgın nedeniyle çocuklar hastalanabilir diye ek bir doz aşı yapılıyor.”

ROTA VİRÜSÜ VE İSHAL RİSKİ

Sağlık Bakanlığı’nın rutin aşı takviminin yanı sıra özel aşıların önemine de değinen Paksoy, Rota virüsü aşısına dikkat çekti: “Çocukların neredeyse tamamı 5 yaşına kadar en az bir defa Rota virüsü ishali olur. Bazen hafif geçer, bazen de ağır geçer ve hastaneye yatışı gerektirebilir. Doktora ve hastaneye ulaşılamayan bölgelerde bu hastalıktan ölüm de olabilir. Ağızdan verilen bu aşıya ilk 15 hafta dolmadan başlanması lazım.”

YAN ETKİ KORKUSU AŞIDAN VAZGEÇİRMEMELİ

Ailelerin yan etkiler konusundaki endişelerini değerlendiren Paksoy, “On binde bir, yüz binde bir ihtimal yan etkisi var diye tedavi edici ilaçları kullanmıyor değiliz. Aynı nedenle bazı yan etkileri var diye aşılardan da vazgeçemeyiz. Aşıların birçoğu ağır hastalığı ve ölümü önlemek için yapılır. Tabii ki en iyisi en az ilaç kullanmaktır ancak aşılar hayat kurtarır” dedi.

MENİNGOKOK VE ZATÜRRE AŞILARI

Meningokok menenjit hastalığının ciddi sonuçlarına dikkat çeken Paksoy, “Hastalık soğuk algınlığı belirtileriyle başlar, 12-18 saat içinde vücutta morluklar çıkar. Beyin iltihabı yapabilir, ölümcüllüğü yüzde 10-20 arasındadır. Nekroz dediğimiz doku ölümüne yol açabilir; çocuklar parmaklarını, kollarını, bacaklarını kaybedebilir. İyileşse bile işitme kaybı ve nörolojik sekel kalabiliyor.” Dörtlü meningokok menenjiti ve B grubu meningokok menenjiti aşılarına erken, 2-3 aylıkken başlanmasını önerdi. Pnömokok (zatürre) aşısında ise, “Sağlık Bakanlığı 13 mikroba karşı olan aşıyı yapıyor. Ancak bu 13 mikroba 7 mikrop daha eklendi ve korunma olanağı 20’ye çıktı. Türkiye’de özel sağlık kurumlarında Ocak 2025’te uygulanmaya başlandı. Sağlık Bakanlığı da stokları bitene kadar 13’lü aşı ile devam ediyor. Sonra onlar da 20’li aşıya geçecekler” dedi ve bu aşının 60 yaş üzeri risk grubuna da önerildiğini hatırlattı.

MEVSİMSEL GRİP VE HPV

Grip aşısının 5 yaşına kadar tüm çocuklara, 5 yaşından sonra ise ek riski olanlara önerildiğini belirten Paksoy, HPV aşısına da değindi: “9 çeşit virüse karşı koruyan HPV (rahim ağzı, dış genital organ, dile ve boğaz kanseri) aşısını, 9 yaşın üzerindeki tüm kız çocuklarına yapmakta yarar var. Bu virüs alındıktan uzun süre sonra rahim ağzı kanserine yol açabiliyor. Erkek çocuklarına da yapılması önerilir.”