Günlük yaşamda ellerimiz aracılığıyla çok sayıda mikroorganizmayla temas ediyoruz. Yıkanmamış ellerle göz, burun ve ağza dokunmak ise hastalık yapıcı mikroorganizmaların vücuda girişini kolaylaştırıyor. Bu durum, özellikle solunum yolu ve sindirim sistemi enfeksiyonlarının bulaşma riskini artırıyor.
Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ), doğru el hijyeninin ishal ve akut solunum yolu enfeksiyonlarının önlenmesinde temel uygulamalardan biri olduğunu vurguluyor. Acıbadem Kartal Hastanesi Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Uzmanı Dr. Aytan Seydaliyeva da el temizliğinde yalnızca yıkamanın değil, doğru zamanlama ve yöntemin de önemli olduğunu belirtiyor.
Dr. Seydaliyeva, el hijyeninin doğru uygulanıp uygulanmadığını anlamaya yardımcı olacak 5 soruluk testi ve enfeksiyonlardan korunmak için dikkat edilmesi gerekenleri anlattı.

ELLERİNİZİ SABUNLA EN AZ 20 SANİYE YIKIYOR MUSUNUZ?
Ellerin sabunlandıktan sonra en az 20 saniye boyunca ovalanması gerekiyor. Bilimsel çalışmalar, daha kısa süreli yıkamanın mikroorganizmaların ve zararlı kimyasalların ellerden uzaklaştırılmasında yeterince etkili olmayabileceğini gösteriyor.
Doğru el yıkama için öncelikle eller temiz akan suyla ıslatılmalı, ardından sabunla köpürtülerek en az 20 saniye ovalanmalı. Sonrasında temiz suyla durulanan eller tamamen kurulanmalı.
Uzmanlar, birkaç saniye sabun sürüp durulamak yerine ıslatma, köpürtme, ovalama, durulama ve kurulama aşamalarının eksiksiz uygulanmasını öneriyor.

ELLERİNİZİN TÜM BÖLGELERİNİ TEMİZLİYOR MUSUNUZ?
El yıkarken yalnızca avuç içlerini temizlemek yeterli olmuyor. El sırtları, parmak araları ve tırnak altları da sabunla iyice ovalanmalı.
Yıkama sonrasında ellerin tamamen kurutulması da enfeksiyonlardan korunmada önem taşıyor. Çünkü mikroorganizmalar ıslak ellere ve ıslak ellerden diğer yüzeylere daha kolay taşınabiliyor.
Temiz havlu veya hava ile kurutma yöntemlerinden hangisinin daha üstün olduğuna ilişkin yeterli bilimsel kanıt bulunmadığını belirten uzmanlar, asıl önemli noktanın ellerin tamamen kurutulması olduğunu vurguluyor.

ELLERİNİZİ SADECE KİRLİ GÖRÜNDÜĞÜNDE Mİ YIKIYORSUNUZ?
Eller gözle temiz görünse bile enfeksiyona neden olabilecek mikroorganizmaları taşıyabiliyor. Bu nedenle el yıkamak için mutlaka görünür bir kirlenmenin oluşmasını beklememek gerekiyor.
Özellikle şu durumlarda ellerin yıkanması büyük önem taşıyor:
- Yemek hazırlamadan ve yemek yemeden önce,
- Bir başkasını beslemeden veya emzirmeden önce,
- Tuvalet kullanımından sonra,
- Öksürme, hapşırma veya burun temizleme sonrasında,
- Kusma veya ishali olan bir hastaya bakım vermeden önce ve sonra,
- Yara bakımından önce ve sonra,
- Hayvanlarla veya hayvan atıklarıyla temasın ardından,
- Çöpe dokunduktan sonra.

ELLERİNİZİ SICAK SUYLA YIKAMANIN DAHA ETKİLİ OLDUĞUNU MU DÜŞÜNÜYORSUNUZ?
El hijyeni için çok sıcak su kullanılması gerekmiyor. ABD Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri (CDC), sıcak ve soğuk suyun ellerden benzer miktarda mikroorganizma uzaklaştırdığını belirtiyor.
Etkili temizlikte suyun sıcaklığından çok ellerin tüm yüzeylerinin sabunla yeterli süre ovalanması, durulanması ve kurulanması önem taşıyor.
Çok sıcak su ise ciltte tahrişe, hatta yanıklara neden olabiliyor. Bu nedenle el yıkarken soğuk veya ılık su tercih edilebiliyor.
EL ANTİSEPTİĞİ HER ZAMAN SABUN VE SUYUN YERİNİ TUTAR MI?
Alkol bazlı el antiseptikleri, özellikle sabun ve suya erişimin olmadığı durumlarda kullanılabiliyor. Ancak her koşulda el yıkamanın yerini tutmuyor.
Eller görünür şekilde kirli değilse en az yüzde 60 alkol içeren el antiseptiklerinden yararlanılabiliyor. Ürünün elin tüm yüzeylerine yayılması ve eller kuruyana kadar ovalanması gerekiyor.
Buna karşılık eller görünür biçimde kirliyse sabun ve suyla yıkama tercih edilmeli. Özellikle norovirüs gibi bazı enfeksiyon etkenlerinin uzaklaştırılmasında sabun ve su, alkol bazlı antiseptiklerden daha etkili olabiliyor.
Uzmanlar, el antiseptiklerinin el yıkamanın daha güçlü bir alternatifi olarak değil, uygun koşullarda kullanılabilecek tamamlayıcı bir seçenek olarak değerlendirilmesi gerektiğini belirtiyor.
EL HİJYENİNDE DOĞRU ALIŞKANLIKLAR ENFEKSİYON RİSKİNİ AZALTIYOR
Dr. Aytan Seydaliyeva'nın uyarıları, enfeksiyonlardan korunmak için el hijyeninin günlük yaşamın ayrılmaz bir parçası olması gerektiğini ortaya koyuyor. Elleri doğru zamanda, yeterli süreyle ve uygun yöntemle temizlemek; hem kişisel sağlığın korunmasına hem de enfeksiyonların başkalarına bulaşma riskinin azaltılmasına katkı sağlıyor.
Kaynak: BÜLTEN









