Defne KüçükkayaAvukatKayyım Atanması
Dönem dönem ülkemizde çeşitli kişilere, kurum veya kuruluşlara kayyım (kayyum) atanması gündeme gelmektedir. Peki kayyım atamalarının hukuki dayanağı, gerekçesi nedir?
Neden bir kişiye kayyım atanmasına karar verilir ve bu atamayı kim yapar?
Öncelikle belirtmek gerekir ki kayyım atamaları genel itibari ile Türk Hukukunda Vesayet
Hukuku çerçevesinde düzenlenmektedir. Dolayısıyla vasiler hakkındaki hükümler uygulanabilirliği olduğu ölçüde kayyımlar için de uygulanmaktadır. Kayyımlık kendi içerisinde yönetim, temsil ve iradi gibi çeşitli seçeneklere ayrılır. Ancak genel hukuki tanımıyla açıklayacak olur isek kayyım; kanun tarafından çizilen çerçeve ve şartlar dahilinde bir kişinin malvarlığını yönetmek, belirli bir isi görmek amacıyla atanmakla birlikte atandığı tüzel kişinin yönetim ve denetimini de gerçekleştirebilir.
Kişilerin kendilerine ait kişisel durumları, korunma ihtiyaçları, şirketler bakımından organ yokluğu, şirket uyuşmazlıkları, ceza hukuku bakımından suç şüphesi ve soruşturma halleri gibi ilgili durumlarda gerekli görüldüğü takdirde kanuni sınırlar çerçevesinde gerçek veya tüzel kişilere kayyım ataması gerçekleştirilebilir. Bu atamalar vesayet makamı dediğimiz Sulh Hukuk Mahkemeleri tarafından gerçekleştirilirken ceza hukuku kapsamında soruşturma veya kovuşturma aşamalarının söz konusu olması halinde ise Sulh Ceza Hakimlikleri tarafından yerine getirilir. Dolayısıyla bir kişiye kayyım ataması kararı mahkemeler tarafından verilir.
Türk Medeni Kanunumuza göre kayyım eğer yalnızca bir isi görebilmek amacıyla atanmış ise kendisini görevlendiren vesayet makamının talimatlarına aynen uymakla yükümlüdür. Bir malvarlığının yönetimi ve gözetimi ile görevlendirilmiş ise de kanuni tanımı ile yalnız o malvarlığının yönetim ve korunması için gerekli olan isleri yapabilir. Ancak haricinde bir is yapabilmesi için temsil olunandan özel bir yetki alması gerekirken temsil olunan bu yetkiyi verecek durumda değil ise de vesayet makamının yani Sulh Ceza Hakimliğinin veya Sulh Hukuk Mahkemesinin iznini alması gerekmektedir.
Kayyım atanması sonrası kayyımın atandığı kişiye verdiği zararlardan sorumlu olmayacağı düşünülmemelidir. Kanunumuz hukuka aykırı olarak verilen zararlardan kayyımları doğrudan doğruya sorumlu tuttuğu gibi bu kişilerden tazmin edilemeyen zararların devlet tarafından karşılanacağını da hüküm altına almıştır. Bununla birlikte cezai bir süreç dolayısıyla şirkete kayyım tayini durumu ise belirli suçlar dahilinde ayrıca 5271 Sayılı Ceza Muhakemesi Kanunumuzun133. maddesi ile128/10.maddesinde de açıklanmaktadır.
5271 Sayılı Ceza Muhakemesi Kanunumuzun 133. Maddesine göre “Atama kararında, yönetim organının karar ve işlemlerinin geçerliliğinin kayyımın onayına bağlı kılındığı veya yönetim organının yetkilerinin ya da yönetim organının yetkileri ile birlikte ortaklık payları veya menkul kıymetler idare yetkilerinin tümüyle kayyıma verildiği açıkça belirtilir.” Ancak yine ilgililer, atanan kayyımın işlemlerine karşı Türk Medeni Kanunu ile Türk Ticaret Kanunun ilgili hükümlerine dayanarak görevli mahkemeye başvurabildikleri gibi kanunumuz kayyımların görevleri ile ilgili is ve işlemlerinden dolayı açılacak tazminat davalarının da devlet aleyhine açılacağını öngörmüştür. Devlet, sonrasında görevinin gereğine aykırı hareket eden kayyımlara söz konusu tazminatı rücu edebilir.
