Sağlıklı Yaşam ve Sosyopsikolojik Sağlık

Düzenli fiziksel aktivite ile sağlıklı beslenmenin sağlıklı yaşamın en önemli faktörleri arasında olduğu bilinmektedir. Düzenli egzersiz ve doğal, dengeli beslenme programları hem metabolik hem de psikosomatik sağlığı optimize etmek için çok önemli olduğu düşünülmekte ve özellikle sosyopsikolojik açıdan sağlıklı yaşlanmayı mümkün kılabileceğini destekleyen çok sayıda klinik araştırma sonucu bilim dünyasına kazandırılmaktadır. Bu araştırmalarda, fizik aktivite ve beslenme sağlığını içeren yaşam tarzı tercihlerinin yaşlanma süreçleri üzerindeki fizyolojik, moleküler ve psikolojik etkilerini değerlendirmekte ve sosyopsikolojik alanda sağlıklı yaşam tarzı açısından ideal yaşam tarzlarının açıklanabilmesi amaçlanmaktadır. Bu konuda yapılan araştırmalarda, fiziksel aktivite alışkanlığını hayatlarına kazandıran her yaştaki bireylerin, fiziksel aktiviteye katılmayanlara kıyasla yetişkinlik döneminde daha yüksek öz saygı düzeyine sahip olacağını öngörülmektedir. Ayrıca orta ve ileri yaş dönemlerinde sürdürülen fiziksel aktivite alışkanlığının, bu bireylerin olumlu sosyopsikolojik ve genel sağlık açısından yaşam kalitelerinde önemli kazanımlara sahip olacakları kabul edilmektedir.  

Düzenli egzersiz alışkanlığının artan insülin duyarlılığını ve yağ dokusu yeniden yapılanması dâhil temel fizyolojik uyum mekanizmalarını olumlu yönde etkilediği ve aynı zamanda çeşitli nörobiyolojik mekanizmalarla önemli antidepresan ve anksiyolitik (endişe ve kaygı giderici) etkileri kapsamlı bir şekilde gözden geçirilmektedir. Düzenli fiziksel aktiviteyle birlikte sağlıklı yaşamın diğer önemli bir faktörü olan beslenmenin de yalnızca tamamlayıcı bir faktör olarak değil, aynı zamanda egzersizin metabolik faydalarını güçlü bir şekilde artıran, psikolojik (ruhsal) ve mental (zihinsel) sağlık sonuçlarının iyileştirilmesine doğrudan katkıda bulunan önemli bir etken olarak ortaya çıktığının altını çizilmektedir. Bu alanda yapılan çok çeşitli araştırmaların ana teması, sosyopsikolojik sağlık açısından, düzenli fiziksel aktivite ve beslenme sağlığının arasındaki derin etkileşimi vurgulamaktır. Sağlıklı yaşamın bu iki temel faktörün bir arada varlığı, metabolik dengeler ve psikolojik sağlık üzerinde, tek başına egzersiz veya tek başına sağlıklı beslenme alışkanlığından çok daha etkin sağlık katkılarını ortaya çıkardığı gözlemlenmektedir.

Fiziksel aktivite en temel anlamıyla, fiziksel uygunluğu geliştirmek veya sürdürmek amacını taşıyan, planlı, düzenli fiziksel egzersizler olarak tanımlanabilir. Fiziksel aktivite ve düzenli egzersiz alışkanlığı sağlıklı bir yaşam tarzının en temel bileşenleri arasındadır. Düzenli fiziksel egzersiz, kardiyovasküler (kalp ve damar) sistemine yönelik çalışmalar, kas gücü ve direnç gelişimini amaçlayan antrenmanlar ve fiziksel esneklik kapasitesini arttırma amaçlı olmak üzere farklı fiziksel egzersiz yöntemlerini içerebilir. Yapılan bilimsel çalışmalar, düzenli egzersizin özellikle sağlıklı yaşam üzerinde çok yönlü fiziksel, psikolojik ve sosyal faydalarına dikkat çekmektedir.

Sosyopsikolojik açıdan düzenli egzersiz alışkanlığının antidepresan ve anksiyolitik etkilerinin yanı sıra benlik saygısı üzerindeki olumlu etkileri de dikkat çekicidir. Bu nedenle, düzenli egzersiz alışkanlığı, bireylerin sağlıklı yaşam ve sosyopsikolojik sağlıkları için olumlu katkılarını konu alan klinik çalışmalarda, egzersiz alışkanlığı ve sağlıklı beslenme programlarının birlikte hayata kazandırılmasıyla metabolik ve sosyopsikolojik sağlık açısından önemli bir risk faktörü olan, obezite ve aşırı kilonun probleminin önlem ve tedavisinde de olumlu bir rol üstlendiği vurgulanmaktadır.

Sonuç olarak, sağlıklı beslenme ve düzenli fiziksel aktivite alışkanlığını bir arada kapsayan, bütünleşik yaşam tarzı tercihlerinin, metabolik, sosyopsikolojik sağlığa önemli katkılar sunarken, aynı zamanda sağlıklı yaşam süresini uzatmak, yaşam kalitesini artırmak ve yaşlanmaya bağlı gelişebilecek olan bazı metabolik hastalıkların görülme sıklığını azaltmak için etkili bir yaklaşım olarak kabul edilmektedir. Egzersiz ve sağlıklı beslenme alışkanlığının metabolik sağlığı geliştirmeye, depresyonu azaltmaya ve özgüveni artırmaya yardımcı olduğu ve bu olumlu etkilerin bireylerde psikolojik bir destek sistemi oluşturmaya katkı verdiğine dair çeşitli bilimsel araştırmalar mevcuttur. Bu nedenle, sağlıklı beslenme programlarının ve düzenli fiziksel egzersiz alışkanlığın toplum sağlığını korumak adına yaygınlaştırılması; sağlıklı yaşam açısından önemli katkılar sağlayacaktır.

Sağlıklı Yaşam ve Sosyopsikolojik Sağlık