Sivil toplum kuruluşlarından sosyal medyadaki sigara dezenformasyonuna tepki

Türk Toraks Derneği Tütün Kontrolü Çalışma Grubu ile Türk Kardiyoloji Derneği, son günlerde sosyal medya platformlarında sigara bırakma niyetini ve çabasını olumsuz etkileyen yanlış ve yanıltıcı içeriklere ilişkin ortak yazılı açıklama yaptı. Açıklamada, söz konusu paylaşımların bilimsel gerçeklerle çeliştiği ve mevzuata aykırı sağlık hizmeti tanıtımı kapsamında ciddi endişe yarattığı vurgulandı.

Dernekler, iddia edilenin aksine sigaranın bırakılmasından 20 dakika sonra başta kalp ve akciğerler olmak üzere tüm vücudun yarar görmeye başladığını, sigara ile ilişkili ölüm riskinin azalmaya başladığını hatırlattı. Tütün bağımlılığıyla mücadelede kanıta dayalı tedavi ve danışmanlık hizmetlerinin yüzde 40 ila 80 oranında bırakma başarısı sağladığının bilimsel olarak gösterildiği ifade edildi.

ÖLÜM RİSKİ AZALMAYA BAŞLAR

Açıklamada yer alan bilgiler şöyle: “Son günlerde sosyal medya platformlarında, sigara içicilerinin sigara bırakma niyetini ya da çabasını olumsuz yönde etkileyecek olan, yanlış ve yanıltıcı mesajlar veren içerikler kamuoyuna yansımıştır. Bu tür paylaşımlar, hem bilimsel gerçeklerle çelişmekte hem de mevzuata aykırı sağlık hizmeti tanıtımı kapsamında ciddi endişelere yol açmaktadır. Söylenenin aksine sigaradan kurtulduktan 20 dk. sonra başta kalp ve akciğer sağlığı olmak üzere tüm vücut yarar görmeye başlar ve sigara ile ilişkili ölüm riski azalmaya başlar. Tütün bağımlılığı ile mücadelede kanıta dayalı tedavi ve danışmanlık hizmetlerinin yüzde 40-80 oranında bırakma başarısı sağladığı bilimsel kanıtlarla gösterilmiştir. Ancak söz konusu sosyal medya paylaşımlarında kullanılan ifadeler, sigara bırakma ile edinilecek sağlık faydalarını yok saymakta; bireylerde sigara bırakma konusunda umutsuzluk, çaresizlik duyguları yaratmaktadır. Dezenformasyon yaratan bu tür paylaşımlar belirli bir gündemi gerçekleştirmek veya şahsi bir avantaj/popülerlik elde etmek için kasıtlı bir çabadır.”

KANITA DAYALI TIP İLKELERİNE AYKIRI

Açıklamanın devamında, “Uluslararası literatür ve Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) rehberleri açıkça göstermektedir ki; tütün kullanım süresi ne olursa olsun, bireye özgü tedavi planları ile tütün ürünleri kullanımından kurtulmak mümkündür. ‘Bırakılamaz’ şeklindeki mutlak ifadeler, kanıta dayalı tıp ilkelerine aykırıdır ve bireylerin tedavi arayışını olumsuz yönde etkilemektedir. Bu tür söylemler, tütün kontrolü politikalarının temelini oluşturan koruyucu ve geliştirici halk sağlığı yaklaşımıyla bağdaşmamaktadır. T.C. Sağlık Bakanlığı tarafından yayımlanan ‘Sağlık Hizmetlerinde Tanıtım ve Bilgilendirme Faaliyetleri Hakkında Yönetmelik’ gereğince; sosyal medyada yer alan videoların, ‘bilimsel olarak kanıtlanmamış, yanıltıcı, abartılı, umut tacirliği içeren veya korku yaratan ifadeler içeremeyeceği’ tanımlanmıştır. Bu nedenle sosyal medyada yer alan her türlü tanıtım ve bilgilendirme faaliyetleri, bilimsel kanıtlar doğrultusunda, tıbbi etik ilkelere göre ve halk sağlığı yararına olacak şekilde yürütülmek zorundadır” bilgisi yer aldı.

Son olarak ise, “Türk Toraks Derneği Tütün Kontrolü Çalışma Grubu ve Türk Kardiyoloji Derneği olarak; özellikle sağlık hizmeti sunan meslek mensuplarının, yürürlükteki mevzuata uygun şekilde, mesleki etik ilkelere ve kanıta dayalı bilimsel verilere uygun bilgilendirmeler yapmaya davet ediyoruz. Ek olarak yetkili kurumların, yanıltıcı sağlık bilgisi sunumu içeren bu tür paylaşımlar hakkında gerekli idari ve hukuki süreçleri işletmesinin, toplum sağlığının korunması açısından büyük önem taşıdığını belirtmek isteriz” mesajı verildi.