Metabolik Sağlık ve Sağlıklı Yaşlanmak

Metabolik sağlık, sağlıklı yaşamın kritik bir belirleyicisi ve özellikle sağlıklı yaşlanma sürecinde kritik bir belirleyicisi olarak tanımlanmaktadır. Metabolik sağlığın bozulmasıyla ortaya çıkabilecek olan metabolik düzensizlikler, tip 2 diyabet (şeker hastalığı), kardiyovasküler (kalp ve damar sistemi) hastalık ve dislipidemi (kan yağlarındaki düzensizlikler) dâhil olmak üzere bir dizi kronik rahatsızlığın temelini oluşturmaktadır. Özellikle hareketsiz yaşam tarzı ve işlenmiş gıdalarla, rafine şekerler açısından zengin diyetleri tüketme alışkanlığı olan toplumlarda yaygındır ve bu durum, insülin direncini ve dislipidemiyi şiddetlendirmektedir. Dünya Sağlık Örgütü (WHO) raporlarında, bu tür metabolik işlev bozukluğu, sağlıkla bağlantılı bulaşıcı olmayan hastalıkların ve tüm dünyadaki ölümlerin büyük çoğunluğundan sorumlu olduğunu bildirmektedir. Dünya genelinde yetişkinlerde sıklıkla görülen metabolik düzensizlikler, yetersiz beslenme ve fiziksel hareketsizlik nedeniyle yıllık küresel ölümlerin önemli bir bölümünden sorumlu olduğu duyulduğunu vurgulamaktadır.

Düzenli fiziksel egzersiz ve sağlıklı beslenme, kardiyometabolik riski azaltmanın temel yöntemleri arasında gösterilmektedir. Egzersiz metabolik fonksiyonları aktive ederek, insülin duyarlılığını arttırarak tip 2 diyabet (şeker hastalığı) riskini azaltmakta, tam tahıllar, meyveler, sebzeler ve yağsız proteinler açısından zengin bir diyet kilo kontrolünü sağlarken, metabolik dengeyi desteklemektedir. Bununla birlikte, yapılan klinik araştırmalarda, sağlıklı beslenme ve fiziksel aktivite yöntemlerin birlikte hayata geçirilmesiyle, tüm yaş gruplarında bu tip metabolik sorunların daha da artmasına engel olabildiği gösterilmiştir.

Metabolik sağlık açsından özellikle yaşlanma süreci, beraberinde birçok sorunların yaşandığı bir dönem olarak kendini göstermektedir. Yaşlanma tıbbi açıdan, kronolojik olarak artan yaşla birlikte hücre ve dokularda başlayan fonksiyon kayıpları nedeniyle tüm organizmanın verimli işleyişinde azalmaya ve zaman içinde yaşamın sonlanmasına yol açan bir süreç olarak tanımlanmaktadır. Bu özelliğinden dolayı, sağlıklı yaşam adına metabolik sorunların sıkça görüldüğü bir süreç olarak dikkati çekmektedir.

Yaşlanma, canlı organizmasının fonksiyonlarını zayıflatabilecek bir süreç olmasına karşın, günümüz tıbbi tanı ve tedavi yöntemlerinin gelişmesine bağlı olarak yaşlanmanın olumsuz etkilerinin belli bir bölümü kontrol altına alınabildiği için; dünya nüfusunda yaşlı bireylerin sayısı hızla artmaktadır. Yaşlı nüfusun sayısının artmasıyla birlikte sağlıklı yaşlanma kavramının önemi ortaya çıkmakta ve sağlıklı yaşlanma konusunda dengeli, doğal beslenmeyle birlikte, düzenli sportif aktivitelerin olumlu katkıları nedeniyle yaşlı yetişkinlerin yönelik sağlıklı beslenme programları ve düzenli fiziksel aktivite girişimlerine odaklanılması önerilmektedir.

Sağlıklı beslenme ve fiziksel aktivite alışkanlığının, metabolik sağlığın korunması ve sağlıklı yaşlanma sürecinin desteklediğinin gösterildiği bilimsel araştırmalarda, her yaşta ama özellikle ileri yaştaki bireylerin spor ve fiziksel aktiviteye katılımlarının sağlıklı ve uzun yaşam açısından sayısız faydası olduğu vurgulanmaktadır. Fiziksel aktivitenin yaşlı yetişkinler için önemli fiziksel ve psikolojik faydalar sağladığını ortaya koymakla birlikte, fiziksel aktivite alışkanlığı içinde olan ileri yaştaki bireylerin, yaşlanma sürecinde sosyalleşme açısından da herhangi bir kayıp yaşamadıklarının saptanmış olması son derece dikkat çekicidir. Bu nedenle, günümüz tıbbında, sağlıklı, doğal beslenme alışkanlığı ve fiziksel aktivite her yaştan insanın genel sağlığını, hareket yeteneğini ve bağımsız yaşama olasılığını koruması için gerekli olan stratejiler arasında en öncül öneme sahip olan bir faktör olarak değerlendirilmektedir.

Metabolik sağlığın korunması açısından, düzenli fiziksel aktivitenin çok çeşitli faydalarının bilinmesine karşın, yaşlı yetişkinler dünya genelinde toplumda en az aktif olan gruplardan birini temsil etmektedir. Nüfusun yaşlanmasının küresel bir eğilim göstermesi nedeniyle, bu yaş grubunu hedefleyen ve destekleyen fiziksel aktiviteler için fırsatlar yaratmak, teşvik etmek ve onların fiziksel aktiviteyle sağlıklı yaşlanmalarını sağlayabilmek toplum sağlığı adına büyük önem taşıdığı gözden uzak tutulmamalıdır. Düzenli fiziksel aktivite ve sağlıklı beslenme programlarının hayata geçirilmesi ve yaşlı yetişkinlerin sosyal açıdan aktif olmalarının teşvik edilmesiyle sağlıklı yaşlanma sürecinin desteklenmesi mümkün olabilecektir.

Metabolik Sağlık ve Sağlıklı Yaşlanmak