Ağız, Diş Sağlığı ve Atletik Performans

Sporun ve düzenli fiziksel aktivite alışkanlığının sağlıklı bir yaşam için çok önemli bir faktör olduğu bilinen bir gerçektir. Sağlıklı yaşam, kilo vermek veya kilo almak için uygulanana çeşitli fiziksel egzersiz uygulamaları gibi üst düzey atletik performans amaçlı antrenman programları, son yıllarda üzerinde yoğun bilimsel araştırmaların sürdürüldüğü bir çalışma alanı olarak dikkat çekmektedir. 
Sporda başarının sadece antrenmana bağlı olmadığı yaygın olarak kabul gören bilimsel bir gerçektir. Doğru beslenme, düzenli egzersiz, iyileşme, sakatlanma önleme ve genel fiziksel sağlık gibi birlikte çalışan faktörlerin bir arada olması sportif performans açısından büyük önem taşımaktadır. Bu unsurlardan biri veya birkaçı ihmal edildiğinde, atletik performansın genellikle olumsuz etkilendiği bilinmektedir. Ağız sağlığı da bu gruba dâhil olduğu için, diş eti ve ağız sağlığının, sporcunun hem günlük yaşamı hem de uzun vadeli atletik performansın üzerinde olumlu etkilere sahip olduğu gözden uzak tutulmamalıdır.
Ağız sağlığı, ağız, dişler, diş etleri ve ilgili dokuların sağlığını ifade etmektedir. Sporcular için ağız sağlığı, sadece sağlıklı yaşam için değil ama aynı zamanda atletik performans açısından da son derece kritik öneme sahiptir. Zorlu bir rekabetin söz konusu olduğu bugünün spor dünyasında; sporcular daha hızlı koşmak, daha fazla ağırlık kaldırmak ve daha yüksek bir seviyede atletik performans göstermeyi hedeflemektedirler. Ancak bu hedefler genel sağlıktan ayrılamaz. Antrenman planları, vücut sağlıklı çalıştığında en etkili düzeye çıkarılabilir. Bir sporcunun tedavi edilmemiş ağız problemleriyle birlikte yoğun bir antrenman programını uygulaması sonucunda, genellikle atletik performans düşüşü ve daha kapsamlı ve çok çeşitli sağlık sorunlarının görülme riskinin artması gündeme gelmektedir. Bu anlamda, ağız sağlığı atletik sağlıktan ayrı değildir; onun bir parçası olarak üzerinde durulması gereken bir unsur olarak değerlendirilmelidir.
Sporcularda en sık görülen ağız sağlığı sorunları diş çürüğü ve diş eti hastalığıdır. Bu sorunlar sadece profesyonel sporcularla sınırlı değildir ve özellikle sık sık spor içecekleri kullanan, yüksek miktarda karbonhidrat tüketen veya bağışıklık sistemini zayıflatan koşullar altında antrenman yapan amatör sporcularda da görülür. Şekerli içecekler ve yiyecekler kısa vadeli enerji ihtiyaçlarını karşılayabilir, ancak aynı zamanda diş çürüğü için elverişli bir ortama da neden olabilmektedir. Bunula birlikte, uzun ve yoğun antrenman programları tükürük salgısını azaltabilir ve böylelikle ağzı bakterilere karşı daha savunmasız kaldığı için, zaman içinde bu durum, diş çürüklerine, dişlerde hassasiyete, şişmeye ve ağrıya yol açabildiği bildirilmektedir. 
Ağız, diş sağlığı ile spor yaralanma sıklığı arasında da bir ilişki vardır. Kötü ağız sağlığı, yorgunluğa, iltihaplanmaya ve fiziksel fonksiyonlarda azalmaya katkıda bulunabilir. Yapılan klinik araştırmalarda, sürekli ortaya çıkan kronik ağız, diş hastalıkları şikâyeti görülen sporcularda, iskelet ve kas sistemine ait yaralanmaların sık olarak görüldüğü saptanmıştır. Ağız ve diş sağlığı sadece atletik performans değil ama aynı zamanda, sağlıklı yaşam adına da büyük önem taşımaktadır. Yaygın ağız ve diş sağlığı sorunları olan bireylerde özellikle kardiyovasküler (kalp ve damar sistemi) hastalıkları gibi sistemik hastalıkların daha sık gözlendiği gösterilmiştir. Bu nedenle, düzenli diş ve ağız sağlığı kontrolleriyle, spor yaralanmalarının sıklığını azaltılabilmesi mümkün görüldüğü gibi, sağlıklı yaşam için gerekli olan fizyolojik koşulların desteklenebilmesi söz konusu olacaktır.
Ağız ve diş sağlığında önleyici bakımın en etkili yöntem olduğu dikkat çekmektedir. Sporcular, sadece ağrı ortaya çıktığında değil, düzenli diş kontrolleri yaptırmalılar, ayrıca, özellikle yüksek miktarda şeker içeren sporcu beslenme ürünleri tüketimi nedeniyle, diş fırçalama ve diş ipi kullanma alışkanlıkların kazanılması önemlidir. Ağız sağlığının performans yönetiminin bir parçası olduğu için, antrenörler ve sporcuların bu konuya azami özen göstermeleri önerilmektedir.