Çiftçilerin krediye erişimi zorlaştı: Tepkiler büyüyor

1 Ocak 2026 itibarıyla yürürlüğe giren Cumhurbaşkanlığı kararnameleri ile Tarım ve Orman Bakanlığı’nın düzenlemeleri, çiftçilerin Ziraat Bankası ile Tarım Kredi Kooperatifleri aracılığıyla sağlanan düşük faizli kredi ve girdilere erişimini zorlaştırdı. Çiftçiler Sendikası (ÇİFTÇİ-SEN), yaptığı basın açıklamasında söz konusu düzenlemelerin küçük çiftçileri üretimden koparacağını ve iflasa sürükleyeceğini belirtti.

ÇİFTÇİ-SEN açıklamasında, 2025 yılının tarım ve gıda şirketlerinin piyasa üzerindeki hâkimiyetinin daha da arttığı bir yıl olduğuna dikkat çekildi. Buna bağlı olarak çiftçilerin ürettikleri ürünleri değerinde satamadığı, buna karşın gübre, yem, mazot gibi girdilerin maliyetlerinin hızla yükseldiği vurgulandı. İklim krizinin etkilerinin de tabloyu ağırlaştırdığı belirtilen açıklamada, birçok çiftçinin borçlarını ödeyemez ve üretimini sürdüremez hale geldiği ifade edildi.

ÇİFTÇİYE GETİRİLEN KOŞULLAR

Sendika, bu koşullar altında Tarım ve Orman Bakanlığı’nın çıkardığı bir yönetmelikle iki yıl üst üste işlenmeyen tarım arazilerinin kiraya verilmesinin gündeme getirilmesini eleştirdi. Açıklamada, 1 Ocak 2026’dan itibaren yürürlüğe giren 2025/9567, 2025/10159 ve 2025/10524 sayılı Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin ise çiftçileri 2026 yılında daha da zor günlerin beklediğinin göstergesi olduğu kaydedildi. ÇİFTÇİ-SEN’e göre yeni düzenlemelerle, çiftçilerin kamuya vadesi geçmiş borcunun bulunmaması koşulu getirildi; vergi dairesi ve Sosyal Güvenlik Kurumu’ndan (SGK) ‘borcu yoktur’ belgesi istenmesi zorunlu hale geldi. Ayrıca önceki düzenlemelerde yer alan ‘yararlanırlar’ ifadesinin ‘yararlanabilirler’ şeklinde değiştirilmesiyle, şartları yerine getirse dahi hangi çiftçinin kredi alabileceğinin kurum yöneticilerinin takdirine bırakıldığı belirtildi. Sendika bu durumu ‘anti-demokratik ve keyfi’ olarak nitelendirdi.

ÇİFTÇİLER TOPRAKLARINDAN DAHA HIZLI KOPACAK

Açıklamada, kredi koşullarındaki bu sıkılaştırmanın düşük faizli yem, mazot gibi tarımsal girdiler için de uygulanmaya başlandığı ifade edildi. Tarım Kredi Kooperatifleri tarafından ortaklara düşük faizli ya da kısa vadeli faizsiz olarak verilen girdilerde yüksek faiz uygulamasına geçildiği belirtilirken, bu adımların çiftçilerin topraklarından ve mesleklerinden daha hızlı kopmasına yol açacağı vurgulandı. ÇİFTÇİ-SEN’e göre bu süreç, üretim ve gıda üzerindeki şirket kontrolünü daha da artırmayı hedefliyor.

SENDİKANIN TALEPLERİ

Sendika açıklamasında iktidara çağrıda bulunarak şu talepleri sıraladı: “Şirket tarımcılığı yanlısı politika ve uygulamalardan vazgeçilmesi, çıkarılan kararname ve yönetmeliklerin geri çekilmesi. Kooperatifçilik yasasının değiştirilerek demokratikleştirilmesi, Tarım Kredi Kooperatiflerinin üyelerin söz, yetki ve karar sahibi olduğu yapılar haline getirilmesi. Çiftçilerin SGK, vergi ve kredi borçlarının kendi tercihlerinden değil, uygulanan tarım politikalarından kaynaklandığının kabul edilmesi ve borç batağından çıkmalarını sağlayacak düzenlemelerin hayata geçirilmesi. Düşük faizli kredi için istenen ‘borcu yoktur’ belgesi şartının kaldırılması. Faizsiz veya düşük faizli kredi uygulamalarının ayrım yapılmaksızın tüm Tarım Kredi Kooperatifi ortaklarına açık olması.”

ÇİFTÇİ-SEN, mevcut düzenlemelerin hem çiftçilerin üretimden çekilmesine hem de toplumun gıdaya erişiminin daha da zorlaşmasına yol açacağını belirterek, bu politikalara derhal son verilmesi gerektiğini vurguladı.